II SA/Ke 71/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2011r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy przyznania B. W. dodatku mieszkaniowego. Organ drugiej instancji ustalił następujący stan faktyczny. Wnioskiem z dnia 27.09.2010r. B. W. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej OPS w S.) o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] samorządowy organ pomocy społecznej stwierdził brak podstaw do jego przyznania. W odwołaniu od powyższej decyzji B. W. zarzuciła bezzasadne wliczenie do dochodu, dodatku pielęgnacyjnego pobieranego przez jej matkę, a także kwoty uzyskanej z tytułu wyrównania renty rodzinnej. Odwołująca opisała trudną sytuację zdrowotną i materialną swojej rodziny, wskazując na konieczność ponoszenia znacznych kosztów leczenia w rodzinie. Nadmieniła, że wyrównanie renty przeznaczyła na niezbędny remont mieszkania. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podzieliło ustalenia organu I instancji wskazując, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, że wnioskodawczyni nie spełnia ściśle określonych prawem warunków, od których spełnienia zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego. Rodzina B. W. składa się z 3 osób, które zajmują lokal mieszkalny o pow. 45,5 m², stanowiący jej własność. Według danych Wspólnoty Mieszkaniowej "K.", łączna kwota wydatków na utrzymanie mieszkania za ostatni miesiąc wyniosła 296,11 zł. Zgodnie z załączoną do wniosku deklaracją, dochód trzyosobowego gospodarstwa B. W. za okres czerwiec-sierpień 2010r. wyniósł 8.592,60 zł brutto, a w przeliczeniu na miesiąc 2.864,20 zł. Dochód na jednego członka gospodarstwa domowego stanowi więc kwotę 954,73 zł. Do dochodu rodziny zaliczono: rentę rodzinną B. W. w kwocie 4.587,96 zł, rentę socjalną syna M. W. w kwocie 1.779,84 zł oraz emeryturę jej matki M. K. w kwocie 2.224,80 zł. Organ II instancji uznał, że średni miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie wnioskodawczyni (954,73 zł) przekroczył 125% kwoty najniższej emerytury, tj. kwotę 882,86 zł (125% x 706,29 zł zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 15.02.2010r.), co oznacza, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe warunkujące przyznanie uzyskanie dodatku mieszkaniowego określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Brak również podstaw do zastosowania przepisu art. 6 ust. 8 cyt. ustawy, przewidującego obniżenie dodatku mieszkaniowego w sytuacji gdy średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, albowiem z uwagi na ujemną wartość dodatku mieszkaniowego nie można należnego dodatku mieszkaniowego obniżyć o kwotę nadwyżki. Organ wskazał, że równowartość 15% dochodów gospodarstwa domowego (w gospodarstwie 2-4-osobowym), o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, przyjmowana jako kwota wydatków dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego, wynosi 429,63 zł (15% x 2.864,20 zł). Powierzchnia lokalu B. W. (45,5 m²) jest większa od normatywnej powierzchni użytkowej lokalu lub budynku mieszkalnego dla 3 osób (45 m² dla 3 osób; art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zatem do wyliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego przyjmuje się normatywne wydatki jakie wnioskodawca ponosi na mieszkanie, wymienione w art. 6 ust 3 i 4 ustawy, z uwzględnieniem § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Organ ustalił, iż łączna kwota wydatków (ciepła woda, centralne ogrzewanie, czynsz, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych, zimna woda, energia) wyniosła za ostatni miesiąc 296,11 zł. Wydatki na normatywną powierzchnię wyniosły z kolei 292,86 zł: 296,11 zł (wydatki na lokal) : 45,5 m² (pow. użytkowa) x 45 m² (pow. normatywna). Wskazana w art. 6 ust. 1 ustawy różnica między wydatkami ponoszonymi na lokal, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego ma zatem wartość ujemną –136,77 zł (292,86 – 429,63). Kolegium wskazało, że art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera zamknięty katalog wydatków uwzględnianych przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego. Nie mogły być zatem wzięte pod uwagę wydatki związane z remontem domu, spłatą pożyczki, leczeniem członków rodziny. Z uwagi na treść art. 3 ust. 3 ustawy do dochodu rodziny podlega wliczeniu renta rodzinna i jej wyrównanie. W myśl powołanego przepisu dochodem są wszelkie przychody, pomniejszone o koszty uzyskania przychodów, składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe; jednocześnie do dochodu nie wlicza się świadczeń enumeratywnie wymienionych w dalszej części unormowania. Powołując uchwałę NSA z dnia 12 grudnia 2009r. (OPS 9/09), Kolegium stwierdziło, że dodatek pielęgnacyjny określony w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS nie podlega wliczeniu do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z tego względu dodatek pielęgnacyjny przysługujący matce wnioskodawczyni nie został uwzględniony przy ustalaniu wysokości dochodu gospodarstwa domowego B. W.. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję B. W. wniosła o jej uchylenie kwestionując wliczenie do dochodu jej wyrównania do renty rodzinnej po zmarłym ojcu oraz dodatku pielęgnacyjnego jej matki. Wskazała na fakt udokumentowania wydatków na remont mieszkania, szczegółowo opisała problemy zdrowotne swoje, syna i matki, powołała się na konieczność spłaty pożyczek. Wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego w wysokości 80 zł na pół roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Na wstępie należy wskazać, że zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm. – dalej zwaną jako ustawa). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekraczał 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że średni miesięczny dochód na jednego członka trzyosobowej rodziny skarżącej w okresie od czerwca do sierpnia 2010r. wynosił 8.592,60 zł i był wyższy od 125% najniższej emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku o świadczenie, stanowiącej kwotę 706,29 zł miesięcznie zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 13.02.2006r. MP Nr 10, poz. 110). Powierzchnia zajmowanego lokalu: 45,50 m2 przekracza powierzchnię normatywną przewidzianą dla 3 osób wynoszącą 45 m2 (określoną w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy), co oznacza, że do wyliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego należy przyjąć normatywne wydatki jakie skarżąca ponosi za mieszkanie. Jak słusznie ustalono wydatki ponoszone za lokal w przeliczeniu na powierzchnię normatywną wynosiły 292,86 zł, zaś udział własny w pokryciu należności czynszowych o których mowa w ust. 3-6 art. 6 ustawy w wysokości 15% dochodów gospodarstwa trzyosobowego wynosił 429,63 zł (15% x średni miesięczny dochód w rodzinie tj. 2.864,20 zł). Bezspornie zatem wysokość należnego dodatku stanowiąca zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy różnicę pomiędzy wydatkami ponoszonymi na ten lokal (kwota 292,86 zł), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokość 15 % dochodów gospodarstwa domowego (kwota 429,63 zł) byłaby wartością ujemną ( – 136,77 zł). Wyliczenie dodatku mieszkaniowego w ujemnej kwocie oznacza brak podstaw do jego przyznania, jak również brak podstaw do uwzględnienia zastrzeżenia przewidzianego w ust. 8 art. 6 ustawy. Przepis ten wprawdzie umożliwia uzyskanie prawa do omawianego świadczenia osobom, w przypadku których dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1 ustawy, to jednak może on mieć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy kwota nadwyżki (954,73 zł – 882,86 zł = 71,87 zł) nie przekracza wysokości należnego dodatku mieszkaniowego, co w danej sytuacji nie ma miejsca. W ocenie Sądu, organ odwoławczy ustalając wysokość dochodu rodziny skarżącego prawidłowo przyjął, że dochód ten nie podlega pomniejszeniu o kwotę wyrównania do renty rodzinnej. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r. Z analizy powołanego przepisu wynika zatem, że katalog odliczeń od dochodu ma charakter zamknięty, w związku z tym interpretacja art. 3 ust. 3 ustawy nie podlega wykładni rozszerzającej. W rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych brak zatem podstaw prawnych do odliczania od dochodu renty rodzinnej ani wyrównania do renty rodzinnej. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy nie wliczyły natomiast do dochodu dodatku pielęgnacyjnego mając na względzie uchwałę NSA z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. I OPS 8/09 (w decyzji błędnie: OPS 9/09), zgodnie z którą dodatku pielęgnacyjnego, określonego w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). W myśl art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, tj. czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Zgodnie z ust. 4a tego przepisu nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. Ponadto w myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych właścicieli lokali mieszkalnych stanowią: opłaty za energię cieplną i wodę, opłaty z odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Ustawodawca sprecyzował zatem, co należy rozumieć pod pojęciem wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy. W związku z powyższym kwota wydatków nie mogła być powiększona o koszty związane z remontem domu, spłatą pożyczki, leczeniem poszczególnych członków rodziny. W tym stanie prawidłowo uwzględniono w niniejszej sprawie w łącznej kwocie wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc jedynie ciepłą wodę, centralne ogrzewanie, opłaty z odbiór nieczystości, zimną wodę i energię (w sumie 296,11 zł). Argumentacja skarżącej w kwestii trudnej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej w jakiej się znajduje z uwagi na pozaprawny charakter nie może być przez Sąd uwzględniona i prowadzić do odmiennej oceny zasadności złożonego wniosku. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych w sposób jasny i jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego. Warunkiem nabycia tego prawa jest spełnienie wszystkich ustawowych wymogów, a decyzje zapadające w postępowaniach o przyznanie dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.