II SA/Ke 686/08

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 10 grudnia 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla H. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. H. S. złożyła dnia 28 listopada 2008 r. na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Oboje utrzymują się z dwóch emerytur o łącznej wysokości [...]zł brutto miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz mieszkania wielkości 47,70 m kw. Wnioskodawczyni podała, że oboje z mężem miesięcznie płacą 450 zł za czynsz, gaz, prąd i telefon oraz wydają ponad 200 zł na zakup lekarstw. Ponadto pomagają finansowo synowi-renciście, który ma na utrzymaniu troje uczących się dzieci. Z akt administracyjnych wynika, że H. S. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] Repertorium [...] sprzedała nieruchomość o powierzchni 5713 m kw w K. za kwotę 119973 zł (kk.81-82). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Nie można uznać, że wnioskodawczyni, osiągająca wraz z mężem stałe dochody z dwóch emerytur, która w wyniku sprzedaży nieruchomości uzyskała kwotę 119973 zł, jest osobą pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia potrzeb swoich własnych oraz rodziny, a w związku z tym wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych. Oceniono, że po odliczeniu stałych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania i wydatków na zakup lekarstw do dyspozycji skarżącej i jej męża pozostaje kwota około 1200 -1500 zł miesięcznie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wnioskodawczyni przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem z dwóch emerytur i posiadanym majątkiem jest w stanie ponieść koszty sądowe. Natomiast oceniając przedstawioną sytuację H. S. i całokształt rozpatrywanej sprawy uznano, że na uwzględnienie zasługuje jej wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, gdyż brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.