II SA/Ke 685/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M.M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...]Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr 1359 znak: [...] orzekającą o przyznaniu A.K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150 zł. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] A.K. wniósł do organu I instancji podanie o przyznanie pomocy finansowej w wysokości 5.200 zł brutto do chwili znalezienia pracy, nie wyrażając jednocześnie zgody na "wyżywienie socjalne i inne przypadłości socjalne" Wnioskodawca wskazał, iż mieszka z synem. Jakkolwiek prowadzą oni oddzielne gospodarstwa domowe to A.K. musi pomagać synowi finansowo. Ponadto do wniosku dołączono rachunek za gaz do uregulowania. Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji przyznał A.K. zasiłek celowy w łącznej wysokości 232,32 zł, z czego kwotę 32,32 zł przelewem na konto Zakładu Gazowniczego oraz kwotę 200 zł na bieżące potrzeby i poszukiwanie pracy. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A.K., uchyliło w/w rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, nie wziął pod uwagę wszystkich możliwych form udzielenia wnioskodawcy pomocy, w szczególności zaś nie rozważył możliwości udzielenia pomocy w zakresie dożywiania z programu "Pomocy państwa w zakresie dożywiania". Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]. przyznał A.K. pomoc w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 232,32 zł, w tym kwotę 32,32 zł przelewem na konto Zakładu Gazowniczego oraz kwotę 200 zł na bieżące potrzeby i poszukiwanie pracy. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A.K., uchyliło w/w rozstrzygnięcie z dnia 17.07.2006r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem rozważenia przyznania wnioskodawcy pomocy w formie pieniężnej w ramach programu "Pomoc państwa zakresie dożywiania", nie zaś w formie rzeczowej, na którą nie wyraża on zgody. Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, udzielił dodatkowo A.K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150 zł, w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia przytaczając m. in. art. 3, 4, 7, 8, 17, 48, 106, 109 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 3, 7, 5 ust. 1 ustawy z dnia 29.12.2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005r. Nr 267, poz. 2259), Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A. K., wnosząc o przyznanie mu pomocy w kwocie 5.200 zł do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej pensji. Decyzją z dnia 6.11.2006r. znak: SKO. 405/2999/786/06 organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20.09.2006r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którym pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących wynosi 477,00 zł, zaś 150% kryterium dochodowego kwalifikującego taką osobę do udzielenia jej pomocy w ramach przedmiotowego programu opiewa na 715,50 zł. Przedmiotowa pomoc, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", świadczona jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, przy czym zasadą jest, iż pomoc ta przyznawana jest w formie posiłku, a dopiero w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, pomoc ta może mieć formę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomocy w formie świadczenia rzeczowego (§ 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", Dz.U. z 2006r. Nr 25, poz. 186). Organ II instancji podkreślił także, że pomoc przyznawana w oparciu o program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy, co oznacza m.in., że ustawodawca, jeśli chodzi o pomoc w postaci zasiłku celowego, nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organowi pomocy społecznej. Oceniając zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji Kolegium Odwoławcze ustaliło, że A. K. jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, o jakim mowa w cyt. wyżej przepisach i od którego ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ odwoławczy wskazał, że Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. - na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" we wrześniu 2006r. rozdysponował 67.350 zł, udzielając w tej formie pomocy 280 rodzinom. Natomiast średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 240,53 zł, zaś najwyższa kwota zasiłku to 400 zł dla rodzin wielodzietnych, a najniższa – 150 zł dla osób samotnie gospodarujących. Wynika to z faktu, iż wysokość pomocy społecznej kierowanej do poszczególnych osób i rodzin była zróżnicowana w zależności od indywidualnej sytuacji tych rodzin i osób. Ze względu na powyższe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ I instancji, przyznając A. K. we wrześniu 2006r. kwotę 150 zł tytułem pomocy finansowej na dożywianie tj. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest bowiem od wielkości środków, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej. Natomiast, jak wynika z pisma organu I instancji z dnia 13.10.2006r., nie jest on w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez wnioskodawcę potrzeb. Ponadto A. K. systematycznie co miesiąc od sierpnia 2001r. korzysta pomocy społecznej, zaś łączna kwota pomocy udzielonej mu we wrześniu 2006r. wyniosła 515,41 zł. Organ odwoławczy podkreślił także, że przyznanie wnioskodawcy sumy 5.200,00 zł przekracza możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i wykracza poza cele pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stosuje się odpowiednio do ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (art. 7 ostatniej z cyt. ustaw) potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4), zaś pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (ust. 1). Skargę na decyzję organu II instancji z dnia 6.11.2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. K., żądając jednocześnie zmiany tego rozstrzygnięcia na "umożliwiającą właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz poszukiwanie pracy na terenie kraju" kwotę 5.200 zł (równowartość dwóch średnich pensji krajowych) regularnie płatną raz w miesiącu. W dalszej części swej skargi A. K. podnosi szereg zarzutów dotyczących ogólnie rozumianej działalności organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Tym samym, kwestionowana przez skarżącego decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny znajduje pełne potwierdzenie w zebranym w niniejszej sprawie materiale dowodowym – w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego. Kwestią budząca zasadniczy sprzeciw skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 5.200 zł brutto. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania" (Dz. U. z 2005r. nr 267 poz. 2259 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593 ze zm.) pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 477 zł. Dlatego też kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715,50 zł (150 % z 477 zł). W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż A. K. spełnia wszystkie wymagania stawiane w w/w przepisach, które w jednoznaczny sposób określają kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o zasiłek celowy. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący jest samodzielnie gospodarującą osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. W tym miejscu podnieść trzeba, iż kontrolując zgodność z prawem decyzji o przyznaniu zasiłku celowego Sąd bada w szczególności, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ administracji publicznej winien zatem - w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego - rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe dyrektywy działania organu wynikają z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, którego zastosowanie w sprawach udzielania pomocy społecznej w zakresie dożywiania wynika z odesłania w tym zakresie do regulacji ustawy o pomocy społecznej zawartego w art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania". Powołane regulacje prawne mają na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, zaś jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek został przyznany danej osobie w określonej wysokości. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy przemawia za przyjęciem poglądu, że działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. – , przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś organ odwoławczy prawidłowo utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Wskazać bowiem należy, iż we wrześniu 2006r. Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. - na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" rozdysponował kwotę 67.350 zł udzielając pomocy 280 rodzinom. Z kolei średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 240,53 zł, zaś najwyższa kwota zasiłku to 400 zł dla rodzin wielodzietnych, a najniższa – 150 zł dla osób samotnie gospodarujących. Natomiast zróżnicowanie kwoty przyznanej pomocy wynika z faktu, iż wysokość pomocy społecznej kierowanej do poszczególnych osób i rodzin była uzależniona od indywidualnej sytuacji tych rodzin i osób. Przytoczone powyżej dane wynikają z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dlatego też w rozpatrywanej przez Sąd sprawie żadnych zastrzeżeń nie budzi stwierdzenie organu odwoławczego, że przyznanie skarżącemu świadczenia w żądanej przez niego kwocie 5.200 zł brutto nie mieści się w możliwościach finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, a także wykracza poza cele pomocy społecznej. Podkreślić ponadto trzeba, iż wysokość przyznanego A. K. zasiłku wynika z ograniczonych możliwości finansowych Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W tej sytuacji brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że organ I instancji - przyznając skarżącemu zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w nie odpowiadającej jego oczekiwaniom wysokości 150 zł - postąpił w sposób dowolny. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, wydając w oparciu o właściwe przepisy prawidłowe rozstrzygnięcie. Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, to należy zauważyć, że zawierają one krytyczne uwagi dotyczące ogólnej działalności orzekających w niniejszej sprawie organów administracji publicznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano na podstawie § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.