II SA/Ke 73/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: referent stażysta Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J.W. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] Starosty w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...]. Starosta odmawiając uwzględnienia zawartego we wniosku J.W. żądania o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych podał, że Powiatowa Rada Zatrudnienia w O. powyższy wniosek zaopiniowała negatywnie. Od decyzji Starosty odwołanie do Wojewody złożył J.W. podnosząc, iż z powodu wydatków związanych z chorobą żony znajduje się w poważnych kłopotach finansowych. Po jej śmierci samotnie wychowuje trójkę dzieci. Rodzina utrzymuje się z renty rodzinnej po matce i pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] wskazując, iż sytuację osobistą i materialną J.W. ustalono za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Dane zawarte w karcie informacyjnej MOPS potwierdzają, że J.W. jest wdowcem wychowującym trójkę dzieci - dwoje uczęszcza do szkoły a córka, absolwentka liceum ogólnokształcącego pozostaje bez pracy. Rodzina utrzymuje się z renty rodzinnej otrzymywanej z ZUS w kwocie [...], dofinansowania do czynszu w wysokości [...] oraz pracy dorywczej. Łączny dochód rodziny stanowi kwota [...], a w przeliczeniu na jedną osobę dochód wynosi [...]. J.W. ma również zobowiązania pieniężne w Banku [...] Reasumując, zdaniem Wojewody zarówno opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia w O. jak i decyzja Starosty pomijają sytuację finansową i możliwości płatnicze J.W., to jednak biorąc pod uwagę fakt, że wniosek o umorzenie przypisanej do zwrotu kwoty został złożony natychmiast po otrzymaniu decyzji Starosty uzasadnione byłoby w pierwszej kolejności odroczenie terminu rozpoczęcia spłaty należności do czasu znalezienia przez zainteresowanego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a następnie umożliwienie spłaty w odpowiednich ratach. Skargę na decyzję Wojewody wniósł J.W. domagając się jej uchylenia. Zdaniem skarżącego, sytuacja rodzinna, finansowa, zawodowa w jakiej się znajduje, uzasadnia potraktowanie jego sprawy jako przypadku szczególnego pozwalającego na zastosowanie przepisu art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżący nie rozumie dlaczego Powiatowa Rada Zatrudnienia zaopiniowała negatywnie jego wniosek o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i jakimi kryteriami się przy tym kierowała. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi J.W. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś treści art. 135 cyt. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz Starosty stanowił przepis art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) zgodnie z którym Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Decyzja Starosty wydana w oparciu o powyższy przepis jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 kpa - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu postępowanie obu organów administracyjnych jest dotknięte szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie organu I instancji sprowadza się do stwierdzenia, że Powiatowa Rada Zatrudnienia w O. zaopiniowała negatywnie wniosek J.W. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego opinia nie ma charakteru wiążącego dla organu rozstrzygającego sprawę, stanowi jedynie wymóg formalny bez zaistnienia którego nie można byłoby uznać ostatecznego rozstrzygnięcia organu za zgodne z prawem. Uzyskanie negatywnej opinii w konkretnej sprawie nie zwalnia zatem organu administracji od dokonania własnych ustaleń pozwalających na ocenę sytuacji materialnej, rodzinnej, osobistej osoby, która ubiega się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Organ ma również obowiązek wskazać jakimi kryteriami kierował się odmawiając uwzględnienia wniosku strony. Wprawdzie organ II instancji zauważył, w tym względzie uchybienia zarówno w opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w O. jak i w decyzji Starosty jednak odniósł je wyłącznie do sytuacji finansowej i możliwości płatniczych J.W. pomijając inne kryteria jak również nie wyciągnął należytych wniosków z dokonanych ustaleń faktycznych. Utrzymanie w mocy decyzji Starosty z argumentacją, iż skarżący wystąpił do organu z wnioskiem najdalej idącym tj. o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku a w pierwszym rzędzie należałoby brać pod uwagę odroczenie terminu rozpoczęcia spłaty a następnie możliwość spłaty w odpowiednich ratach - nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązującej regulacji prawnej, która nie wymaga by wniosek o umorzenie był poprzedzony wskazanymi wyżej wnioskami. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem Sądu, organy nie przeprowadziły wszechstronnej analizy okoliczności mających wpływ na ustalenie czy w konkretnej sprawie mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem w rozumieniu przepisu art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 § 1 kpa. W konsekwencji należy uznać, iż ocena materiału dowodowego została dokonana przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa, a tym samym uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji mając na względzie podniesione wyżej uwagi rozważy istniejące w sprawie okoliczności faktyczne i w kontekście powołanego art. 28 ust. 8 wyda stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.