II SA/Ke 665/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2007r. sprawy ze skargi I. i J. małż. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wezwania do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego rozbiórki I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz I. i J. małż. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] Nr [...] wzywające zobowiązanych J. K. i I. K. do wpłacenia w terminie do dnia 31.12.2003r. zaliczki w wysokości 15.000zł na koszty wykonania zastępczego rozbiórki części poddasza i części trzeciej kondygnacji zachodniego skrzydła budynku mieszkalnego wybudowanego na działce przy ul. Z. w K. do wysokości 7,70m licząc od poziomu terenu. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. stanowił art. 128 i art. 129 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Na postanowienie organu I instancji zażalenie wnieśli I. K. i J. K. podnosząc, że został złożony wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki oraz uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 14 marca 2002r. sygn.akt II SA/Kr 741/01, a także w Prokuraturze Rejonowej w K. toczy się postępowanie o sfałszowanie dowodów, na których to dowodach Sąd oparł swój wyrok. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie wskazując, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja z dnia [...] znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. nakazująca J. K. i I. K. jako inwestorom wykonanie w terminie do dnia 30 czerwca 2001r. rozbiórki poddasza i części trzeciej kondygnacji zachodniego skrzydła budynku mieszkalnego wybudowanego na działce przy ul. Z. w K. do wysokości 7,50m licząc od poziomu terenu. Wyrokiem z dnia 14 marca 2002r. sygn.akt II SA/Kr 741/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę I. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wymieniony w decyzji obowiązek rozbiórki nie został wykonany w związku z tym organ I instancji przesłał zobowiązanym pisemne upomnienie z dnia [...] a następnie wszczął postępowanie egzekucyjne wydając w dniu [...] tytuł wykonawczy i nałożył postanowieniem z dnia [...] znak: [...] grzywnę w celu przymuszenia. Dalszy brak wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] poskutkował wydaniem w dniu [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. postanowienia o wykonaniu zastępczym. Postanowienie z dnia [...] o wykonaniu zastępczym zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...] wzywające do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego rozbiórki organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. nie naruszył art. 128 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wedle którego w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Podkreślił również, że podnoszone w zażaleniu zarzuty nie mają znaczenia dla postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż zasadność rozbiórki była przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji oraz sądu, który wyrokiem z dnia 14 marca 2002r. sygn.akt II SA/Kr 741/01 oddalił skargę Państwa K., a Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uwzględnił ich wniosku o wniesienie rewizji nadzwyczajnej od powołanego wyżej wyroku. W skardze na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] I. i J. K. wnieśli o jego uchylenie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] znak: [...]. W ocenie skarżących decyzje z których wynika obowiązek rozbiórki są dotknięte wadą nieważności i zostały podjęte działania zmierzające do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W piśmie z dnia 5.02.2007r. uzupełniającym skargę skarżący wnieśli o umorzenie postępowania sądowego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podnosząc, że postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. umorzył postępowanie egzekucyjne oraz grzywnę w kwocie 28.648zł nałożoną na skarżących postanowieniem z dnia [...] znak: [...] w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowej inwestycji a w konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Skoro więc egzekucja została umorzona brak podstaw do stosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego oraz wzywania do wpłacenia zaliczki. Z ostrożności procesowej skarżący zarzucili, iż tytuł wykonawczy z dnia [...] na który powołują się organy I i II instancji nie stanowi podstawy żądania realizacji obowiązku wykonania zastępczego ponieważ jak wynika z jego treści służy on realizacji grzywny w celu przymuszenia, co do której jak już wcześniej podniesiono postępowanie zostało umorzone. Tym samym organ naruszył treść art. 128 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie można uznać, że skarżącym doręczono odpis tytułu wykonawczego o jakim mowa w tym przepisie i świadczy o wadliwości wydanego postanowienia w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Skoro skarżącym nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego nie nastąpił skutek w postaci wszczęcia egzekucji poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Nadto w ocenie skarżących organy administracji powołały w rozstrzygnięciu błędną podstawę prawną wskazując art. 129 u.e.a. zamiast 127 w zw. z art. 128 u.e.a., ponieważ wydanie postanowienia w sprawie wykonania zastępczego i w sprawie zaliczki na poczet wykonania zastępczego w tej samej dacie, wyklucza przyjęcie, by postępowanie w sprawie wykonania zastępczego było w toku. W zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania sądowego skarżący wnieśli o zasądzenie kwoty 2.530zł. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ten aspekt kontroli wojewódzkich sądów administracyjnych przesądza o tym, że argumentacja skarżących w kwestii umorzenia postępowania sądowego w oparciu o przesłankę bezprzedmiotowości o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest nietrafna nawet gdyby przyjąć, że istotnie po wydaniu zaskarżonego postanowienia a przed wydaniem wyroku przez Sąd, postępowanie egzekucyjne z jakichś przyczyn zostało umorzone. Na marginesie należy jednak podnieść, że w rozpoznawanej sprawie nie ma jasności co do tego czy postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórka) zostało umorzone czy też zostało umorzone postępowanie egzekucyjne należności pieniężnych, będące odrębnym postępowaniem egzekucyjnym, które stosownie do art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczyna się na skutek nieuiszczenia w terminie grzywny. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie o wezwaniu zobowiązanych do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego, które organ nałożył na skarżących, gdyż nie wykonali dobrowolnie rozbiórki części poddasza i części trzeciej kondygnacji zachodniego skrzydła budynku mieszkalnego wybudowanego na działce przy ul. Zagórskiej 87 w Kielcach do wysokości 7,70m licząc od poziomu terenu tj. obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia 16.11.2000r. znak: PINB.SO-7355-2-37/00 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce. Nie budzi wątpliwości, że stosownie do treści art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia - cytowanej dalej jako u.e.a) organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W okolicznościach faktycznych i prawnych danej sprawy organ egzekucyjny mógł wszcząć egzekucję ponieważ nałożony decyzją PINB dla Miasta K. z dnia [...] obowiązek nie został wykonany. Organ egzekucyjny przystąpił do stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania nałożonego na zobowiązanych obowiązku poprzez 1) nałożenie grzywny w celu przymuszenia, a następnie 2) wykonania zastępczego. Zgodnie z art. 128 § 1 u.e.a. egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych obowiązany jest doręczyć zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzić do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Stosownie zaś do art. 27 § 1 u.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać elementy wymienione enumeratywnie w pkt 1-11. W niniejszej sprawie obowiązkiem podlegającym wykonaniu jest nałożony na skarżących ostateczną decyzją nakaz rozbiórki części poddasza i części trzeciej kondygnacji zachodniego skrzydła budynku mieszkalnego wybudowanego na działce przy ul. Z. w K. do wysokości 7,50m licząc od poziomu terenu. Wobec tego zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 u.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zaś jak wskazano w tytule wykonawczym - Urząd Skarbowy (pomijając fakt, że organem egzekucyjnym może być wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego), który jest organem egzekucyjnym właściwym jedynie w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych ( art. 19 § 1 ustawy ). Trzeba również zauważyć, że pomiędzy treścią obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] i treścią obowiązku zawartego w tytule wykonawczym z dnia [...] istnieje różnica co do wysokości do jakiej należy rozebrać część budynku w stosunku do postanowienia ŚWINB i utrzymanego nim w mocy postanowienia PINB, w którym określono konieczność rozbiórki do wysokości 7,70m licząc od poziomu terenu. Taka rozbieżność z uwagi na treść obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z dnia [...] nie powinna mieć miejsca. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia upomnienia z dnia [...], które stosownie do treści art. 27 § 3 u.e.a. powinno stanowić załącznik do tytułu wykonawczego. Kolejnym uchybieniem w odniesieniu do tytułu wykonawczego z dnia [...] jest określenie w rubryce "G", że tytuł zostaje skierowany do przymusowego wykonania wymienionego w nim obowiązku, poprzez zastosowanie grzywny w celu przymuszenia. Wykreślenie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego może budzić więc wątpliwości, czy przedmiotowy tytuł wykonawczy może służyć przymusowemu wykonaniu rozbiórki poprzez zastosowanie wykonania zastępczego. Z orzecznictwa sądowego wynika, że tytuł egzekucyjny jest dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie egzekucji. Jednym z ustawowych warunków, jakie muszą zostać spełnione, aby wykonanie zastępcze odpowiadało prawu, jest doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 u.e.a. oraz art. 128 § 1 pkt 1 u.e.a. Prawidłowy tytuł wykonawczy jest niezbędnym elementem wszczęcia egzekucji administracyjnej w ogóle; jeżeli bowiem nie spełnia on ustawowych wymogów, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wierzycielowi ( art. 29 § 2 ustawy ). Wad tytułu, o jakich mowa wyżej nie spostrzegł ani organ egzekucyjny, ani rozpatrujący zażalenie organ II instancji, naruszając tym samym przepisy art. 29 § 1 oraz 20 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wadliwie wystawiony tytuł z dnia [...] nie stanowił bowiem podstawy do wszczęcia egzekucji, a tym samym do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. W konsekwencji zaś brak było podstaw do wzywania zobowiązanych do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego rozbiórki. Bez znaczenia natomiast w ocenie Sądu jest zarzut skarżących odnośnie braku podstaw do wydania postanowienia o wezwaniu do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego w oparciu o art. 129 u.e.a. zamiast w oparciu o art. 128 u.e.a. Organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego zarówno w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego jak i w toku postępowania egzekucyjnego odrębnie wydawać postanowienia w sprawie wezwania do wpłacenia zaliczki. Wezwanie do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego podlega zaskarżeniu ponieważ w obu tych przypadkach mają zastosowanie przepisy art. 128 u.e.a. Zatem czy na wstępie postępowania egzekucyjnego czy też w jego toku, w istocie istnieje podstawa prawna do wezwania do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego a w takich okolicznościach błędne powołanie podstawy prawnej nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono według art. 200 p.p.s.a. Na koszty składa się: uiszczony wpis stały w kwocie 100zł oraz kwota 240zł tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego obliczona w oparciu o § 2 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) .