II SA/Ke 645/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi I. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2009r. znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej- tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 15 września 2009r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia I. R. od postanowienia Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 28 lipca 2009r., ustalającego opłatę legalizacyjną w wysokości 25 tysięcy złotych w związku z samowolnie realizowaną odbudową budynku składowego (stodoły), usytuowanego na działce Nr 205/1 w B. przy ul. L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Do jego wydania doszło na tle następujących okoliczności: Pismem z 9 lipca 2009r I. R. zwróciła się do Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji, czy na remont budynku stodoły, która została spalona w dniu 1 lipca 2009r. tj. odbudowę więźby dachowej musi mieć zezwolenie; jeśli tak, zwróciła się o wydanie takiego pozwolenia "odręcznie". W odpowiedzi pismem z dnia 21 lipca 2009r. poinformowano ją, że remont, stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo budowlane wymaga zgłoszenia, natomiast w przypadku całkowitego spalenia budynku lub więźby dachowej należy uzyskać pozwolenie na odbudowę budynku lub jego części. Pismem z dnia 2 sierpnia 2008r., które do organu wpłynęło w dniu 5 sierpnia 2008r., I. R. zawiadomiła Starostwo Powiatowe, że rozpoczyna remont murowanej stodoły, polegający na odtworzeniu stanu pierwotnego sprzed 1 lipca 2008r. Pismo to zostało przekazane postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2008r. Powiatowemu Inspektoratowi Nadzoru Budowlanego jako zgłoszenie rozpoczęcia robót budowlanych, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 Prawa budowlanego. W dniu 25 sierpnia 2008r. została przeprowadzona przez inspektorów nadzoru budowlanego kontrola na działce Nr 205/1 położonej w B. przy ulicy L., w czasie której ustalono, że na nieruchomości istnieją pozostałe po stodole, wykonane z kamienia, ściany budynku parterowego częściowo podpiwniczonego o wymiarach 14,44m x 8,12 m. Nad ich górną płaszczyzną został wykonany drewniany szalunek pod wieńce i nadproża, ułożono zbrojenia oraz wykonano między pomieszczeniem środkowym i zachodnim słup żelbetowy o wymiarach 0,3m x 0,3m. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego nakazał I. R. wstrzymać w terminie natychmiastowym prowadzoną odbudowę budynku składowego oraz nakazał jej dostarczeniu w terminie do 10 listopada 2008r. stosownych dokumentów, mających na celu legalizację samowoli. Przeprowadzona w dniu 28 sierpnia 2008 kolejna kontrola wykazała, że na działce nadal są prowadzone roboty budowlane. Tego dnia poinformowano inwestorkę o treści postanowienia z 27 sierpnia 2009r. Kolejne oględziny przeprowadzone w dniu 9 września 2008r. wykazały, że został wykonany strop nad częścią wschodnią budynku. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2009r. organ przedłużył skarżącej termin do złożenia dokumentów. Po ich złożeniu organ I instancji postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009r. ustalił opłatę legalizacyjną. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy w dniu 26 czerwca 2009r., z uwagi na niekompletność projektu. Po jego uzupełnieniu organ I instancji ponownie ustalił w oparciu o art. 49 ust. 2 i art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane opłatę legalizacyjną w wysokości 25 tysięcy złotych. W zażaleniu I. R. zarzuciła, że jest ono bezprawne. Rozpoznając to zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zakres prac wykonanych przez I. R., polegających na wykonaniu nad częścią wschodnią obiektu zarówno żelbetowego stropu jak i żelbetowego wieńca oraz wykonaniu w części wschodniej pomieszczenia zachodniego słupa oraz belki żelbetowej stanowi odbudowę budynku, która w myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego jest budową, wymagającą pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia na odbudowę skutkował wstrzymaniem prowadzonej odbudowy na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Skoro złożony przez inwestorkę projekt budowlany wraz z wymaganymi uzgodnieniami pozwala na legalizację samowolnie realizowanej odbudowy stodoły, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do ustalenia opłaty legalizacyjnej. Opłata ta została prawidłowo ustalona przez organ I instancji. Zgodnie bowiem z art.49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl art. 59 f ust. 1 kara stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego(w), przy czym stawka opłaty wynosi 500 zł. Tak wiec w niniejszej sprawie wysokość opłaty wynosi: 50 x 500zł x 1,0 x 1,0, co daje kwotę 25.000zł. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że przepisy Prawa budowlanego dotyczące samowoli budowlanej zobowiązują organy nadzoru budowlanego do działania zgodnie z tymi przepisami, bez możliwości tzw. uznaniowości. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na to postanowienie I. R. podniosła zarzuty co do bezprawnej zabudowy działki Nr 206. Zarzuciła, że nie jest prawdą, aby bezprawnie rozpoczęła odbudowę spalonego dachu stodoły, skoro do remontu przystąpiła po zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w B., a pracownicy nadzoru budowlanego przeprowadzając w dniu 9 września 2008r. oględziny nie mieli żadnych zastrzeżeń do wykonanych robót. W piśmie z dnia 17 listopada 2009r. skarżąca dodatkowo zarzuciła, że organ naruszył art. 3 ust. 8 i 32 ust. 2 , "podwyższając termin 14 dniowy do 30 dni". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo, w związku z zarzutem skargi wskazał, że nawet gdyby wykonywane prace stanowiły remont budynku, to do ich rozpoczęcia skarżąca mogłaby przystąpił dopiero po upływie 30 dni od doręczenia właściwemu organowi zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną na podstawie art. 49 ust.2 w zw. z art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego. W związku z tym oraz zarzutami skarżącej, kwestionującej ustalenia organu odnośnie dopuszczenia się przez nią samowoli budowlanej, rozważenia na wstępie wymaga to, czy faktycznie doszło do samowoli budowlanej. Niesporne w sprawie jest, że I. R. w dniu 2 sierpnia 2008r. wysłała do Starostwa Powiatowego pismo zawiadamiające, że rozpoczyna remont murowanej stodoły, w którym wskazała, że ma do tego prawo zgodnie z art. 3 ust. 8 oraz art. 32 ust. 2. Do pisma dołączyła plan sytuacyjny w skali 1:500 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z 12.01.1956r. W świetle protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2008r. nie może budzić wątpliwości, iż inwestorka do robót budowlanych przystąpiła w sierpniu 2008r. Zgodnie z art. 30 ust.5 Prawa budowlanego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż do robót budowlanych można przystąpić po upływie 30 dni od dnia doręczenia organowi zgłoszenia. W niniejszej sprawie, pomijając już kwestię, czy samo zgłoszenie było wystarczające oraz to, że nie odpowiadało ono wymogom art. 30 ust.2 prawa budowlanego, to przystępując do robót budowlanych przed upływem 30-dniowego terminu, I. R. dopuściła się samowoli budowlanej. Zupełnie niezrozumiałe jest powoływanie się w tej sprawie przez skarżącą na 14-dniowy termin, o jakim mowa w art. 32 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten dotyczy uzgadniania, wyrażania zgody lub opinii przez inne, niż organ architektoniczno - budowlany, organy, projektów budowlanych niezbędnych do uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Tymczasem niniejsza sprawa jest wynikiem tego, że skarżąca nie ubiegała się o wydanie pozwolenia na odbudowę stodoły ani też o uzgodnienie projektu budowlanego. Drugą istotną kwestią jest to, czy w sprawie mamy do czynienia z samowolą, uregulowaną w przepisach art. 48 i 49 czy też z tą, o jakiej mowa w art. 49b, od tego bowiem zależy wysokość opłaty legalizacyjnej. Otóż w ocenie Sądu prawidłowo organ ustalił, że skarżąca przystąpiła do prac, wymagających pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak wynika z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 25 sierpnia 2008r., oraz dołączonej dokumentacji fotograficznej, po pożarze budynku stodoły, o wymiarach 14,44m na 8,12m pozostały tylko zbudowane z kamienia ściany na fundamencie. Jak wynika z oświadczenia złożonego do tego protokołu przez skarżącą "spalił się dach i część stodoły". Jak wskazano w opisie technicznym "inwentaryzacji budynku gospodarczego po pożarze", sporządzonej przez inż. R. B., stodoła uległa spaleniu w części dachu. Uszkodzona została więźba dachowa. Pozostałość więźby została rozebrana. Spaleniu uległ też strop drewniany nad częścią gospodarczą. Z tego samego dokumentu wynika, że inwestorka po pożarze, w celu wzmocnienia budynku wykonała wieniec żelbetowy okalający cały budynek i wiążący istniejące ściany z kamienia, a nad częścią budynku wykonała płytę żelbetową grubości 13 cm. Zdaniem Sądu zakres prac niezbędnych wykonania, polegających na posadowieniu na pozostałych po spaleniu ścianach całej konstrukcji nowego zadaszenia, i dodatkowo zmianie dotychczasowego stropu drewnianego na strop żelbetowy, stanowi odbudowę części budynku, o jakiej mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, a nie tylko jego remont. Nawet w dołączonej przez skarżącą ocenie technicznej wprost wskazano, że ocena ta dotyczy odbudowy budynku gospodarczego. W tym miejscu podkreślić należy, iż stodoła, z uwagi na swoje rozmiary i związaną z tym powierzchnię zabudowy wynoszącą ponad 112m² nie może być zakwalifikowana jako obiekt nie wymagający pozwolenia na budowę, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1lit. "a". Ponieważ budowa tego obiektu wymagałaby pozwolenia na budowę, również odbudowa części tego obiektu stosownie do art. 28 Prawa budowlanego takiego pozwolenia wymaga. Skoro I. R. przystąpiła do tej odbudowy bez pozwolenia, prawidłowo organy wszczęły i prowadziły postępowanie na podstawie art. 48 i 49 Prawa budowlanego. Jeśli chodzi o obowiązek uiszczenia przez skarżącą opłaty legalizacyjnej, wynika on z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponieważ skarżąca przedłożyła wymagane do legalizacji dokumenty, co zgodnie z art. 48 ust. 5 traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, obligowało to organ do ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Opłata została ustalona w prawidłowej wysokości, zgodnie z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59 f ust. 2 Prawa budowlanego. Na marginesie zauważyć należy, iż możliwość legalizacji samowoli budowlanej, o jakiej mowa w art. 49 Prawa budowlanego, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora. Ponieważ bez uiszczenia opłaty legalizacja nie jest możliwa, jej brak skutkować będzie nałożeniem obowiązku rozbiórki tej części obiektu, która została wzniesiona samowolnie. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 250 tej samej ustawy oraz § 19 pkt 1 i 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 "c" i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej, na które składają się: opłata w wysokości 240 zł, VAT od tej kwoty w wysokości 52,80 zł oraz 17 złotych - uiszczona przez pełnomocnika opłata skarbowa od pełnomocnictwa.