II SA/Ke 681/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (AGiMR) w K. decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego AGiMR w P. z dnia [...]. nr [...] o odmowie przyznania R. G. płatności na rok 2013. 1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 12 kwietnia 2013 r. R. G. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W przedmiotowym wniosku producent zadeklarował w pakiecie ochrona gleb i wód, w wariancie międzyplon ścierniskowy na obszarach zagrożonych erozją działki rolne o łącznej powierzchni 11,47 ha. Wraz z wnioskiem strona złożyła dziewięć załączników graficznych, na których wyrysowała położenie działek rolnych, kartę informacyjną oraz deklarację pakietów rolno środowiskowych w ramach PROW 2007-2013. W dniu 30 sierpnia 2013 r. producent złożył zmianę do wniosku, na podstawie której dla działek rolnych A, B, E, J i L zadeklarował w poplonie uprawę rzepaku jarego zamiast deklarowanej pierwotnie gorczycy. 1.3. Odmawiając przyznania stronie przedmiotowej płatności, organ wymienił szczegółowo regulacje krajowe oraz unijne, w oparciu o które rozpatrywane są wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Wskazał na § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz § 4 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) dalej "rozporządzenie", określający warunki przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej. Organ powołał również § 12 ust. 6 rozporządzenia określający warunki przyznania płatności w ramach pakietu ochrona gleb i wód oraz § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia, wskazujący na konsekwencje stwierdzonych uchybień w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów. 1.4. Organ wskazał, że podczas kontroli na miejscu na działkach A, B, E, J i L nie stwierdzono zadeklarowanego poplonu w postaci rzepaku jarego, natomiast na działce rolnej E w międzyplonie stwierdzono pszenżyto ozime. Ze względu na to, że uprawa pszenżyta ozimego nie kwalifikuje się do płatności w wariancie międzyplon ścierniskowy, działka została wykluczona. Natomiast na działkach rolnych A, B, J i L stwierdzono grunt zaorany oraz nie stwierdzono poplonu. Organ podkreślił przy tym, że rolnik, składając wniosek na formularzu zobowiązał się m.in. do niezwłocznego powiadomienia o wszelkich zmianach odnośnie danych w nim zawartych, mających wpływ na płatności, o które się ubiegał. R. G. na żadnym etapie postępowania nie zgłosił wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, które miałyby wpływ na posiany poplon, a o których wspomniał w piśmie odwoławczym. Zatem w ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. W związku z powyższym, zgodnie z § 38 rozporządzenia oraz załącznikiem nr 7 do rozporządzenia, działki rolne A, B, E, J i L zostały wykluczone, a płatność w wariancie międzyplon ścierniskowy na obszarach zagrożonych erozją została odmówiona. 1.5. Organ stwierdził, że ze względu na wskazane wyżej przepisy prawa krajowego i unijnego nie jest możliwe przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na podstawie wniosku R. G.. Płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. R. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o oddalenie w całości decyzji z dnia 2 czerwca 2014 r., przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w wysokości zmniejszonej do 60 %, przeprowadzenie ponownej kontroli, celem zweryfikowania przedstawionych okoliczności oraz o powołanie na świadka M. K. 2.2. W uzasadnieniu skargi skarżący oświadczył, że nasiona rzepaku kupił na targu w P., pod koniec sierpnia 2013 r. za kwotę 800 zł z zapewnieniem, że jest to rzepak jary. Rzepak zasiał 28 września 2013 r. w obecności sąsiada M. K., z którym w późniejszym okresie dosiewał ręcznie działkę. Anomalie pogodowe i nietypowa zima bez śniegu zakłóciła wegetację rzepaku powodując słaby wzrost i częściowe wymrożenie co spowodowało, że w dniu kontroli rośliny były bardzo małe i tym samym mało widoczne. Na dzień wniesienia sprzeciwu, tj. 26 marca 2014 r. rośliny osiągnęły wysokość około 3-4 cm. O anomaliach pogodowych skarżący zgłosił komisji podczas kontroli. Na dzień wniesienia pozwu rzepak zakwitł i ma wysokość około 30 cm. 2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AGiMR w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że zakwitnięcie i wzrost rzepaku na wysokość około 30 cm świadczy o naruszeniu wymogu przyorania biomasy międzyplonu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153.1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm. j.t.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego AGiMR w K. nie narusza prawa, a ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Spór w sprawie dotyczy kwestii odmowy wnioskowanej przez stronę płatności rolnośrodowiskowej. Organ odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowej płatności na rok 2013 w związku ze stwierdzonym brakiem zadeklarowanego poplonu ścierniskowego na działkach zgłoszonych do płatności. Skarżący niezgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu podnosi, że na przedmiotowych działkach zasiał rzepak jary jako poplon, nie miał jednak wpływu na jakość zakupionych nasion oraz na anomalia pogodowe. 3.2. Organ prawidłowo powołał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.) obejmujące wymogi w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe m.in. jeżeli przestrzega wymogów określonych dla danego wariantu lub pakietu (§ 4 ust. 2 pkt 3). Stosownie zaś do § 4 ust. 3 rozporządzenia wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia, w przypadku pakietu ochrona gleb i wód, płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny jare jako międzyplon ścierniskowy. Z kolei w myśl § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej określona jest w załączniku nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku brak siewu roślin poplonowych w ramach wariantu międzyplon ścierniskowy, wysokość zmniejszenia wynosi 100 %. Z kolei w świetle art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. UE L 316 z 2009 r, str. 65), rolnik zobowiązany jest do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdeaktualizował się od czasu jego złożenia. Jeżeli rolnik z własnej inicjatywy poinformuje Agencję na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub dane wykazane we wniosku zdeaktualizowały się od czasu jego złożenia i jednocześnie nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz o nieprawidłowościach we wniosku lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, nie stosuje się pomniejszenia płatności. 3.3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Rolnik nie realizował zobowiązania rolnośrodowiskowego, ponieważ nie przestrzegał wszystkich wymogów zadeklarowanego pakietu ochrona gleb i wód, wariant międzyplon ścierniskowy na obszarach zagrożonych erozją wodną. Kontrola przeprowadzona na miejscu stwierdziła na działce E w międzyplonie przenżyto ozime, które nie kwalifikuje się do płatności w wybranym przez skarżącego wariancie. Skarżący zadeklarował bowiem w międzyplonie uprawę rzepaku jarego. Sytuacja taka jest równoznaczna z niezasianiem właściwego międzyplonu. Z kolei na pozostałych działkach (A, B, J i L) stwierdzono grunt zaorany bez poplonu. Za poplon nie można bowiem uznać rzadko występujących nasion rzepaku i pojedynczo kiełkujących siewek roślin. Taki sposób użytkowania nie zabezpiecza gleby przed erozją wietrzną i wodną. Nieprzestrzeganie natomiast wymogu siewu roślin poplonowych powoduje brak płatności za działkę rolną (zał. nr 7 do rozporządzenia - wysokość zmniejszenia wynosi 100%). 3.4. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że spór w sprawie nie dotyczy kwestii siewu przez skarżącego na działkach rolnych zgłoszonych do płatności poplonu. Organ zakwestionował natomiast stan kontrolowanych działek pod kątem spełnienia podjętych zobowiązań w zadeklarowanym wariancie. Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma przy tym okoliczność, że na dzień złożenia skargi (lipiec 2014 r.) rzepak zakwitł i ma wysokość około 30 cm. Przeciwnie świadczy to o naruszeniu kolejnego wymogu zadeklarowanego przez skarżącego wariantu, a mianowicie przyorania po 1 marca biomasy międzyplonu ścierniskowego. Stanowiska organu nie podważają argumenty, że skarżący nie miał wpływu na jakość zakupionych nasion oraz na anomalia pogodowe. Zdaniem skarżącego bowiem te czynniki spowodowały, że poplon który posiał był w dniu kontroli słabo widoczny. Nawet gdyby okoliczności te uznać za siłę wyższą, o której mowa w art. 47 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, to nie został spełniony warunek poinformowania organu właściwego na piśmie w przewidzianym przez prawo terminie (art.47 ust.2 tego rozporządzenia). W niniejszej sprawie pierwsze poinformowanie organu o nieprawidłowościach w zakresie posianego na poplon rzepaku jarego nastąpiło w dniu 30 grudnia 2013 r., tj. w dniu kontroli na miejscu, po stwierdzeniu nieprawidłowości przez inspektorów terenowych. Natomiast wcześniej skarżący nie zgłaszał organowi wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, które miałyby wpływ na posiany poplon. Tym samym art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nie ma w sprawie zastosowania. 3.5. Podsumowując należy stwierdzić, że organ prawidłowo z uwagi na nierealizowanie przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego, odmówił stronie przyznania przedmiotowej płatności. 3.6. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.