II SA/Ke 676/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi H. W. na decyzję Kierownika Centrum Integracji Społecznej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zaprzestania realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego A. G. – W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...], Kierownik Centrum Integracji Społecznej na podstawie art. 13 ust. 4 pkt. 2 oraz art. 13 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. ustawy o zatrudnieniu socjalnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1828) w zw. art. 104 i 107 kpa, rozwiązał z dniem 17 sierpnia 2017 r. umowę realizacji Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego, zawartą [...] pomiędzy Kierownikiem Centrum Integracji Społecznej a uczestnikiem H.W. W uzasadnieniu organ podał, że zawierając umowę o realizację Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego (dalej "IPZS"), H.W. zobowiązała się jako uczestnik programu do przestrzegania regulaminu Centrum Integracji Społecznej (dalej "CIS"). Uczestniczka przestała uczęszczać na zajęcia od 13 lipca 2017 r. W dniu 25 lipca 2017 r. odbyło się spotkanie strony z pracownikiem socjalnym, mające na celu wyjaśnienie przyczyn braku frekwencji na warsztatach małej poligrafii. H.W. wyjaśniła, że przyczyną jej nieobecności jest fakt, iż komornik zajął jej świadczenie integracyjne, w związku z czym nie posiada środków finansowych na zakup biletów na dojazdy na warsztaty. Jednocześnie odrzuciła propozycję ugodowego załatwienia sprawy, tj. podpisania oświadczenia o rezygnacji z dalszego uczestnictwa w zajęciach. Brak frekwencji na zajęciach był także podstawą do wstrzymania wypłaty świadczenia integracyjnego. Pismem z 26 lipca 2017 r. wezwano stronę do stawienia się w terminie 7 dni u pracownika socjalnego celem wyjaśnienia braku frekwencji na zajęciach pod rygorem rozwiązania IPZS, które zostało jej doręczone 16 sierpnia 2017 r. Tymczasem 27 lipca 2017 r. wpłynęło pismo H.W., stanowiące wezwanie do doręczenia jej decyzji w sprawie zaprzestania realizacji IPZS. W odpowiedzi Kierownik CIS poinformował, że decyzja w przedmiocie zaprzestania realizacji IPZS nie została jeszcze podjęta oraz że pismem z 26 lipca 2017 r. uczestniczka została dopiero wezwana do wyjaśnienia braku frekwencji na zajęciach. Przesyłka zawierająca powyższą odpowiedź została zwrócone przez pocztę, jako niepodjęta w terminie. W dniu 17 sierpnia 2017 r. strona stawiła się w CIS i złożyła na piśmie wyjaśnienia, w których podtrzymała swoje stanowisko odnośnie przyczyn jej nieobecności na zajęciach oraz wskazała, że oczekuje na decyzję w przedmiocie rozwiązania IPZS, ponieważ wyjeżdża za granicę. Dalej Kierownik zacytował art. 13 ust. 4 pkt 2 i ust. 4a ustawy o zatrudnieniu socjalnym i stwierdził, że na dzień [...] H.W. miała 29 dni nieobecności nieusprawiedliwionych i nieudokumentowanych. Zgodnie z definicją zawartą w § 13 pkt 2 Załącznika nr 2 do Regulaminu organizacyjnego CIS "Szczegółowe zasady dotyczące kandydatów i uczestników (Beneficjentów) Centrum Integracji Społecznej w Kielcach", przez trwałe opuszczenie przez uczestnika zajęć w Centrum należy rozumieć m.in. nieobecność nieusprawiedliwioną, nieudokumentowaną (NNN) w przypadku przekroczenia łącznie 10-ciu dni nieobecności, od momentu podpisania Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego do zakończenia programu. Limit 10-ciu nieobecności NNN, został spełniony 26 lipca 2017 r. i od tego czasu można mówić o trwałym opuszczeniu przez stronę zajęć, uzasadniającym rozwiązanie z nią IPZS. Przed podjęciem decyzji strona została wysłuchana, o czym świadczą kierowane do niej pisma oraz udzielona przez nią pisemna informacja, jak również notatki służbowe znajdujące się w aktach osobowych uczestniczki. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję H.W. domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że na skutek wyroku WSA w Kielcach wydanego w sprawie II SA/Ke 335/16 udało jej się wrócić do programu w Centrum. Niezrozumiałym jest jednak dla niej, dlaczego kontynuacja ta jest na nowych warunkach tzn. od początku, za co otrzymuje niepełne świadczenie integracyjne. Ponadto dodała, że księgowa organu wykonała polecenie komornika i "dokonała zajęcia trzech piątych" jej świadczenia integracyjnego nieobjętego tytułem wykonawczym. Po dokonaniu tego zajęcia zostało jej jedynie 207 zł, co uniemożliwiło zakup biletów na dojazd do Centrum, stąd też jej brak frekwencji na zajęciach w warsztacie małej poligrafii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że kwestia zajęcia przez komornika świadczenia integracyjnego na rachunku bankowym jest kwestią drugorzędną, gdyż komornik zajął konto a nie świadczenie, dlatego też był on uprawniony (a nie księgowa z CIS) do poboru określonej kwoty z konta. Na rozprawie przed Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił, że organ nie przedstawił żadnych dowodów na to, że skarżąca nie uczęszczała na zajęcia, że H.W. zmieniła swoje plany dotyczące wyjazdu za granicę i że na jej korzyść powinno przemawiać to, że komornik zajął jej konto w związku z zadłużeniem skarżącej z tytułu obowiązku alimentacyjnego wobec 12-letniej córki. Do sprawy zgłosił swój udział prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, który przyłączył się do skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis nie ma w tej sprawie zastosowania. Mając na uwadze tę regulację stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z zupełnie innego powodu niż podnoszone przez skarżącą i jej pełnomocnika zarzuty. Przedmiotem skargi jest decyzja, w której jako podstawę prawną jej wydania Kierownik Centrum Integracji wskazał przepisy art. 13 ust. 4 pkt 2 oraz art. 13 ust. 4a. ustawy o zatrudnieniu socjalnym. Ponieważ zgodnie z art. 13 ust. 4b tej samej ustawy od decyzji kierownika Centrum, o której mowa w ust. 4a, uczestnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego, oznacza to, że wniesienie takiej skargi nie wymaga wcześniejszego odwołania się od takiej decyzji ani też złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wydana decyzja od razu staje się ostateczna. Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu socjalnym zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku: 1) uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację; 2) trwałego opuszczenia przez uczestnika zajęć w Centrum; 3) oświadczenia uczestnika o odstąpieniu od realizacji programu. Stosownie do ust. 4a tego samego artykułu, w przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, decyzję w sprawie zaprzestania realizacji programu podejmuje kierownik Centrum. Jeśli się dodatkowo uwzględni, że art. 13, mówiąc o programie odwołuje się do art. 12 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu socjalnym, w którym mowa jest o indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego, stosownie do art. 13 ust. 4a tej ustawy decyzja wydana na podstawie tego przepisu powinna orzekać o zaprzestaniu przez daną osobę realizacji indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ wydał decyzję, którą rozwiązał z dniem 17.08.2017 r. umowę realizacji Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego, zawartą w dniu [...] pomiędzy Kierownikiem Centrum Integracji Społecznej a uczestnikiem H.W. Pomijając, że tak sformułowana decyzja narusza art. 6 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i art. 13 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu socjalnym, bowiem nie odpowiada ustawowemu wymogowi co do treści rozstrzygnięcia, a ponadto wprowadza wątpliwość, czy faktycznie jest to decyzja czy też jednostronne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy przez jedną ze stron, to przede wszystkim wskazać należy, że bez podstawy prawnej organ rozwiązał decyzją z [...] umowę z dniem 17 sierpnia 2017 r. co skutkowało tym, że z datą wsteczną skarżąca utraciła uprawnienie chociażby do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Z powodu bowiem faktycznego zaprzestania uczestnictwa w programie, zgodnie z przepisami art. 15 ust. 7 ustawy o zatrudnieniu socjalnym, już wcześniej utraciła ona prawo od otrzymywania świadczenia integracyjnego, natomiast ustawa nie przewiduje w takiej sytuacji dodatkowo utraty innych świadczeń. Powołana ustawa nie zawiera podstawy do wskazania w sentencji decyzji wydanej na podstawie art. 13 ust. 4a, że zaprzestanie realizacji programu nastąpiło z datą wsteczną. Dodatkowo zauważyć należy, że chociaż niniejsza sprawa nie jest kontynuacją sprawy, jaka była już przedmiotem badania przez tut. Sąd (gdyż po wydaniu w sprawie II SA/Ke 335/16 wyroku uchylającego decyzję tego samego organu skarżąca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej, w związku z czym w maju zawarła nową umowę w przedmiocie realizacji programu co wynika ze sprawy tut. Sądu sygn. II SA/Ke 372/17), dlatego też w sprawie nie ma zastosowania art. 153 P.p.s.a., jednakże podnieść należy, że już poprzednio uchylając tak samo sformułowaną decyzję WSA w Kielcach zwrócił organowi uwagę na jej nieprawidłowość. Z powyższej przyczyny zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem art. 6 kpa oraz art. 13 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu socjalnym podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Natomiast podniesione w skardze i na rozprawie zarzuty są nieuzasadnione. Przede wszystkim zauważyć należy, że zarówno w toku postępowania przed organem jak i w skardze H.W. nie kwestionowała ustaleń organu dotyczących zaprzestania przez nią uczestniczenia w zajęciach w Centrum. Poza tym, zgodnie z art. 77 § 4 kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Z tego obowiązku organ się wywiązał, skoro w związku ze znanym mu z urzędu faktem, że skarżąca przestała uczęszczać na zajęcia wzywał ją do złożenia wyjaśnienia braku frekwencji. W sytuacji, gdy jak wskazuje H.W., przestała ona uczęszczać na te zajęcia, gdyż komornik zajął jej konto, a stan zdrowia uniemożliwia jej przychodzenie na zajęcia (musi korzystać z komunikacji miejskiej), świadczenie integracyjne było jej jedynym źródłem utrzymania, a na skutek zaprzestania przez nią udziału w zajęciach programu, zgodnie z ustawą pozbawiono ją wypłaty tego świadczenia, dodatkowo w dniu 17 sierpnia 2017 r. poinformowała ona organ, że wyjeżdża za granicę, uzasadnione było podjęcie decyzji na podstawie art. 13 ust. 4a w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy zatrudnieniu socjalnym. Fakt, że komornik prowadzi przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie od niej alimentów na rzecz małoletniej córki nie może stanowić okoliczności, przemawiającej na jej korzyść. Ponownie rozpoznając sprawę organ, o ile dalej uzna za uzasadnione wydanie na podstawie art. 13 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu socjalnym decyzji, winien tę decyzję sformułować w sposób zgodny z ustawą. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zmianami).