II SA/Ke 643/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna p o s t a n a w i a: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. ustanowić dla J. M. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. W dniu 20 sierpnia 2015 r. skarżąca złożyła w tut. Sądzie formularz urzędowy PPF zawierający wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek o ustanowienie radcy prawnego zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a Ppsa strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 Ppsa). Na mocy powołanego przepisu skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W konsekwencji, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Odnośnie wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu wskazać należy, że zgodnie z art. 262 Ppsa przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, przysługuje zatem osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 Ppsa). Ze złożonego przez J. M. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i 22-letnim synem. Jako majątek wykazała dom jednorodzinny o pow. 100 m² i dwa samochody (mercedes z roku 1995 i BMW z roku 1990, każdy wyceniony na 5000 zł). Wnioskodawczyni oświadczyła, że rodzina utrzymuje się z emerytury męża w kwocie 1669,12 zł oraz zasiłków (pielęgnacyjnego i rodzinnego z dodatkiem) w łącznej kwocie 868 zł. Wskazała, że wszyscy członkowie rodziny posiadają orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu J. M. wykazała, że nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieść kosztów wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Dochód rodziny wynosi bowiem nieco ponad 2500 zł na 3 osoby. Rodzina nie posiada majątku poza własnością domu oraz dwoma starymi samochodami o niewielkiej wartości. Sąd wziął również pod uwagę to, że wszyscy członkowie rodziny legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności. Tym samym, oceniając sytuację majątkową skarżącej, w świetle przesłanek z art. 246 Ppsa, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do ustanowienia dla niej radcy prawnego z urzędu. Uwzględniając powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 243 w zw. z art. 244 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa orzekł jak w postanowieniu.