II SA/Ke 714/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz - Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 1 sierpnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnej B.T. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej: Kolegium, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania R.W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z dnia 15 maja 2019 r. o skierowaniu R.W. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że 15 marca 2018 r. do organu I instancji wpłynęło postanowienie Prokuratora Rejonowego Kielce-Wschód w Kielcach w sprawie zatrzymania R.W. prawa jazdy odebranego 17 lutego 2018 roku. Wyrokiem z 8 października 2018 r. Sąd Rejonowy w Kielcach II Wydział Karny, uznając oskarżonego R.W. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a paragraf 1 kk (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości), warunkowo umorzył postępowanie na okres próby wynoszący 1 rok i nie orzekł wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wyrok ten w tym zakresie został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 29 stycznia 2019 r. Postanowieniem z 25 marca 2019 r. Sąd Rejonowy w Kielcach II Wydział Karny, postanowił zwrócić R.W. prawo jazdy zatrzymane 17 lutego 2018 r. Pismem z 24 kwietnia 2019 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie i psychologiczne. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma tzw. charakter związany. Oznacza to, że jej wydanie, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości nie zależy od uznania organu, który w sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Przepis ten nie wskazuje i nie upoważnia organu do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na badania psychologiczne niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Z akt administracyjnych sprawy wynika że R.W. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, czyli prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Sąd warunkowo umorzył postępowania na okres próby i nie orzekł środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ponieważ jednak z tego wyroku wynika, że R.W. prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, organ I instancji prawidłowo wydał decyzję z 15 maja 2019 r., co zaakceptował również organ II instancji. Odnośnie zarzutów strony Kolegium stwierdziło tylko, że jako niezasadne nie mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R.W., domagając się zmiany decyzji Kolegium i orzeczenia co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił przebieg wydarzeń, które spowodowały wydanie zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że 17 lutego 2018 r. około godziny 13 przywiózł swoją 85-letnią matkę od lekarza własnym samochodem. Ponieważ miejsca postojowe pod jej blokiem były zajęte, postawił samochód blokując wyjazd dwóm innym samochodom. W domu wypił jedno mocne piwo o zawartości 9% alkoholu. Około 14:08 zadzwonił do niego policjant, który zażądał, aby przestawił swój samochód blokujący wyjazd z miejsc parkingowych. Gdy to zrobił, to policjanci zbadali stan jego trzeźwości stwierdzając alkohol. Mimo tłumaczeń, że zapomniał o wypitym piwie oraz, że przestawił samochód na żądanie policjantów, którzy nadzorowali tę czynność, przez co nie stwarzała żadnego zagrożenia, wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne, które doprowadziło do warunkowego umorzenia postępowania przeciwko niemu i nie orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nałożenia na niego grzywny w kwocie 500 zł i obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w wysokości 150 zł. Zwrócono mu też w dniu 11 kwietnia 2019 r. prawo jazdy. Zdaniem skarżącego taki przebieg zdarzeń w kontekście faktu, że przez całe życie nigdy nie jeździł pod wpływem alkoholu, nie był pijanym kierowcą na normalnej drodze, cofnął swój samochód z bardzo małą prędkością i pod nadzorem policjantów, nigdy wcześniej nie miał "na bakier z prawem", nigdy wcześniej nie znalazł się takiej sytuacji, nie spowodował zagrożenia dla innych użytkowników parkingu, kierowców, pieszych oraz znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i opiekuje się schorowaną matką - przemawia za uwzględnieniem jego skargi. Skarżący nie sformułował w skardze konkretnych zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia jego skargi można jednak wywieść, że kwestionuje fakt nie przeprowadzenia przez organy obu instancji własnego postępowania dowodowego i oparcie się wyłącznie na wniosku prokuratora i sądu. W szczególności nie przeprowadzono z nim rozmowy w celu stwierdzenia, że nie jest uzależniony od alkoholu i nie ma z nim jakichkolwiek problemów. Nie przeprowadzono na tę okoliczność wywiadu również z sąsiadami. Nie przesłuchano świadków zajścia z 17 lutego 2018 r., nie sprawdzono, na jakiej drodze, tj. wewnętrznej, czy też innej, doszło do zdarzenia. Nie wzięto też pod uwagę tego, że skarżący cierpi na neuropatię cukrzycową, co wynika z zaświadczenia lekarskiego, którego nie wzięto pod uwagę. Skarżący powołał się też na podobne, jego zdaniem, zdarzenie opisane w załączonych do skargi publikacjach prasowych oraz w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 406/18, gdzie zapadły korzystne dla kierowców rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy Kolegium nie dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie - tekst jedn. Dz. U z 2019 r. poz. 341 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami, zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei według art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a), na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Natomiast po tym terminie na podstawie informacji uzyskanych od administratora danych (art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 139 pkt 3 tej ustawy). Należy jednak zauważyć, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), którą dokonując zmian między innymi w ustawie o kierujących pojazdami, w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit b i ust. 3, art. 102 ust. 1 b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust 2, art. 124 ust 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 przewidziano, że Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Ponieważ komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy nowelizującej m. in. ustawę o kierujących pojazdami nie został ogłoszony, należy uznać, że art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a zamiast niego zastosowanie ma w dalszym ciągu art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, zastosowany w sprawie niniejszej. Podstawą wszczęcia postępowania i następnie wydania decyzji w sprawie niniejszej był odpis wyroku przesłany organowi przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Istnienie w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji prawomocnego wyroku uznającego stronę za winną popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, było konieczną i wystarczającą przesłanką wydania decyzji o skierowaniu skarżącego kierowcy na badanie psychologiczne. Organ wydający decyzję o skierowaniu, miał bowiem wystarczające podstawy do przyjęcia, że kierował on pojazdem w stanie nietrzeźwości, a zatem w warunkach o jakich mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Jak trafnie wskazał organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami ma tzw. charakter związany, co oznacza, że jej wydanie, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, nie zależy od uznania organu administracji publicznej, który w sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Przepis ten nie wskazuje i nie upoważnia organu do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na badanie psychologiczne, niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nie mają więc znaczenia żadne dodatkowe okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, takie jak przyczyny zaistnienia zdarzenia ocenionego karnoprawnie w wyroku, istnienie, czy stopień zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu lądowym wywołanego zachowaniem się kierowcy, poziom jego nietrzeźwości, dotychczasowe zachowanie kierowcy na drodze, stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego, czy jakiekolwiek deklaracje co do jego przyszłego zachowania. W razie stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości starosta ma obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Zatem otrzymanie przez Prezydenta Miasta Kielce odpisu wyroku karnego z 8 października 2018 r. wydanego w sprawie sygn. akt II K 704/18 i zmieniającego go, prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 29 stycznia 2019 r. uznającego skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego polegającego na prowadzeniu w dniu 17 lutego 2018 r. w ruchu lądowym pojazdu marki Volkswagen o nr rej. TK 9918S znajdując się w stanie nietrzeźwości: I badanie - 0,35 mg/dm3, II badanie - 0,39 mg/dm3, alkoholu etylowego w wydychanym powietrzu - obligowało starostę do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Bez znaczenia przy tym była okoliczność, że wyrokiem tym postępowanie karne wobec oskarżonego R.W. zostało warunkowo umorzone oraz że nie orzeczono wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Równocześnie bowiem uznano w tych wyrokach, że R.W. dopuścił się czynu stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Podkreślić trzeba, że z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami wynika, iż wydanie decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami jest możliwe jedynie na podstawie odpisu prawomocnego wyroku karnego uznającego skarżącego za winnego przestępstwa polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości. Z tego względu dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia istotnym jest nie tylko, czy organ wszczynając postępowanie w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne dysponował odpisem prawomocnego wyroku orzekającego o winie strony w popełnieniu czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, ale czy podstawa do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne istniała w toku całego postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W sprawie niniejszej, jak już wyżej wskazano, organy dysponowały odpisem takiego prawomocnego orzeczenia, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie niniejszej przez organy obu instancji były wystarczające do wydania zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem rozstrzygające i wystarczające dla orzeczenia o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, było uzyskanie przez organ odpisu prawomocnego wyroku uznającego stronę za winną popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, a wyrok taki został wydany i uzyskany przez organ I instancji (doręczenie odpisu wyroku k. 27 akt administracyjnych), to zbędne, a przez to niedopuszczalne było ustalanie w niniejszej sprawie jakichkolwiek okoliczności dotyczących tego, czy skarżący jest uzależniony od alkoholu i czy ma z nim jakiekolwiek problemy, jaki był przebieg zajścia w dniu 17 lutego 2018 r., czy stworzył on w jego trakcie jakiekolwiek zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, czy miał on kiedykolwiek zatrzymane prawo jazdy oraz jaka jest jego sytuacja osobista, zawodowa, rodzinna i zdrowotna. Część z tych okoliczności mogła ewentualnie mieć wpływ i zapewne miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy karnej zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 29 stycznia 2019 r., sygn. Akt IX Ka 1888/18, w którym nie skazano R.W., ale warunkowo umorzono prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne i nie orzeczono o zakazie prowadzenia przez niego pojazdów mechanicznych. Ubocznie można tylko dodać, że próba usprawiedliwiania przez skarżącego jego zachowania w czasie zajścia z 17 lutego 2018 r. zdenerwowaniem i zapomnieniem o fakcie wypicia alkoholu chwilę przed tym jak usiadł za kierownicą samochodu, jest typową i doskonale znaną w orzecznictwie konsekwencją wypicia alkoholu, która - w interesie bezpieczeństwa w ruchu lądowym - uzasadnia zdecydowaną reakcję przewidzianą w przepisach prawa, taką właśnie, jaka dotknęła skarżącego w niniejszej sprawie. Odnosząc sie do opisanych w uzasadnieniu skargi publikacji prasowych i rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie o sygnaturze IV SA/Po 406/18 należy zauważyć, że dotyczyły one nie tylko innego niż w niniejszej sprawie stanu faktycznego, ale przede wszystkim zupełnie innego rodzaju rozstrzygnięć przewidzianych w ustawie o kierujących pojazdami, a mianowicie obligatoryjnego kierowania kierowcy na badanie lekarskie z powodu zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących). Nie mogły przez to mieć jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68).