II SA/Ke 682/25

II SA/Ke 682/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na czynności podjęte przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach w przedmiocie procedury "Niebieskie Karty" postanawia: odrzucić skargę. Zarządzeniem z 31 grudnia 2025 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - zawartej w piśmie z 25 listopada 2025 r. na czynności podjęte przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach przez wskazanie daty i konkretnej czynności podjętej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, która jest przedmiotem tej skargi. W odpowiedzi z 12 stycznia 2026 r. skarżący wskazał, że procedura o której mowa w skardze była prowadzona mimo, że jego dziecko nie zamieszkiwało z nim ani nie mieszkało na terenie gminy, która prowadziła działania, co uważa za istotne naruszenie prawa. Podniósł, że przez 11 miesięcy prowadzono działania bez właściwej podstawy prawnej i bez właściwej informacji między organami, co narusza jego prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także: - w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), - w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zaskarżenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej jest więc dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1 – 4, § 2a i § 3 p.p.s.a. zaskarżanie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Z treści skargi i jej uzupełnienia wynika, że skarżący zarzuca organowi niezgodność z prawem przy podejmowaniu czynności w ramach procedury "Niebieskie Karty", uregulowanej przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1673), dalej "u.p.p.d.". Zgodnie z art. 9d ust. 1 u.p.p.d., podejmowanie interwencji w środowisku wobec rodziny dotkniętej przemocą odbywa się w oparciu o procedurę "Niebieskie Karty" i nie wymaga zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie (ust. 1). Procedura "Niebieskie Karty" obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez grupy diagnostyczno-pomocowe, w skład której wchodzą przedstawiciele: jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, Policji, Żandarmerii Wojskowej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, oświaty oraz służby i ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie (ust. 2). Przedstawiciele podmiotów, o których mowa w ust. 2, realizują procedurę "Niebieskie Karty" w oparciu o zasadę współpracy i przekazują informacje o podjętych działaniach przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego (ust. 3). Wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" następuje przez wypełnienie formularza "Niebieska Karta" w przypadku powzięcia, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie (ust. 4). Szczegółowe zasady dotyczące procedury "Niebieskie Karty" uregulowane zostały w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie art. 9d ust. 5 u.p.p.d. tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury "Niebieskie Karty" oraz wzorów formularzy "Niebieska Karta" (Dz. U. poz. 1870). Prawny charakter procedury "Niebieskie Karty" był niejednokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych - m.in. w postanowieniach NSA: z 12 lutego 2020 r., I OSK 137/20; z 20 października 2020 r., I OSK 1714/20 oraz z 29 lutego 2024 r., III OSK 45/24 oraz w postanowieniach WSA: w Gdańsku z 27 października 2025 r., III SAB/Gd 445/25, w Olsztynie z 6 września 2024 r., II SAB/Ol 38/24, w Gorzowie Wielkopolskim z 28 marca 2024 r., II SA/Go 84/24, we Wrocławiu z 18 listopada 2022 r., IV SA/Wr 573/22 (wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Zaprezentowane w tych orzeczeniach poglądy (przywołane poniżej) Sąd orzekający podziela i przyjmuje jako własne. W orzecznictwie przyjmuje się, że procedura "Niebieskie Karty", opisana w zacytowanych wyżej przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, ogranicza się wyłącznie do funkcji integrujących, koordynacyjnych i organizujących współdziałanie wymienionych wyżej podmiotów oraz innych specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (art. 9a ust. 11d i 12 u.p.p.d.), w szczególności w ramach zespołu interdyscyplinarnego powoływanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta (art. 9a ust. 2). Ustawodawca nie powierzył podmiotom prowadzącym ww. procedurę żadnych kompetencji władczych - w szczególności prawa do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazać zatem należy, że czynności związane z procedurą "Niebieskie Karty" nie kształtują bezpośrednio uprawnień lub obowiązków członków rodzin dotkniętych przemocą, ani osób podejrzewanych o stosownie takiej przemocy. Wszczęcie takiej procedury nie kreuje żadnego stosunku administracyjnoprawnego, a więc nie powoduje powstania bezpośrednich praw lub obowiązków osób objętych taką procedurą. W postępowaniu tym nie są wydawane decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie, ani inne akty administracyjne lub czynności, które podlegałyby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Działania podejmowane w ramach procedury "Niebieskie Karty" nie mają charakteru władczego i wiążącego, co jest warunkiem koniecznym do ich zakwalifikowania jako akty lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Celem uregulowania zawartego w tym przepisie, rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, jest umożliwienie sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzeba zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej w zakresie zadań realizowanych przez te organy (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś (red.). Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 69-70). Tym samym, obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę na drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 146 p.p.s.a.). Użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria, chociaż obejmują dość zróżnicowane kategorie działań administracji, które trudno dokładnie scharakteryzować, stanowią akty lub czynności, które: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych; 3) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych; 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (zob. uchwały składu 7 sędziów NSA z: 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07; 3 września 2013 r., I OPS 2/13; 16 grudnia 2013 r. II GPS 2/13 - CBOSA). Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym, odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por. Z. Kmieciak. Glosa do uchwały składu 7 sędziów NSA z 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07, OSP 2008/7-8/89). Należy także wskazać, że działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy domowej oraz ochrony osób doznających przemocy domowej, w tym monitorowanie procedury "Niebieskie Karty", należą do zadań zespołu interdyscyplinarnego i grupy diagnostyczno-pomocowej, powoływanej przez ten zespół (art. 9b ust. 1 i 2 u.p.p.d.). Kierownik ośrodka pomocy społecznej, w tym przypadku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, któremu skarżący zarzuca naruszenie prawa nie bierze udziału w tej procedurze. Niezależnie jednak od tego brak jest również podstaw do uznania, że w piśmie z 12 stycznia 2026 r. skarżący usunął braki formalne tej skargi. Nie wskazał bowiem daty i konkretnej czynności, która jest przedmiotem skargi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.