II SA/Ke 687/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokat M.M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.K. od decyzji podjętej z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] znak: [...] w sprawie przyznania A.K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 150 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że sprawa była dwukrotnie uchylana i przekazywana do ponownego rozpoznania, albowiem organ I instancji nie rozpatrzył w sposób kompleksowy wszystkich możliwych form udzielenia A.K. pomocy. Powołując brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259) Kolegium podało, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt.1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 Nr 64, poz. 593, ze zm.). Wedle art. 8 ust. 1 pkt 1 kryterium dochodowe w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących wynosi 477,00 zł, zatem 150% kryterium dochodowego kwalifikującego osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715, 50 zł. Pomoc świadczona jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, (art. 3 ust. 1 ustawy) przy czym zasadą jest, iż przedmiotowa pomoc przyznawana jest w formie posiłku, a dopiero w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, pomoc ta może mieć formę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomocy w formie świadczenia rzeczowego (§ 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186). Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc przyznawana w oparciu o program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy, co m.in. oznacza, że ustawodawca, jeśli chodzi o pomoc w postaci zasiłku celowego, nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu do spraw pomocy społecznej. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Kolegium uznało, że A.K. spełnia ustalone wyżej cytowanymi przepisami kryterium dochodowe, od którego ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". A.K. bowiem jest osobą samotnie gospodarującą, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów. Oceniając zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji organ odwoławczy kierował się wyjaśnieniami Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zawartymi w piśmie z dnia 3.10.2006r. z których wynikało, iż na zasiłki celowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu wrześniu 2006r. tj. w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji ośrodek rozdysponował kwotę 67.350,00 zł. W tej formie pomocy udzielono 280 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 240,53 zł. Była więc wprawdzie wyższa niż kwota pomocy udzielonej A.K., jednakże przy jej ustalaniu brano pod uwagę indywidualną sytuację rodzin i osób. Najwyższy zasiłek celowy, w kwocie 400,00zł, otrzymały rodziny wielodzietne, natomiast najniższy, w wysokości 150,00 zł, osoby samotnie gospodarujące. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji przyznając A.K. we wrześniu 2006r. pomoc finansową na dożywianie w kwocie 150,00 zł w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kolegium również wskazało, że jakkolwiek sytuacja życiowa A.K. jest bardzo trudna, to zrealizowanie jego żądania, co do przyznania kwoty 5.200,00 zł na zaspokojenie podstawowych potrzeb, przekracza możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i wykracza poza cele pomocy społecznej. Zasady określone w art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, które znajdują zastosowanie przy udzielaniu pomocy w ramach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nakazują uwzględnianie potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A.K., wnosząc o zmianę niskich kwot zasiłków, "na regularnie płatną raz w miesiącu i umożliwiającą właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz poszukiwanie pracy na terenie kraju". Za taką kwotę autor skargi uważa 5.200 zł. tj. równowartość dwóch średnich pensji krajowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując tej oceny w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz wskazały podstawę prawną, na której oparły swoje rozstrzygnięcie. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie odżywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267 poz. 2259 – zwanej dalej jako ustawa) w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64 poz. 593 ze zm.) pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty 477 zł. Zatem kryterium dochodowe kwalifikujące osobę samotnie gospodarującą do udzielenia pomocy w ramach przedmiotowego programu wynosi 715, 50 zł. Pomoc świadczona jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, (art. 3 ust. 1 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że samo przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia powyższych przesłanek natomiast wysokość zasiłku celowego pozostawiono uznaniu organu pomocy społecznej. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 kpa – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy podkreślono, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania tego typu świadczeń wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący, wykazując dochód zerowy, spełnił kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie odżywiania". Podobnie słuszne stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując, iż zostały spełnione również warunki określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej ze względu na stan ubóstwa skarżącego oraz bezrobocie. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji w przytoczonym wyżej zakresie nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Kwestią budzącą sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom wyrażonym we wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 5.200 zł. Akta administracyjne zawierają dowody potwierdzające, że możliwości finansowe Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej są ograniczone. Organ bowiem wykazał, że wysokość udzielonego skarżącemu zasiłku celowego była uzależniona od ilości rodzin, którym udzielono pomocy finansowej jak również od wielkości środków jakimi dysponował ośrodek z przeznaczeniem na pomoc celową dla najuboższych. W tym kontekście wysokość przyznanej A.K. pomocy finansowej nie była niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc. Należy zatem stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego umożliwiającego podjęcie prawidłowej decyzji. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał oczekiwaniom skarżącego, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko –Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że zawierają one bardzo wiele ogólnych uwag krytycznych dotyczących działalności organów pomocy społecznej oraz polityki finansowej państwa w tym zakresie i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że wieloletni program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ma służyć walce ze społecznym problemem niedożywienia dzieci i młodzieży oraz innych osób potrzebujących, których sytuacja uzasadnia objęcie ich pomocą społeczną. Założenia tego programu realizowane są m.in. poprzez działania w zakresie dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 2 i art. 3 ustawy). Program ten nie został więc uchwalony celem ułatwienia osobą bezrobotnym poszukiwania pracy, w związku z czym zarzut skarżącego, że zasiłek ten nie pozwoli mu na poszukiwanie pracy jest zupełnie chybiony; zasiłek ten bowiem został przyznany z przeznaczeniem na zakup żywności. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zaś o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 oraz § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c oraz § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).