II SA/Ke 686/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania A.W. zasiłku celowego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 4 czerwca 2010r. A. W. złożyła w siedzibie organu I instancji wniosek o udzielenie pomocy finansowej z programu rządowego dla powodzian w związku z zalaniem jej domu, położonego przy ul. K. 13 w S.. Organ I instancji, odmawiając przyznania zasiłku celowego z tytułu katastrofy naturalnej (powódź) do 6.000 zł, wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu przy ul. P. 2/55 w T., które stanowi jej własność, a w wyniku powodzi nie utraciła rzeczy niezbędnych jej do prawidłowego funkcjonowania. Wynika to z faktu, że strona nie mieszkała w domu jednorodzinnym, położonym przy ul. K. 13 w S. – zalanym w wyniku powodzi w 2010r. – którego jest współwłaścicielką w 4/6 części. Ponadto A. W. jest uprawniona do świadczenia emerytalnego (1.940,64 zł). Odnosząc się do żądania wnioskodawczyni organ wskazał, że na remont lub odbudowę budynku oraz ewentualnie zakup pralki, lodówki i kuchenki osoby poszkodowane przez powódź mogą się ubiegać o przyznanie pomocy do 20.000 zł lub powyżej 20.000 zł do 100.000 zł. Natomiast zasiłki w kwocie do 6.000 zł nie są przeznaczone na likwidację szkód powodziowych, ale na pomoc dla osób lub rodzin znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych w oparciu o środki własne. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 104 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz "Zasady udzielania pomocy finansowej z budżetu państwa dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku katastrof naturalnych" z dnia 30 kwietnia 2010r. opracowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że wbrew twierdzeniom organu otrzymała zaświadczenie o zalaniu przez powódź jej domu przy ul. K. 13 w S. oraz podniosła, że w rezultacie klęski żywiołowej utraciła sprzęt gospodarstwa domowego oraz rzeczy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podkreślając, że istotą zasiłków celowych w kwotach do 6.000 zł dla rodzin dotkniętych powodzią z maja 2010r. jest pierwsza pomoc, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego oraz drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Natomiast szkody poniesione w wyniku zalania domu wnioskodawczyni w S. przez powódź mogą być przedmiotem oceny w związku z pomocą w postaci zasiłków celowych w kwotach do 20.000 zł i do 100.000 zł, o przyznanie którego strona powinna zwrócić się z odrębnym wnioskiem. Wskazano przy tym, że A. W. przebywa w miesiącach zimowych w mieszkaniu przy ul. P. 2/55 w T., a od wczesnej wiosny do września w domu jednorodzinnym, położonym przy ul. K. 13 w S.. Mając na uwadze, że A. W. posiada w/w mieszkanie w T. oraz okoliczność, że przysługuje jej świadczenie emerytalne, organ stwierdził, że strona nie znalazła się w sytuacji uniemożliwiającej jej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, która uzasadniałaby przyznanie jej żądanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, - brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skarżącej i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie wskazać należy, że na przełomie kwietnia i maja 2010r. w Polsce miała miejsce powódź, która wystąpiła m.in. na niektórych terenach województwa świętokrzyskiego. Premier rządu podjął decyzję i ogłosił ją w mediach, że ze środków budżetu państwa będzie udzielana pomoc pieniężna powodzianom, w kwotach do: 6.000 zł, 20.000 zł i 100.000 zł, a pomoc tą będą realizowały ośrodki pomocy społecznej. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, będącego podstawą materialnoprawną decyzji organu I instancji zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), bądź klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Rozstrzygnięcia oparte o powyższy przepis wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wówczas – w przypadku kontroli sądowej – niezbędne jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy dana decyzja zostało w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniona. Podkreślić trzeba, że jakkolwiek uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, to nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26.09.2000r., I SA 945/00, LEX 79608). Uszczegółowieniem zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej są przepisy art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jednocześnie zgodnie z przepisami ustawy, które regulują tryb przyznawania zasiłków celowych, organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Ustosunkowując się do podnoszonych w skardze zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania należy uznać powołane w tym zakresie argumenty A. W. za niezasadne. W szczególności podnieść trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącej, żaden z organów pomocy społecznej nie zakwestionował okoliczności zalania należącego do A. W. domu przy ul. K. 13 w S.. Powyższe potwierdza zaświadczenie Burmistrza Miasta S. z dnia 7 czerwca 2010r., jak również oświadczenia strony oraz wywiad środowiskowy (k. 22, 29, 16, 26 akt administracyjnych). Jakkolwiek organ I instancji błędnie wskazał na brak powyższego zaświadczenia to dokonane w tym zakresie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. To samo dotyczy braku odniesienia się do podnoszonego w odwołaniu w tym zakresie zarzutu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze . Odnosząc się natomiast do miejsca zamieszkiwania skarżącej należy uznać za prawidłowe ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdzie stwierdzono, że A. W. przebywa w miesiącach zimowych w mieszkaniu przy ul. P. 2/55 w T. (gdzie jest zameldowana), a od kwietnia do września w domu jednorodzinnym, położonym przy ul. K. 13 w S. – zwłaszcza że strona sama przyznaje tą okoliczność w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego (k. 15) oraz w oświadczeniu z dnia 23 czerwca 2010r. (k. 16), zaopatrzonych jej podpisem. W tym miejscu podkreślić trzeba, że z przedmiotowego kwestionariusza wynika, że skarżąca posiada w mieszkaniu przy ul. P. 2/55 w T. podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, a z tytułu świadczeń emerytalnych przysługuje jej 1.940,64 zł miesięcznie. Ze względu na powyższe za zasadne należy uznać stanowisko organów obu instancji, że strona nie znalazła się w sytuacji uniemożliwiającej jej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, która uzasadniałaby przyznanie jej żądanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, przyznanie A. W. zasiłku celowego do 6.000 zł na pokrycie kosztów remontu czy też odbudowy budynku mieszkalnego nie jest uzasadnione. W tym zakresie należy bowiem podnieść, że pomimo bezspornych zniszczeń w należącym do strony domu, warunków mieszkaniowych skarżącej nie da się w żaden sposób porównać z położeniem, w jakim znalazła się zdecydowana większość rodzin dotkniętych klęską żywiołową. Powodzianie często nie mogą powrócić do swoich uszkodzonych domostw, a nie dysponując innym lokalem, zmuszeni są korzystać z internatów, hoteli robotniczych, bądź uprzejmości rodziny. Na tym tle sytuacja, w jakiej znalazła się A. W., choć niewątpliwie trudna i niekorzystna, nie jest wystarczająca do udzielenia żądanej pomocy. Uszkodzony wskutek żywiołu budynek mieszkalny przy ul. K. 13 w S. nie stanowi bowiem jedynego mieszkania skarżącej. Strona jest bowiem właścicielką lokalu przy ul. w P. 2/55 w T., gdzie prowadzi gospodarstwo domowe i jest na stałe zameldowana. Przedmiotowe mieszkanie, wyposażone w odpowiedni sprzęt, nie zostało zalane wskutek powodzi. Natomiast żądany zasiłek celowy – przydzielany w oparciu o art. 40 ustawy i przeznaczony na pomoc osobom poszkodowanym powodzią – winien zostać skierowany przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie. To one bowiem poniosły największe straty wskutek niszczycielskiego oddziaływania żywiołu. Jednocześnie nie może budzić wątpliwości, że przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi pomocy społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Z uwagi na zabezpieczenie potrzeb życiowych (w tym mieszkaniowych) A. W. brak podstaw by uznać, że organy pomocy społecznej odmawiając przyznania jej żądanego zasiłku celowego przekroczyły zakres uznania administracyjnego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.