II SA/Ke 7/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Z. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. D. 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), w tym kwotę 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy) VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Z. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2016 r. ustanowiono dla skarżącej na jej wniosek radcę prawnego z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w Kielcach pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. wyznaczyła pełnomocnikiem Z. F. radcę prawnego M D. W dniu 28 czerwca 2016 r. radca prawny z urzędu złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że żadnych opłat w tej sprawie nie otrzymał. Jednocześnie pełnomocnik zwrócił się do Sądu, by przyznanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie podwyższać o stawkę podatku od towarów i usług, gdyż pozostaje w stosunku pracy i wszelkie należności publicznoprawne reguluje w jego imieniu pracodawca, a on sam nie prowadzi kancelarii. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W przypadku radców prawnych regulacje powyższe znajdują się w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805), zwanym dalej "rozporządzeniem". Według § 2 powołanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustalona zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stosownie do treści § 14 ust 2 pkt 2 lit. b w zw. z pkt 1 lit. c cytowanego rozporządzenia, stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji, wynosi 180 zł. Należną opłatę za te czynności Sąd podwyższa przy tym o stawkę podatku od towarów i usług (§ 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie ustalono wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 221,40 zł, w tym VAT 41,40 zł. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji opłata maksymalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli nie prowadził sprawy prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji, wynosi 75 % opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 (to jest w rozpoznawanej sprawie 480 zł), nie mniej niż 240 zł. Zgodnie z § 4 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jednak zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W rozpoznawanej sprawie stosownie do treści § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy (stopień jej zawiłości) należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit b, czyli ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 360 zł, co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360 zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit b w związku z pkt 1 lit c. Pełnomocnik z urzędu nie wskazał przy tym w niniejszej sprawie okoliczności, wymienionych w § 4 ust. 2 rozporządzenia, mających uzasadniać przyznanie wynagrodzenia przekraczającego kwotę wynikającą z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia i nieprzekraczającą jednocześnie opłaty maksymalnej, gdyż w złożonej opinii zgodził się z argumentacją Sądu zawartą w wyroku oddalającym skargę. Należy podkreślić, że z treści § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z jednoznacznie wynika, iż w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, opłaty za czynności radcy sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług. Przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków od zawartej w nim regulacji. Oznacza to, iż sądy administracyjne orzekające o wynagrodzeniu dla radców prawnych działających w sprawach na podstawie przyznanego stronie prawa pomocy są zobowiązane do podniesienia tego wynagrodzenia o kwotę odpowiednio wyliczonego podatku od towarów i usług. Kwestią odrębną, niepodlegającą rozstrzyganiu w ramach przyznawania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jest natomiast sposób rozliczenia się pełnomocnika z uzyskanej kwoty z tytułu podatku VAT. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 sygn. akt I OZ 95/12, opublikowane w bazie orzecznictwa - http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Tym samym brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku radcy prawnego M.D., aby kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie podwyższać o stawkę podatku od towarów i usług. Należało zatem przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b i pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 i § 2 pkt 1 i 2 .