II SA/Ke 706/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Kielcach z dnia 15 lutego 2017r. o sygn. akt II SA/Ke 706/16 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 15 lutego 2017r. W dniu 6 lutego 2017r. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017r. starszy referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej – z uwagi na brak wykazania przez stronę ustawowych przesłanek. W tym zakresie wskazano, że [...] osiąga stały dochód z emerytury oraz nie ma nikogo na utrzymaniu – co umożliwia planowanie wydatków i przeznaczanie całości pobieranego świadczenia emerytalnego na własne potrzeby. Ponadto strona prowadzi działalność gospodarczą, stać ją na utrzymanie samochodu oraz posiada oszczędności wielokrotnie przekraczające koszty postępowania w niniejszej sprawie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia wpisu od środka odwoławczego. W związku z powyższym [...] domaga się zmiany zakwestionowanego orzeczenia poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, w szczególności odnoszącym się do zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi lub zażalenia. Ze złożonego przez [...] oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika bowiem, że skarżąca: - prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, - pobiera emeryturę w wysokości 1.840,72 zł miesięcznie, - prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której w IV kwartale ub. roku wytworzyła przychody w wysokości 40.455,69 zł (koszty wyniosły 42.155,40 zł, co spowodowało stratę w wysokości 1.699,71 zł), - jest właścicielką mieszkania o powierzchni 56 m² o wartości 120.000 zł, działki rolnej o powierzchni 49 arów o wartości 20.000 zł, samochodu osobowego z 2011r. o wartości 18.000 zł oraz oszczędności w wysokości 27.000 zł. Skarżąca podała następujące stałe wydatki: koszt utrzymania mieszkania - 486,79 zł, energia 71,22 zł, gaz – 93,18 zł, koszty leczenia – 150 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, analiza powyższych danych wskazuje, że wnioskodawczyni – która nie posiada na utrzymaniu żadnych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – nie można uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb. Z uwagi na stały dochód z tytułu emerytury (1.840,72 zł miesięcznie), zgromadzony majątek, w szczególności oszczędności (w wysokości 27.000 zł) nie sposób także uznać [...] za osobę, która nie jest w stanie zabezpieczyć środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych. Odnosząc się do wskazywanej przez stronę straty finansowej wskazać trzeba – w kontekście podanych wyżej informacji – że nie jest to okoliczność tożsama z brakiem środków finansowych. W orzecznictwie wskazuje się, że strata z działalności gospodarczej jest pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011r. II GZ 112/11, Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji za niedopuszczalne należy uznać przeniesienie na podatników konsekwencji podjętych przez stronę działań prawnych. To właśnie bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 260 § 1, 3 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.