II SA/Ke 71/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Referent stażysta Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2007r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o zwrot dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze w , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...]. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia 19.06.2006r. skierowanym do go Kolegium Odwoławczego A. G. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] znak: [...] - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt. 4 i 5 k.p.a. Postanowieniem z dnia 23.08.2006r Kolegium przekazało przedmiotowy wniosek Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w S. - według właściwości. Pismem z dnia 19.09.2006r. organ I instancji zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie dnia, w którym dowiedział się o decyzji z dnia 4.01.2006r., jak również do powołania dowodów na okoliczność, kiedy dowiedział się o podstawie do wznowienia postępowania. W piśmie z dnia 21.09.2006r A. G. wskazał, że o istnieniu przedmiotowej decyzji oraz o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się z pisma z dnia 7.06.2006r. Ośrodka Pomocy Społecznej w S. skierowanego do go Kolegium Odwoławczego . Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji, w oparciu m. in. o przepisy. art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 148 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] znak:[...] zobowiązującą A. G. do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego przyznanego decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...] w podwójnej wysokości tj. w kwocie 1.550,40 zł. W uzasadnieniu decyzji I - instancyjnej wskazano, iż A. G. dowiedział się o decyzji z dnia 4.01.2006r. już w dniu odebrania opisanego poniżej upomnienia tj. 16.03.2006r., gdyż w dniu 22.03.2006r. wystosował pismo do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w którym odniósł się do ww. upomnienia z dnia 15.03.2006r. Świadczy o tym, podpisane w dniu 16.03.2006r. przez żonę A. G., potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej upomnienie Nr UP.OPS III.13330/30/06 z dnia 15.03.2006r., które dotyczyło uregulowania należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Natomiast podanie o wznowienie postępowania złożono w dniu 19.06.2006r., tak więc - zdaniem organu I instancji - wniosek ten został wniesiony z uchybieniem miesięcznego terminu do wniesienia podania, o jakim mowa w art. 148 k.p.a., co stanowi zarazem podstawę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. G., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 29.09.2006r. W motywach swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż organ administracji, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania, w pierwszym rzędzie zobowiązany jest wyjaśnić i ustalić czy odpowiada on warunkom formalno - prawnym, od których zależy dalszy tok postępowania w sprawie i rodzaj wydawanych aktów - w szczególności okoliczność czy wnioskodawca zachował jednomiesięczny termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, liczony od dnia w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.) lub w którym dowiedział się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Natomiast osoba występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania zobowiązana jest do udowodnienia, kiedy to dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania lub o istnieniu decyzji - ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie upłynęło przed upływem terminu określonego w art. 148 k.p.a. W sytuacji, gdy organ uzna oświadczenie lub inne dowody przedstawione przez stronę za niewystarczające lub niewiarygodne, przeprowadza we własnym zakresie postępowanie dowodowe, które umożliwia ustalenie czy rzeczywiście termin nie został przez stronę zachowany. Dlatego też organ I instancji przeprowadził we własnym zakresie postępowanie dowodowe, ustalając, iż A. G. powziął wiadomość o istnieniu decyzji oraz o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania już w dniu odebrania w/w upomnienia tj. 16.03.2006r. Tym samym strona, składając wniosek o wznowienia postępowania w dniu 19.06.2006r., nie zachowała wymaganego jednomiesięcznego terminu do jego złożenia. Kolegium Odwoławcze w podkreśliło, iż decyzja organu I instancji z dnia 4.01.2006r. zobowiązująca A. G. do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego przyznanego decyzją z dnia [...] znak: [...] w podwójnej wysokości tj. 1.550,40 zł została stronie doręczona w dniu 24.01.2006r. w trybie art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze) z upływem ostatniego dnia okresu, o jakim mowa w art. 44 § 1 k.p.a. Natomiast upomnienie z dnia 15.03.2006r. wzywające do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego zostało odebrane przez żonę A. G. w dniu 16.03.2006r. W piśmie tym wskazano m. in. rodzaj należności tj. dodatek mieszkaniowy, datę - styczeń 2006r., kwotę należności głównej 1.550,40 zł. oraz termin 11.10.2002r., od którego naliczane są odsetki. Pouczono także, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie, wszczęte zostanie postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Po otrzymaniu w/w upomnienia A. G. wniósł w dniu 22.03.2006r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. pismo, w którym domaga się zaniechania kierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie, iż dysponuje tylko decyzjami przyznającymi dodatek mieszkaniowy. Rozstrzygnięcia te, jego zdaniem, pozostają w obrocie prawnym i nigdy nie zostały uchylone. Ponadto A. G. przyznał, że "jest poza sporem, iż w miesiącu styczniu 2006r. nie został mi przyznany dodatek mieszkaniowy z obowiązkiem zwrotu należności głównej wraz z odsetkami od dnia 11.10.2002r. na co wskazuje nieuprawniony zapis zawarty w upomnieniu". Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, iż z treści w/w pisma bezspornie wynika, że z dniem otrzymania przedmiotowego upomnienia i zapoznania się z jego treścią wnioskodawca uzyskał wiadomość o istnieniu decyzji żądającej zwrotu świadczeń nienależnie pobranych z tytułu dodatków mieszkaniowych wraz z odsetkami od dnia 11.10.2002r. pomimo iż uważał ją za bezprawną i wbrew jego twierdzeniom, iż decyzji takiej nie otrzymał. Wskazano także, iż A. G. w dniu 30.05.2006r. (data odbioru przesyłki przez jego żonę J.G.) otrzymał także zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, jak również dwa tytuły wykonawcze wydane przez organ egzekucyjny tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., w których wskazano podstawę prawną należności tj. decyzję z dnia [...] Nr [...]. Ze względu na powyższe Kolegium Odwoławcze w za niezasadne uznało twierdzenia A. G. o powzięciu przez niego wiedzy o istnieniu decyzji i o okolicznościach będących podstawą do wznowienia postępowania dopiero z pisma z dnia [...] znak: [...] skierowanego przez organ I instancji do go Kolegium Odwoławczego. Dlatego też - wobec niezachowania przez stronę jednomiesięcznego terminu do wznowienia postępowania określonego w art. 148 k.p.a. - decyzja o odmowie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie była w ocenie organu odwoławczego zasadna. Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. G., domagając się jednocześnie uchylenia tego rozstrzygnięcia oraz zarzucając zaskarżonej decyzji: - błąd w ustaleniach faktycznych służących za podstawę rozstrzygnięcia - wobec braku doręczenia decyzji z dnia 4.01.2006r. stronie postępowania; - błędną ocenę zebranego materiału dowodowego; - błędną wykładnię art. 42, 43 i 45 k.p.a. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy z 22.06.2003r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 09.01.2004r. (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.) W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 cyt. ustawy decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości sądu administracyjnego stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniosek strony skarżącej o wznowienie postępowania został wniesiony na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Poszczególne przyczyny wznowienia zostały szeroko opisane we wniosku z zaznaczeniem, iż o tych okolicznościach skarżący dowiedział się dopiero z pisma z dnia [...] znak: [...] skierowanego przez organ I instancji do go Kolegium Odwoławczego. Organy orzekające w sprawie skoncentrowały się praktycznie na podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, podnosząc, iż A. G. powziął wiadomość o istnieniu decyzji z dnia 4.01.2006r. oraz okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania już po odebraniu przez jego żonę przesyłki zawierającej upomnienie Nr UP.OPS III.13330/30/06 z dnia 15.03.2006r., które dotyczyło uregulowania należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Po analizie treści pisma z dnia 16.03.2006r. wzywającego do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, nie sposób podzielić stanowiska organów, iż po zapoznaniu się z jego treścią skarżący miał świadomość istnienia decyzji oraz konsekwencji z niej wynikających. Wniosek - pismo z dnia 22.03.2006r., które w odpowiedzi na ww. upomnienie skarżący wystosował do OPS w S. wskazuje wręcz przeciwnie na brak wiedzy o wydaniu decyzji z dnia 4.01.2006r. i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Skarżący podaje w tym piśmie, że dysponuje tylko decyzjami OPS w S. przyznającemu mu dodatek mieszkaniowy, a z samej prośby o zaniechanie kierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego nie można - w ocenie Sądu - wysuwać jednoznacznych wniosków, iż właśnie powziął wiadomość o istnieniu przedmiotowej decyzji. Zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zatem z treści tego przepisu wynika wprost, iż liczy się dzień, w którym strona się dowiedziała o decyzji, a nie dzień, w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia. Zdaniem Sądu, pismo na które powołują się organy i które zostało dołączone do akt, nie daje wystarczającej podstawy do uznania, iż strona skarżąca dowiedziała się zarówno o decyzji z 4.01.2006 r., jak i innych okolicznościach z pkt 4 i 5 art. 145 § 1 kpa w dniu 16 marca 2006r. Z treści upomnienia dla skarżącego wynika fakt tylko taki, iż jest zobowiązany do uregulowania należności w łącznej kwocie 1550,40 zł obejmującej dodatek mieszkaniowy i koszty upomnienia, w ciągu 7 dni pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W treści upomnienia nie wskazano jednakże podstawy prawnej żądanej do zwrotu należności pieniężnej. Z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż dopiero pismo z dnia 7.06.2006r., będące korespondencją Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i go Kolegium Odwoławczego zawiera dane dotyczące przedmiotowej decyzji z 4.01.2006r. W świetle art. 148 § 2 k.p.a. dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji uzasadniającej żądanie wznowienia postępowania bez znaczenia jest ocena prawidłowości lub wiarygodności decyzji, o której strona została poinformowana. Istotne jest jedynie to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, a takim wymaganiom odpowiada wspomniane wyżej pismo OPS w S. z dnia 7 czerwca 2006r. Oprócz treści decyzji i nazwy organu, który ją wydał, przekazano skarżącemu również dane dotyczące numeru decyzji i daty jej wydania. W tej sytuacji zarzut naruszenia zarówno przez organ I instancji jak również przez organ II instancji art. 148 § 2 k.p.a. okazał się zasadny. Warto zauważyć, że informację o podobnej treści, jak wynika z pisma z dnia 7 czerwca 2006r. skierowanego do go Kolegium Odwoławczego, skarżący uzyskał w dniu 30 maja 2006r., kiedy to jego żona potwierdziła odbiór zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego jak również dwóch tytułów wykonawczych wydanych przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego S., w których wskazano podstawę prawną należności tj. decyzję z dnia [...] Znak: [...] Z akt administracyjnych wynika zatem, iż A. G. ponad wszelką wątpliwość powziął wiadomość o wydaniu decyzji z dnia 4.01.2006r. i zawartym w niej rozstrzygnięciu w dniu odbioru tj. 30.05.2006r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i dwóch tytułów wykonawczych oraz w dniu odbioru tj. 9.06.2006r. pisma OPS w S. z dnia 7.06.2006r., a nie jak przyjmują organy obu instancji z pisma - upomnienia doręczonego w dniu 16.03.2006r. W tych okolicznościach faktycznych A. G. składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 19.06.2006r. zachowałby termin miesięczny przewidziany w przepisie art. 148 § 1 kpa. Stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 77 i 148 § 1 i 2 kpa. Organy orzekające nie wykazały w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż strona skarżąca dowiedziała się o decyzji z dnia 4.01.2006r., jak i okolicznościach wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa w dniu 16 marcu 2006r. Organ I instancji, rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, wyeliminuje stwierdzone naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 148 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.