II SA/Ke 657/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M.M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.K. od decyzji podjętej z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...] znak: [...] w sprawie przyznania A.K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150,00 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" /Dz. U. z 2005 r. nr 267 poz. 2259/ pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt.1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2004 Nr 64, poz. 593, ze zm./. W myśl wspomnianego przepisu kryterium to w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących wynosi 477,00 zł, zatem 150% kryterium dochodowego kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715, 50 zł. Następnie organ II instancji powołując się na art. 3 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", stwierdził, że pomoc świadczona jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, przy czym zasadą jest, iż przedmiotowa pomoc przyznawana jest w formie posiłku, a dopiero w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuacje osobistą lub rodzinną, pomoc ta może mieć formę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomocy w formie świadczenia rzeczowego /§ 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" Dz. U. z 2006 r. nr 25, poz. 186/. Organ podkreślił, że pomoc przyznawana w oparciu o program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy, co m.in. oznacza, że ustawodawca, jeśli chodzi o pomoc w postaci zasiłku celowego, nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu do spraw pomocy społecznej. Oceniając zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji Kolegium ustaliło, że A.K. spełnia ustalone wyżej cytowanymi przepisami kryterium dochodowe, od którego ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". A.K. bowiem jest osobą samotnie gospodarującą, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów. Organ II instancji wskazał, że Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu wrześniu 2006 r. tj. w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji rozdysponował 67.350,00 zł. W tej formie pomocy udzielono dla 280 rodzin. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 240,53 zł, a więc była wyższa niż kwota pomocy udzielonej A.K., ale wysokość pomocy była uzależniona od indywidualnej sytuacji rodzin i osób, do których pomoc była kierowana. Najwyższy zasiłek celowy, w kwocie 400,00zł, otrzymały rodziny wielodzietne, natomiast najniższy, w wysokości 150,00 zł, osoby samotnie gospodarujące. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że organ I instancji przyznając A.K. we wrześniu 2006 r. pomoc finansową na dożywianie w kwocie 150,00 zł w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kolegium również wskazało, że jakkolwiek sytuacja życiowa A.K. jest bardzo trudna, to zrealizowanie jego żądania, co do przyznania 5.200,00 zł na zaspokojenie podstawowych potrzeb przekracza możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i wykracza poza cele pomocy społecznej. Organ II instancji powołując się na art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, który stosuje się odpowiednio do ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wskazał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Nadto Kolegium podkreśliło, że wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest przede wszystkim od wielkości środków, jakimi dysponuje organ do spraw pomocy społecznej. Wysokość przyznawanej pomocy społecznej oceniana jest na tle konkretnych okoliczności sprawy i zależy ona nie tylko od potrzeb uprawnionego, ale także możliwości organu pierwszej instancji. W związku z powyższym Kolegium zgodziło się z MGOPS, że nie jest on w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez A.K. potrzeb i nie znalazło podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego A.K. zasiłku zwłaszcza, że od sierpnia 2001 r. systematycznie korzysta on z pomocy finansowej Ośrodka i w samym tylko miesiącu wrześniu 2006 r. otrzymał pomoc na łączną kwotę 515,41 zł. Ustosunkowując się do zarzutu odwołującego się, dotyczącego wątpliwości co do prawidłowości wypełniania formularza wywiadu środowiskowego, organ wyjaśnił, że 5 i 6 strona formularza wypełniana jest przez Kierownika Jednostki Organizacyjnej Pomocy Społecznej. Ta część dotyczy bowiem zatwierdzenia planu pomocy i nie wymaga podpisu strony. Z kolei odnosząc się do kwestii wstrzymania wypłaty świadczeń przez MGOPS organ wskazał, że zgodnie z art. 130 § 2 kpa wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Powyższego przepisu nie stosuje się m.in. w sytuacji, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zadaniem organu I instancji jest zbadanie, czy w sprawie nie zachodzi potrzeba nadania decyzji takiego rygoru. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A.K., wnosząc o zmianę kwot przyznawanych zasiłków, tak aby spełniały "wymagania właściwej egzystencji i poszukiwania pracy na terenie kraju", co w jego przypadku oznacza kwotę stanowiącą równowartość dwóch średnich pensji krajowych brutto, tj. 5.200 zł płatnych regularnie raz w miesiącu do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej pensji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując tej oceny w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do naruszenia przepisów prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, jak i wskazały podstawę prawną, na której oparły swoje rozstrzygnięcie. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania" /Dz. U. z 2005 r. nr 267 poz. 2259 zwanej dalej ustawą/ w związku z w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej / Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593 ze zm./ pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty 477 zł. Zatem kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715, 50 zł. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący, wykazując dochód zerowy, spełnił kryterium dochodowe uprawniające go do otrzymania pomocy w ramach w/w programu. Podobnie słuszne stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując, iż zostały spełnione również warunki określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej ze względu na stan ubóstwa skarżącego oraz pozostawanie na bezrobociu. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji w przytoczonym wyżej zakresie nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Kwestią budząca sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 5.200 zł brutto. Przy podejmowaniu decyzji zarówno organ pierwszej instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się do powyższego żądania skarżącego porównując je z możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej, którego zadaniem było rozdysponowanie posiadanych środków pomiędzy 280 rodziny i osoby samotnie gospodarujące. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odwołując się w tym zakresie pośrednio do treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględniane, jeśli mieszczą się one w możliwościach pomocy społecznej, a wysokość niesionej pomocy oceniana jest na tle konkretnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Takie stwierdzenie znajduje potwierdzenie w dołączanej do akt sprawy /k. 18/ informacji, z której wynika, iż skarżącemu został przyznany zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 150,00 zł. Średnia wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I instancji wynosiła 240,53 zł. Zasiłek przyznany A.K. był więc niższy od średniej. Jednak, jak to uzasadnił organ, wysokość pomocy zróżnicowana była w zależności od indywidualnej sytuacji rodzin i osób ubiegających się o pomoc. W związku z tym najwyższy zasiłek celowy 400 zł otrzymały rodziny wielodzietnie, natomiast osoby samotnie gospodarujące otrzymały zasiłek w wysokości 150 zł. W tym świetle nie budzi w ocenie Sądu zastrzeżeń stwierdzenie, że przyznanie skarżącemu świadczenia w żądanej przez niego wysokości 5.200,00 zł, nie mieści się w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej, a także wykracza poza cele pomocy społecznej, zwłaszcza w sytuacji, gdy w miesiącu wrześniu Ośrodek na zasiłki celowe w ramach wspomnianego programu dla wszystkich osób potrzebujących dysponował kwotą 67.350,00 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego umożliwiającego podjęcie prawidłowej decyzji. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko –Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że zawierają one bardzo wiele ogólnych uwag krytycznych dotyczących działalności organów pomocy społecznej oraz polityki finansowej państwa w tym zakresie i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że wieloletni program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ma służyć walce ze społecznym problemem niedożywienia dzieci i młodzieży oraz innych osób potrzebujących, których sytuacja uzasadnia objęcie ich pomocą społeczną. Założenia tego programu realizowane są m.in. poprzez działania w zakresie dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych /art. 2 i 3 ustawy/. Program ten nie został więc uchwalony celem ułatwienia osobą bezrobotnym poszukiwania pracy, w związku z czym zarzut skarżącego, że zasiłek ten nie pozwoli mu na poszukiwanie pracy jest zupełnie chybiony; zasiłek ten bowiem został przyznane z przeznaczeniem na zakup żywności. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ zaś o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 oraz § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c oraz § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm./.