II SA/Ke 666/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 16 lipca 2019r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. T. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z 16 lipca 2019 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania R. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z dnia 13 maja 2019 r. orzekającą o cofnięciu wyżej wymienionemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. A, B, C, D, B+E, C+E, D+E do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że o cofnięciu skarżącemu ww. uprawnienia orzeczono na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.) zwanej dalej ustawą, w związku z nieprzystąpieniem przez skarżącego do egzaminu kontrolnego w zakresie powyższych uprawnień, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, do czego skarżący zobowiązany był ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Kielce z dnia 15 listopada 2018 r. znak: K-II.5430.18.52.2018.IW o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Ustalenie w toku postępowania, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji skutkowało orzeczeniem o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Kolegium wyjaśniło, że Minister właściwy do spraw informatyzacji do dnia rozpoznania sprawy niniejszej nie ogłosił komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych w oparciu o art. 14 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957). Wobec czego w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy obowiązywał, zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie niniejszej. Organ odwoławczy podkreślił, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami następuje po uprzednim przeprowadzeniu odrębnego postępowania, w toku którego organ orzeka o skierowaniu strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Następnie organ bada czy decyzja taka stała się ostateczna i czy nie została wyeliminowana z obrotu prawnego oraz ustala czy skierowany poddał się ww. sprawdzeniu kwalifikacji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu odwoławczego wniósł R. G., zarzucając powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1. art. 2, art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 88 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy poprzez ich niesłuszne i bezpodstawne zastosowanie oraz oparcie decyzji na uchylonych i nieistniejących w obrocie prawnym przepisach prawa w dacie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie; 3. przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a., art.107 § 1 pkt 4 i pkt 6 k.p.a., art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej zostało wszczęte po dacie 4 czerwca 2018 roku, kiedy to weszła w życie znowelizowana ustawa Prawo o ruchu drogowym, którą uchylono art. 114 i art. 140 ustawy zmienianej. Zdaniem skarżącego, stanowisko organu, że ww. przepisy obowiązywały w dniu 13 maja 2019 r. jest absurdalne i wprowadza do obrotu prawnego zasadę lex retro non agit, która nie jest akceptowana w systemach prawnych przeważającej większości państw Unii Europejskiej. W konsekwencji skarżący zarzucił, że Kolegium oparło uzasadnienie zaskarżonej decyzji na uchylonych przepisach prawa, co może powodować oczywistą i rażącą wadliwość uzasadnienia faktycznego i prawnego tej decyzji, poprzez naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 i pkt 6 k.p.a. Dalej skarżący podniósł, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego skierowany do organu pierwszej instancji w dniu 25 października 2018 r. był przekazany w trybie art. 114 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, co powoduje jego nieuprawnione złożenie, bowiem powołany przepis został uchylony przez ustawodawcę przed dniem wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Zdaniem skarżącego ponadto nieprawdą jest, że Minister do dnia rozpoznania sprawy niniejszej nie ogłosił terminu wdrożenia wskazanych rozwiązań technicznych w oparciu o art. 14 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym, bowiem jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Op 527/18 Minister Cyfryzacji przedmiotowe rozwiązania techniczne wdrożył w życie dnia 1 października 2018 r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także - mając na uwadze, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi - uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 15 listopada 2018 r. znak: K-II.5430.18.52.2018.IW orzekającej o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje i zatrzymaniu prawa jazdy oraz zasądzenie kosztów postępowania. Na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach - Wiesława Klimontowicz zgłosiła swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.) i wniosła o oddalenie skargi. Pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów wskazywanych w skardze ani innych przepisów prawa. Nie było zatem podstaw do jej uchylenia. Sąd, działając z urzędu, nie dopatrzył się również takiego naruszenia prawa, które mogłoby prowadzić do stwierdzenia jej nieważności. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wydane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy. Skarżący w toku postępowania administracyjnego jak i skardze podnosił, że przepis ten został uchylony, a w konsekwencji nie mógł mieć zastosowania w jego sprawie. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy był przepisem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W przekonaniu Sądu stanowisko organów, że art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy był przepisem obowiązującym w dacie orzekania jest prawidłowe. Rozstrzygając spór w sprawie niniejszej w kwestii intertemporalnej, związanej z utratą przez przywołany przepis mocy obowiązującej Sąd miał na uwadze, że został on uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym, co oznacza, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd dokonał nadto sprawdzenia w Dzienniku Urzędowym Ministra Cyfryzacji oraz na stronie BiP Ministerstwa Cyfryzacji, czy komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 nowelizacji, został wydany. W wyniku powyższego ustalił, że do chwili obecnej nie został on ogłoszony, a w związku z tym, zdaniem Sądu, należy uznać, że art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie był uchylony. W tym stanie rzeczy, Sąd nie podziela twierdzeń skarżącego, że przepis ten został 1 października 2018 r. wyeliminowany z obrotu prawnego. Sąd zauważa, że komunikat Ministra Cyfryzacji z dnia 28 czerwca 2018 r. (Dz. Urz. Ministerstwa Cyfryzacji, poz. 22) został wydany na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, podobnie jak odrębny komunikat z dnia 22 lutego 2019 r. - w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających udostępnianie danych zgromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów do ponownego wykorzystywania za pośrednictwem usług sieciowych (Dz. Urz. MC, poz. 5), został wydany na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy. Natomiast na zasadzie art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawodawca powiązał stosowanie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami z wdrożeniem innych rozwiązań technicznych, tj. umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq Prawa o ruchu drogowym. Skoro natomiast, co do tych rozwiązań, minister właściwy do spraw informatyzacji nadal nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia, to przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W związku z powyższym decyzja organu jest zgodna z prawem. Należy podkreślić, że bezsporne ustalenie w toku postępowania, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji skutkowało orzeczeniem o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Decyzja ta ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku gdy osoba skierowana na kontrolne sprawdzenia kwalifikacji nie wykona nałożonego na nią obowiązku i nie podda się egzaminowi organ ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Odnosząc się do wniosku skarżącego o objęcie kontrolą sądową decyzji z dnia 15 listopada 2018 r. orzekającej o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje i zatrzymaniu prawa jazdy należy podnieść, że jest on całkowicie chybiony. Jak już wskazano wyżej stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w "granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Granice sprawy niniejszej określało rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, a więc cofnięcie skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Z uwagi na tak określone granice, sądowa ocena decyzji z dnia 15 listopada 2018 r. orzekającej o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje i zatrzymanie prawa jazdy wykraczałaby poza granice rozpoznawanej sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że są one nieuzasadnione. Wbrew argumentacji skarżącego, organy obu instancji nie naruszyły wskazanych w pkt 1 i 3 petitum skargi przepisów. Prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i zastosowały właściwe przepisy, które stanowiły podstawę orzeczenia o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Nie doszło także do naruszenia przepisów Konstytucji RP, ani innych przepisów, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).