II SA/Ke 708/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat M. O. – R. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowane oraz art 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia A. M. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty S. z [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 28 grudnia 1995r., udzielającą K. L. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o klatkę schodową i zmianę więźby dachowej z płaskiej na stromą na działce nr [...]. Organ ustalił, że we wniosku z 3 grudnia 2012r. o wznowienie postępowania A. M. powołała się na art. 145 § 1 pkt 2 kpa, dotyczący możliwości wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy decyzja została wydana wskutek przestępstwa – w tym przypadku w oparciu o uchyloną wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 września 2005r. umowę notarialną z 6 listopada 1990r., na mocy której K. L. stała się jedyną właścicielką nieruchomości – działki nr [...]. W zażaleniu od postanowienia organu I instancji odmawiającego wznowienia postępowania, A. M. zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego i bezzasadne przyjęcie, że nastąpiło "przedawnienie" wznowienia postępowania. Rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym organ powołując się na przepisy art. 145 i nast. kpa podkreślił, że wznowienie postępowania jako instytucja proceduralna przejawia się w dwóch fazach: w pierwszej właściwy organ bada, czy zachodzą łącznie formalne przesłanki do wydania, na podstawie art 149 § 1 kpa, postanowienia o wznowieniu postępowania, w drugiej – po ustaleniu, że przesłanki te zostały spełnione, organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, zgodnie z art. 149 § 2 kpa. Brak choćby jednej z przesłanek prowadzi do odmowy wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 kpa. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie pochodzi od strony, został oparty o ustawową podstawę, a decyzja będąca jego przedmiotem jest ostateczna, natomiast nie został zachowany termin, o jakim mowa w art. 148 § 1 kpa, który stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawczyni jako termin, o którym mowa wyżej, wskazała treść "wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w sprawie sygn. akt II SA/Ke 496/12 w listopadzie 2012r. po przesłaniu tego (wyroku) przez P. mecenas M. O.. Po tym fakcie niezwłocznie złożyłam podanie o wznowienie." Natomiast – jak prawidłowo ustalił organ I instancji – A. M. posiadała wiedzę na temat przysługujących jej praw jako współwłaściciela nieruchomości nr [...] już w 2005r., gdyż to z jej powództwa zapadł wyrok Sądu Okręgowego w K. z 16 września 2005r. orzekający o nieważności umowy notarialnej z 1990r., na podstawie której K. L. była od 1995r. uznawana za jedynego właściciela tej nieruchomości. Inną datą, braną pod uwagę, od której można przejąć miesięczny termin, jest – jak ustalił organ II instancji – data doniesienia przez A. M. do Prokuratury Rejonowej w S. o popełnieniu przestępstwa polegającego m.in. na sfałszowaniu aktu przekazania gospodarstwa rolnego i złożeniu fałszywego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tj. 16 kwietnia 2012r. Odpis postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa w tej sprawie skarżąca otrzymała 7 września 2012r. Tym samym organ uznał, że nie polega na prawdzie twierdzenie, że o zaistniałej podstawie wznowienia dowiedziała się w listopadzie 2012r., a zatem miesięczny termin z art. 148 § 1 kpa nie został zachowany. W skardze od powyższego postanowienia skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. M. wniosła o jego zmianę i wznowienie postępowania zgodnie z wnioskiem. Podniosła, że "do chwili obecnej" nie otrzymała decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. o pozwoleniu na rozbudowę budynku przy ul. [...], mimo iż "był to dom spadkowy" i w jej ocenie, decyzja ta nadal jest "nieprawomocna". W dalszym ciągu stwierdziła, że decyzję o jakiej mowa wyżej dostała "dopiero po wykłóceniu się z Burmistrzem i pracownikiem Urzędu". Nieuwzględnienie jej i rodzeństwa w rozdzielniku świadczy o niedopełnieniu obowiązków służbowych, "co z mocy art. 231 KK. jest oczywistym przestępstwem" Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, powodem odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa, było uchybienie przez skarżącą terminu z art. 148 § 1 kpa, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jako podstawę wznowienia przyjęto przy tym przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 kpa, stanowiącego, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. W oparciu o ten właśnie przepis A. M. dnia 30 grudnia 2012r. złożyła do Burmistrza Miasta i Gminy S. podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 28 grudnia 1995r., zatwierdzającą na wniosek K. L. projekt budowlany rozbudowy domu mieszkalnego jednorodzinnego i zmiany konstrukcji więźby dachowej z płaskiej na stromą i udzielającej pozwolenia na budowę. Podkreślenia wymaga, że przy tak wskazanej przesłance wznowienia ocena organu o przekroczeniu miesięcznego terminu z art. 148 § 1 kpa jest prawidłowa, gdyż niewątpliwie rację ma Wojewoda [...], że już w dacie złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa podrobienia dokumentu oraz podania nieprawdy w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, A. M. miała wiedzę o przesłance stanowiącej podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 kpa. Rzecz jednak w tym, że w podaniu z 3 grudnia 2012r. skarżąca wskazuje wprawdzie wprost na powyższy przepis, jednak uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania zawiera szereg takich okoliczności, z których trudno precyzyjnie dociec, na czym faktycznie został ten wniosek oparty i czy wskazanie przepisu prawa, a konkretnie art. 145 § 1 pkt 2 kpa, odpowiada opisanym przez stronę okolicznościom, stanowiącym - w jej ocenie – podstawę wznowienia. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu zażaleniowym organ II instancji – przyjmując niejako automatycznie podstawę wznowienia oznaczoną przez skarżącą w podaniu poprzez wskazanie przepisu prawa – nie dostrzegł, że w zażaleniu od postanowienia Starosty S. z 22 marca 2013r. A. M.w sposób wyraźny i nie budzący już wątpliwości opisała przesłankę wznowienia postępowania odpowiadającą podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Skarżąca podała bowiem, że wydając decyzję z 28 grudnia 1995r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielającą pozwolenia na budowę, Burmistrz Miasta i Gminy S. "pominął całkowicie" ją i rodzeństwo, "w rozdzielniku są podani jedynie sąsiedzi tej nieruchomości", natomiast skarżącej decyzji tej "nigdy nie doręczono". Wprawdzie doprecyzowanie wniosku o wznowienie nastąpiło dopiero przed organem II instancji, jednak z uwagi na wstępny charakter postępowania wznowieniowego, ograniczonego na tym etapie – jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – jedynie do zbadania formalnych warunków wznowienia postępowania administracyjnego, przyjąć należy, że organ II instancji zobowiązany był odnieść się do tych nowych okoliczności, wskazujących na inną podstawę wznowienia, aniżeli przyjął to Starosta S. W stanie faktycznym sprawy takie działanie organu odwoławczego było konieczne, tym bardziej, że - jak powiedziano już wyżej - podanie z 3 grudnia 2012r. było mało czytelne. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika, kiedy skarżąca dowiedziała się o decyzji z 28 grudnia 1995r. i czy termin określony w art. 148 § 2 kpa został dochowany. Organ nie czyni też żadnych ustaleń w tym zakresie, przez co sądowa kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest możliwa. Tym samym przyjąć należy, że w okolicznościach sprawy Wojewoda Świętokrzyski naruszył art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powodującym konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając jednocześnie na uwadze to, że organ II instancji nie mógłby orzec merytorycznie co do doprecyzowanej w zażaleniu przesłanki wznowienia bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także postanowienia organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.). Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III – na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.). ----------------------- 1