II SA/Ke 666/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2009r. znak: [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata R. G., kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT oraz 17 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 28 września 2009r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2009r., nakazującej A. P. - na podstawie art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. w zw. z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. - wykonanie robót budowlanych zgodnie z projektem zmian i przeróbek przy budynku pawilonu sklepowego, zlokalizowanego na działce w M. przy ul. C., a mianowicie: - adaptowanie istniejącej przymierzalni na pomieszczenie socjalne dla personelu i wyposażenie go w szafkę ubraniową, umywalkę, zlewozmywak, kuchenkę elektryczną i miejsce do spożywania posiłków, - zamurowanie wejścia do istniejącej przymierzalni ścianką z siporeksu, wybicie otworu drzwiowego w ścianie od strony holu i wmurowanie nadproża L19, zamontowanie drzwi, - doprowadzenie wentylacji pomieszczenia socjalnego do wolnego kanału w holu ze wspomaganiem mechanicznym, - wykonanie dodatkowej wentylacji dla pomieszczenia sklepowego, - umieszczenie w przedsionku w-c umywalki z podajnikiem mydła i suszarką do rąk, wykonanie wentylacji w-c ze wspomaganiem mechanicznym, -zastosowanie kurtyny powietrza przy drzwiach zewnętrznych do sklepów, - położenie glazury do wys. 2 m i pomalowanie farbą akrylową powyżej w w-c i pomieszczeniu socjalnym, - wydzielenie pomieszczenia na odpadki stałe zgodnie z projektem, - powiększenie kotłowni o wydzielone miejsce do składowania opału oraz pojemnik na popiół, - wykonanie zalecenia zgodnie z projektem zmian i przeróbek instalacji sanitarnych zawartych na str. 48 i 49 opracowania, - wykonanie zaleceń zgodnie z projektem zmian i przeróbek instalacji elektrycznej, zawartych na str. 63 opracowania w terminie do 30 września 2009r., na podstawie art. 138 z 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania robót budowlanych i w tym zakresie orzekł, że obowiązek ich wykonania winien być zrealizowany w terminie do 30 listopada 2009r., a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z pismem E. K. z dnia 13 grudnia 2006r. w sprawie rozbudowy pawilonu usytuowanego przy granicy z jej działką i uciążliwościami przebudowanego komina wentylacyjnego na komin dymowy o wysokości 2,5m organ I instancji przeprowadził oględziny na działce nr 1988 w M. W ich trakcie ustalił, że na działce tej istnieje budynek pawilonu sklepowego o wymiarach 6,25m x 15,70m oraz wiatrołap o wymiarach 3,35 x 4,35m Budynek usytuowany jest w odległości 1,15 od granicy zachodniej, ok. 3 metry od ul. C., oraz w granicy działek od strony północnej i wschodniej. W budynku znajdują się pomieszczenia sklepowe oraz kotłownia, usytuowana w północno-wschodniej części budynku. Pomieszczenie kotłowni ma wymiary 1,13 x 2,26m i 3,15 wysokości. W sprawie wykonanej kotłowni organ I instancji w dniu 2 lutego 2007r. wydał na podstawie art. 50 prawa budowlanego postanowienie, które jednak utraciło moc ponieważ w terminie dwóch miesięcy nie została wydana decyzja, o jakiej mowa w art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1. Ze zgromadzonego następnie przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, że część pawilonu, o wymiarach 6,50 x 9,00 m została wybudowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 10 sierpnia 1988r. Budowa w tym zakresie została zakończona również w 1988r. Natomiast budowa kolejnych części budynku miała miejsce w latach 1991-1993 i była prowadzona bez pozwolenia na budowę. W związku ze stwierdzoną samowolą również co do pozostałej części budynku organ I instancji sprawę kotłowni rozpoznał łącznie z budynkiem, w której została ona urządzona. Organ odwoławczy wskazał, że słusznie organ I instancji założył, że w czasie dobudowy części budynku od strony zachodniej wykonana została również kotłownia w tej części, a komin był odbudowany w związku z uszkodzeniem go w wyniku pożaru na sąsiedniej działce, jaki miał miejsce w 2003r., zaś w październiku 2006r. inwestor wymienił jedynie piec węglowy na nowy piec firmy Defro. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że w tej sytuacji zastosowanie mają zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Dalej organ wskazał, że ponieważ rozbudowa znajduje się na terenie, którego funkcja jest zgodna z ustaleniami wówczas obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy M. z 28 grudnia 1991r. ( a który utracił już moc), nie zachodzi okoliczność uzasadniająca zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. W okresie samowolnej rozbudowy pawilonu handlowego, określonej na lata 1991-1993r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17 poz. 62). W myśl § 98 ust. 2 tego rozporządzenia przewody dymowe i spalinowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed nadmuchiwaniem, a ponadto co najmniej 0,6 m ponad kalenicę przy pokryciu łatwo zapalnym i co najmniej 0,3 m ponad niepalne lub trudno zapalne pokrycie dachu, przy czym odległość wylotu od przewodu od powierzchni dachu mierzona poziomo, powinna wynosić co najmniej 1 metr. Przy dachach płaskich, o nachyleniu mniejszym niż 12º, wyloty przewodów powinny, niezależnie od rodzaju pokrycia, znajdować się co najmniej 0,6 m nad poziom kalenicy, jeżeli odległość kalenicy nie przekracza 10 m. W niniejszym przypadku połać dachowa budynku jest o spadku 6º, a wylot przewodu dymowego z kotłowni usytuowanej w północno-zachodniej części budynku znajduje się co najmniej 0,6 m nad poziomem kalenicy. Ponadto z przedłożonej oceny technicznej opracowanej przez arch. mgr inż. Z. S. wynika, że wszystkie warunki dotyczące wyprowadzenia wylotów przewodów kominowych ponad dach, wymagane Polską Normą zostały uwzględnione i nie zachodzi możliwość zakłócenia ciągów kominowych dla przedmiotowego budynku, jak i dla budynków sąsiednich, których połacie dachowe są w odległości większej niż 3 metry od komina, a kąt zawarty między szczytem komina, a górnymi krawędziami połaci dachów wynosi 3 º i 6 º, zatem jest mniejszy od wymaganego minimum 12 º . Organ dodał, że w myśl § 13 rozporządzenia z 1980r. dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku z materiałów niepalnych z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Usytuowany bezpośrednio przy granicy budynek nie posiada otworów. Jak wynika z przedłożonej inwentaryzacji budowlanej i oceny technicznej sklepu, konieczne są zmiany i przeróbki w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i normami jedynie pod względem wymagań san-epid., BHP i ergonomii pracy, zapewnienia pomieszczeniom odpowiedniej wentylacji oraz przeróbek w zakresie instalacji sanitarnej i elektrycznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję E. K., domagając się jej uchylenia, zarzuciła że usytuowanie kotłowni i komina w granicy z jej działką powoduje zagrożenie bezpieczeństwa oraz jest uciążliwe w użytkowaniu jej posesji. Wskazała, że ruch uliczny i zawirowania powietrza z ulic L. i C. wprowadzają dym z kotłowni do pomieszczeń mieszkalnych, że nie wyraża zgody na kotłownię i komin w tym miejscu, ponieważ istnieje możliwość jego usytuowania przy szczycie budynku od strony wschodniej, w pobliżu kominów istniejących kotłowni węglowych. Zarzuciła, że "Nadzór budowlany I i II instancji nie przeprowadził postępowania stwierdzającego, że w pomieszczeniu magazynu wybudowanego na potrzeby sklepu spożywczego sąsiad pan A. P. w 2006 roku stworzył kotłownię i komin wybudował na wysokość pierwszej kondygnacji mojego nowo wybudowanego domu i cała zawartość komina wchodzi do okien mojego domu". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie uppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym z urzędu podnieść należy, iż postępowanie w sprawie, aczkolwiek wszczęte zostało z urzędu, to jednak niejako z inicjatywy E. K., która w swoim piśmie z dnia 13 grudnia 2006r. wskazała, że A. P. przy granicy z jej działką przebudował komin; w miejsce dotychczas istniejącego komina wentylacyjnego o wysokości 25 cm wybudował komin centralnego ogrzewania o wysokości 2,5m., z którego wydobywające się spaliny uniemożliwiają jej przebywanie w domu. Z oświadczenia złożonego przez A. P. w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 19 stycznia 2007r. wynika, że w wyniku pożaru, jaki miał miejsce 4 lata temu, komin został zburzony, i że został on przez niego odbudowany "w takim zakresie jak jest obecnie". Otóż wskazać należy, iż bez względu na to, czy odbudowa komina miała miejsce w 2003r., czy też jak twierdzi E. K. w 2006r. (kiedy to według jej twierdzeń została zbudowana kotłownia), to skoro te roboty budowlane wykonywane były w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. ( tekst jedn. Dz. U. Nr 156 za 2006r. poz. 1118), nie mogą być one oceniane pod kątem ich prawidłowości w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy Prawo budowlane z 1974r, czy też przepisy rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17 poz. 62 ), tak jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji. Jest to o tyle istotne, że przepisy poprzednio obowiązujące ( to jest przepisy rozporządzenia z 1980r.) nie zawierały takiej regulacji, jaka obecnie zawarta jest w § 143 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Zgodnie zaś z tymi przepisami w budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem, określonych Polskimi Normami, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu, przy zachowaniu wymagań z § 146 ust. 1 oraz, że takie nasady kominowe należy również stosować na innych obszarach, jeżeli wymagają tego położenie budynków i lokalne warunki topograficzne. E. K. nie tylko w powołanym wyżej piśmie z dnia 13 grudnia 2006r., ale i w odwołaniu zarzucała, że dym z wybudowanego przez A. P. komina na skutek tego, że usytuowany jest w granicy z jej nieruchomością oraz na skutek ruchu ulicznego i zawirowań powietrza z dwóch ulic, wpada do jej pomieszczeń mieszkalnych, gdyż jego wylot znajduje się na wysokości pierwszej kondygnacji jej budynku. Skoro kwestie dotyczące przewodów kominowych uregulowane są w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia z 2002r., niewątpliwie obowiązkiem organu nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w związku ze stwierdzoną samowolą budowlaną, było przeanalizowanie możliwości zalegalizowania samowolnie prowadzonych robót pod kątem również tych przepisów. To zaś wiązało się z obowiązkiem ustalenia na miejscu, czy podnoszone przez skarżącą zarzuty są uzasadnione. Za niewystarczające zdaniem sądu uznać należy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogólne stwierdzenie, że wszystkie warunki dotyczące wyprowadzenia wylotów przewodów kominowych ponad dach, wymagane Polską normą ( PN-89/B-10425) zostały spełnione, zwłaszcza, iż nie wynika ono z ustaleń poczynionych samodzielnie przez organ. Tymczasem organy w niniejszej sprawie w znacznej mierze zajęły się kwestiami, w ocenie sądu nieistotnymi z punktu widzenia art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., o czym świadczy chociażby nałożenie na inwestora takich obowiązków, jak montowanie umywalki, podajnika na mydło czy też suszarki do rąk, wyposażanie przymierzalni w szafki ubraniowe, kuchenkę elektryczną itp. Nawiasem mówiąc organ poza przepisem art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. nie wskazał żadnych innych przepisów, z których wynikałby obowiązek nałożenia na inwestora samowoli budowlanej takich obowiązków. Również na marginesie wskazać należy, iż niedopuszczalne jest nakładanie obowiązków, w żaden sposób nie sprecyzowanych ani w samej sentencji decyzji, ani nawet w jej uzasadnieniu, tak jak zostało to uczynione w decyzji organu I instancji, w której nakazano inwestorowi "wykonanie zalecenia zgodnie z projektem zmian i przeróbek instalacji sanitarnych zawartych na str. 48 i 49 opracowania oraz wykonanie zaleceń zgodnie z projektem zmian i przeróbek instalacji elektrycznej, zawartych na str. 63 opracowania". Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" uppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności winien wyjaśnić i ustalić dokładnie, jaki zakres prac został wykonany przez inwestora pod rządem obowiązywania ustawy z 1994r., a w szczególności, czy prace związane z odbudowaniem komina wymagały pozwolenia na budowę. W sytuacji, gdyby okazało się, że poza wybudowaniem komina inwestor wykonał jeszcze jakieś prace konieczne będzie rozważenie, czy ich legalizacja może nastąpić w trybie art. 51 prawa budowlanego czy też właściwy jest tryb z art. 48. Nadto, stosownie do wcześniej wskazanych uwag organ winien dokonać oceny kwestionowanego przez skarżącą komina pod kątem aktualnie obowiązujących przepisów. Stosownie do art. 152 uppsa sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, natomiast na podstawie art. 250 uppsa oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) przyznał ustanowionemu skarżącej pełnomocnikowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej w łącznej wysokości 309,80zł, na którą składają się: opłata w wysokości 240 zł, VAT od tej kwoty w wysokości 52,80zł oraz 17 złotych opłata skarbowa od pełnomocnictwa.