II SA/Ke 708/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Znak: SKO [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków oddala skargę. Decyzją z dnia 30 października 2007r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. G. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 24 września 2007r. znak:[..], orzekającej o odmowie przyznania A. G. świadczeń rodzinnych na syna D. G. w formie zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 30 lipca 2007r. A. G. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych argumentując, że miesięczny dochód rodziny A. G. stanowi kwotę 1970,72 zł, zatem zainteresowana nie spełnia przesłanek do przyznania świadczeń. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia A. G. zarzuciła, że jej dochód w 2006r. wynosił 1212,73 zł bowiem jej córka dopiero w dniu 17 lipca 2007r. skończyła 25 lat i dlatego jej rodzina w tym czasie składała się z czterech osób. Podniosła również, że niesłusznie organ doliczył do dochodu rentę rodzinną, która została przyznana w miejsce utraconych alimentów. W jej ocenie renta ta była dochodem zamiennym, a nie dodatkowym. Nadto stwierdziła, że w 2007r. jej syn przez prawie 6 miesięcy tego roku był bez pracy, a staż odbywa od 4 miesięcy uzyskując stypendium w wysokości 476 zł netto. Rozpatrując powyższe odwołanie SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż na dochód rodziny A. G. w roku podatkowym 2006, tj. roku kalendarzowym poprzedzającym aktualny okres zasiłkowy złożył się jej dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 6.911,88 zł brutto, który pomniejszony o kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 6.626,10 zł /6.911,88 zł - 285,78/. Z kolei na dochód rodziny niepodlegający opodatkowaniu w 2006 roku, złożył się dochód z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości 6000 zł, stypendium szkolne w kwocie 585 zł, stypendium unijne w wysokości 1000 zł oraz kwota 297,67 zł stanowiąca dochód z gospodarstwa rolnego. Organ II instancji wskazał również, że decyzją z dnia 20 marca 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał synowi zainteresowanej rentę rodzinną po zmarłym ojcu w wysokości 524,69 zł netto miesięcznie. Z kolei drugi syn zainteresowanej, jak wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w okresie 18.06 - 31.10.2007r. pobiera stypendium za staż, a za okres 01- 30.06.2007r. otrzymał z powyższego tytułu kwotę 233,30 zł netto. Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji nieprawidłowo obliczył dochód poprzez wliczenie do niego zarówno zaliczki alimentacyjnej jak i renty rodzinnej, Kolegium cytując art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. 139/06, poz. 992/ wyjaśniło, że przepis ten zawiera zamknięty katalog okoliczności, które zostały uznane za utratę dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Utrata prawa do zaliczki alimentacyjnej nie mieści się w tym katalogu, dlatego też organ pierwszej instancji prawidłowo nie pomniejszył dochodu rodziny A. G. o łączną kwotę zaliczek alimentacyjnych otrzymanych w 2006r. Natomiast stosownie do art. 3 pkt 24 litera b. i litera d. cytowanej ustawy, dochodem uzyskanym jest zarówno dochód ze stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, jak i z renty rodzinnej. SKO zwróciło uwagę, iż zgodnie z art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm./, bezrobotnemu w okresie odbywania stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy do wykonywania zawodu przysługuje stypendium w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, wypłacane przez starostę. W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, GOPS prawidłowo uznał dochód z renty rodzinnej oraz ze stypendium za staż za dochód uzyskany w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz. U. z 2005r. Nr 105, poz.881 ze zm./, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Zatem organ pierwszej instancji ustalając dochód rodziny A. G. w sposób zgodny z prawem nie odjął on niego sumy zaliczek alimentacyjnych i prawidłowo doliczył dochód z renty rodzinnej oraz kwotę stypendium za staż, choć w ocenie Kolegium, organ I instancji winien był doliczyć kwotę z pełnego miesiąca stażu, a nie jedynie z okresu 18 - 30.06.2007r. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż łączny dochód rodziny zainteresowanej za 2006r. ustalony dla potrzeb świadczeń rodzinnych wyniósł 14.508.77 zł, a dochód miesięczny 1209,06 zł. Jednak stosownie do § 18 cyt. rozporządzenia, do miesięcznego dochodu z roku 2006 tj. 1209,06 zł należało dodać miesięczną kwotę dochodu uzyskanego, tj. staż w wysokości 233,30 zł oraz rentę rodzinną w kwocie 524,69 zł. W związku z tym na potrzeby świadczeń rodzinnych miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.967,05 zł, co w przeliczeniu na 1 członka rodziny daje kwotę 655,68 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych o 151,68 zł na osobę. W tej sytuacji przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może zostać zastosowany. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A. G. wskazała, że jej dochód miesięczny w 2006r. wyniósł 1209,06 zł i należy go podzielić na 4 osoby, ponieważ jej córka dopiero w lipcu 2007r. skończyła 25 lat. Z kolei na dochód w 2007r. złożyła się renta w kwocie 511 zł, renta rodzinna w wysokości 524 zł oraz staż w kwocie 476 zł netto "przez parę miesięcy tego roku", a dochód z gospodarstwa rolnego to 28 zł. Podniosła, że nie jest dla niej zrozumiałe dlaczego organ doliczył rentę rodzinną uzyskaną w 2007r. skoro przyznano ją w miejsce zaliczki alimentacyjnej. Zarzuciła również, iż błędnie wyliczono, że jej dochód wyniósł 1970 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zgodzić należy się ze skarżącą, że organ nieprawidłowo obliczył dochód rodziny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. 06.139.992/ zwanej dalej ustawą, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt. 16 ustawy, przez rodzinę należy rozumieć małżonków, rodziców dzieci oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. Z powyższego należy więc wywnioskować, że aby ustalić wysokość dochodu rodziny najpierw należy określić, kto był jej członkiem w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Następnie należy zsumować ich dochód i podzielić przez liczbę członków rodziny z okresu, z którego wyliczany jest dochód. Ustalając dochód należy bowiem zawsze uwzględniać faktyczną sytuacji rodziny, w jakiej się wtedy znajdowała. Dlatego słuszny był zarzut skarżącej, iż organ powinien uznać za członka rodziny również jej córkę, która w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy nie ukończyła 25 roku życia. W niniejszej sprawie na dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2006 złożyły się: zaliczka alimentacyjna - 6000 zł, renta - 6626,10 zł, stypendium szkolne - 585 zł, stypendium unijne - 1000 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 297,67 zł. Kwoty te w sumie dają łączny miesięczny dochód w wysokości 1209,06 zł co w przeliczeniu na 4 członków rodziny, gdyż taki w liczonym okresie był stan liczebny rodziny, daje 302,265 zł na osobę. W niniejszej sprawie w okresie od 1 stycznia 2007r. do 1 września 2007r. nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej rodziny poprzez utratę dochodu z zaliczki alimentacyjnej oraz uzyskanie dochodu w postaci renty rodzinnej i stypendium z tytułu odbywania stażu. W wymienionym okresie zmienił się również stan osobowy rodziny, gdyż córka skarżącej ukończyła 25 rok życia. Zgodnie z art. 3 pkt. 23 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 lipca 2007r. utrata prawa do zaliczki alimentacyjnej nie jest traktowana jako utrata dochodu. Dlatego też art. 5 ust. 4 ustawy nie może mieć zastosowania, nie ma bowiem podstaw do odliczenia kwot uzyskanych z tytułu zaliczki alimentacyjnej od dochodu. Z kolei z mocy art. 5 ust. 4a ustawy w zw. z art. 3 pkt. 24 ustawy, dochód rodziny należało powiększyć o dochód uzyskany tj. o kwoty ze stypendium i renty rodzinnej. Czyniąc to, do dochodu rodziny należy wliczyć kwoty uśrednione, przy uwzględnieniu tylko tych miesięcy, w których dochód był uzyskiwany. Jeżeli był on uzyskiwany przez więcej niż jeden miesiąc, to jego kwoty miesięczne powinny zostać dodane, a następnie podzielone przez liczbę miesięcy jego uzyskiwania / por. komentarz do ustawy "Świadczenia rodzinne" A. Korcz i W. Maciejki W-ctwo C.H.Beck Warszawa 2007r. str. 169/. Zgodnie z art. 3 pkt 24 lit b ustawy z uzyskaniem dochodu mamy do czynienia tylko wtedy, gdy stypendium otrzymywane jest w wysokości równej zasiłkowi dla bezrobotnych. W związku z powyższym organy w sposób nieprawidłowy doliczyły do dochodu kwotę 233,30 zł, gdyż kwota ta nie odpowiada wysokości zasiłku dla bezrobotnych. Organy orzekające w sprawie nie ustaliły, w jakiej wysokości stypendium było otrzymywane. Określiła je skarżąca oświadczając, że wynosi ono 476 zł i o tę kwotę powinien zostać powiększony dochód rodziny. Jak wykazano powyżej, dochód rodziny w przeliczeniu na jej członka w 2006r. wyniósł 302,26 zł. W chwili ustalania prawa do świadczeń, z uwagi na to, że córka skarżącej ukończyła 25 rok życia, rodzina składała się z trzech osób. W uwzględnieniu powyższej zmiany należało wyliczony dochód na jednego członka rodziny z 2006 r. pomnożyć przez obecną liczbę członków rodziny, gdyż tylko takie rozwiązanie jest zgodne z aktualną sytuacją rodziny. 302,26 zł /dochód na jednego członka rodziny/ pomnożony przez 3 osoby /aktualna liczbę członków rodzony/ daje kwotę 906,78 zł., która to kwota stanowi miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2006r. Podaną powyżej kwotę tj. 906,78 zł zgodnie z zasadą określoną w art. 5 ust. 4a ustawy należało powiększyć o dochód uzyskany tj. o rentę rodzinną w wysokości 524,69 zł i stypendium /uzyskiwane za lipiec i sierpień w wysokości odpowiadającej zasiłkowi dla bezrobotnych / w kwocie 476 zł. Tak określony dochód daje sumę 1907,47 zł która podzielona przez 3 członków rodziny daje dochód na osobę w wysokości 635,82 zł. Jest to więc dochód, który przekracza o 131,82 zł kryterium dochodowe, uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że pomimo, że organy przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych z uchybieniem art. 5, art. 3 pkt 2 i pkt 16 ustawy nieprawidłowo ustaliły dochód rodziny, to błąd powyższy nie miał wpływu na wynik sprawy, a zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż nie należy wliczać do dochodu kwot stypendium za staż, stwierdzić należy, że zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U.05.105.881/ w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Otrzymywanie stypendium w wysokości równej zasiłkowi dla bezrobotnych stanowi uzyskanie dochodu. Nie ma wątpliwości, że D. G. otrzymywał to stypendium w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, skoro zostało mu ono przyznane i pobierał je w okresie od 18 czerwca do 31 października 2007r., a decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane w dniach 24 września 2007r. / decyzja organu I instancji/ i 30 października 2007r./ zaskarżona decyzja organu II instancji/. Kwotę tego stypendium należało więc wliczyć do dochodu rodziny. Nie ma znaczenia okoliczność, że przez 6 miesięcy w 2007r. D. G. pozostawał bez pracy oraz to, że stypendium przysługiwało mu tylko przez cztery miesiące i przestał je pobierać w listopadzie 2007r. W świetle obowiązujących przepisów istotne jest tylko to, że w dniu ustalania prawa do świadczeń, a więc w dacie wydawania decyzji, świadczenie to mu przysługiwało. Nie można się również zgodzić ze skarżącą, że także renty rodzinnej nie powinno się wliczać do dochodu rodziny, gdyż została ona przyznana "zamiast" zaliczki alimentacyjnej. Zgodnie z art. 3 pkt 24 lit d uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem m. in. renty rodzinnej. Z kolei, jak słusznie podniosło Kolegium, nie stanowi utraty dochodu utrata prawa do zaliczki alimentacyjnej. Przepis art. 3 pkt 23 ustawy zawiera bowiem enumeratywnie wymieniony katalog sytuacji, które należy uznać za utratę dochodu, i utrata zaliczki alimentacyjnej nie jest w tym katalogu wymieniona. Na marginesie wspomnieć należy, że do dnia 5 lipca 2007r. obowiązywał przepis art. 3 pkt 23 lit. e, zgodnie z którym nieotrzymywanie części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych było traktowane jako utrata dochodu. Przepis ten został jednak uchylony przez art. 1 pkt 2 lit. h ustawy z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym /Dz. U. 07.109 poz.747/, a więc nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji już nie obowiązywał. Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie mimo opisanego uchybienia odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skargę należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./.