II SA/Ke 733/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 733/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie: Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant: Sekr. sąd. Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie : wymeldowania oddala skargę. II SA/Ke 733/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu W. K. z pobytu stałego w miejscowości L., gmina B. W uzasadnieniu organ II instancji ustalił, że W. K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu co najmniej od 11 czerwca 2003 r., a lokal ten opuścił dobrowolnie i trwale. Ustalenie takie organ oparł na zeznaniach skarżącego W. K. złożonych w sprawie o podwyższenie alimentów toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. oraz w sprawie o rozwód, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w K., a także na zeznaniach przesłuchanej w charakterze świadka córki skarżącego- K. K. Organ wyjaśnił, że dał wiarę tym dowodom, a odmówił jej innym dowodom przeprowadzonym w sprawie na wniosek stron (tj. zeznaniom świadków, znajomych lub rodziny W.K. i K. K.), ponieważ zeznania skarżącego w postępowaniach przed sądami powszechnymi zostały złożone przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, a córka stron jako jedyny świadek stale zamieszkujący w przedmiotowym mieszkaniu ma najpełniejszą wiedzę na temat tego czy, do kiedy i w jakim charakterze W. K. przebywał w przedmiotowym lokalu. Tymczasem zeznania złożone przez świadków obu stron były ze sobą sprzeczne, a poza tym członkowie rodzin obu stron, sąsiedzi, koledzy skarżącego z pracy, nie odwiedzali domu stron w L. na tyle często, aby jednoznacznie ocenić, czy W. K.w nim mieszkał. Przyjmując dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu przez skarżącego organ powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2002 r., w którym wskazano, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Żadne ze wskazanych okoliczności nie miały miejsca w niniejszej sprawie. Postępowanie karne prowadzone w sprawie utrudniania skarżącemu przez jego żonę wejścia do domu położonego w L. i przebywania w nim - zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego. Skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych zmierzających do umożliwienia mu korzystania z lokalu, w szczególności nie wniósł sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania. Ponieważ więc fakt zmuszania skarżącego do opuszczenia lub zaniechania powrotu do przedmiotowego lokalu nie został wykazany, organ II instancji uznał, że lokal położony w L. nie jest dla W.K. miejscem pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody, W. K. wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7, 75 § 1 i 2, 77, 78, 80 i 107 § 3 kpa m. in. poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu sprzed i po wejściu w życie nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93/2004 poz.887), polegające na nie wykazaniu skarżącemu, że w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego pobytu w L. W uzasadnieniu skargi W.K. zarzucił dodatkowo, że: 1. informacyjne wyjaśnienia, które składał przed Sądem Rejonowym w K. w sprawie o podwyższenie alimentów nie mogą być traktowane jako zeznania i wykorzystane w niniejszej sprawie, 2. organ II instancji nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniu składanemu przez skarżącego przed Sądem Okręgowym w K. w sprawie rozwodowej, gdzie miał stwierdzić, że z domu wyprowadził się w lutym 2004 r., 3. organy błędnie przyjęły, że córka skarżącego w swych zeznaniach potwierdziła iż w dniu 11 czerwca 2003 r. W. K. opuścił dom rodzinny, bo jej zeznania złożone na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. różnią się od jej pisemnego wyjaśnienia, 4. w sprawie nie zostało wykazane, że skarżący miał zamiar trwale opuścić dom w L. , a organy nie uwzględniły jako dowodu braku takiego zamiaru, 7 zgłoszeń na policji dokonanych przez skarżącego, dotyczących agresywnego zachowania K. K. polegającego na nie wpuszczaniu skarżącego do domu i wyrzucaniu jego ubrań, 5. organ II instancji z naruszeniem art. 75 § 2 kpa zaniechał odebrania od stron oświadczeń w przedmiocie daty opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego domu, złożonych pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, choć nie mógł ustalić kiedy nastąpiło opuszczenie przez niego tego domu, 6. organ II instancji nie wyjaśnił, dlaczego nie dopuścił zgłoszonego przez skarżącego dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry na okoliczność stanu zdrowia psychicznego żony W. K., który to stan miał spowodować jej agresywne zachowanie wobec męża, a w konsekwencji wyprowadzenie się skarżącego z domu, 7. organ II instancji nie informując stron o zmianie stanu prawnego rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93/2004 poz.887), 8. mimo wniosku skarżącego organy nie przesłuchały świadka D.J., który mieszkał w L. w latach 1997 - 2004, a wcześniej nie można go było przesłuchać, bo przebywał za granicą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że rozstrzygające sprawę organy zasadnie zastosowały w sprawie przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93/2004 poz.887), która weszła w życie w dniu 1 maja 2004 r. Ponieważ ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, zgodnie z ogólną zasadą niezwłocznego działania nowych przepisów organy wydające w sprawie decyzje po wejściu w życie wskazanej nowelizacji miały obowiązek zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w nowym brzmieniu. Nie można też twierdzić, aby organy naruszyły przepis art. 7 i 8 w zw. z art. 107 § 1 kpa poprzez nie poinformowanie skarżącego o zmianie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skoro już w decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] doręczonej skarżącemu w dniu 12 maja 2004 r. (uchylonej następnie przez Wojewodę),przytoczono treść art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy w nowym brzmieniu (k. 31 i 32 akt organu I instancji). Poza tym, w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., który orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do dnia 1 maja 2004 r. niezbędne było spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się, który to warunek był tożsamy z obecnym brzmieniem tego przepisu. Wynika stąd, że nowelizacja art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie miała dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnego znaczenia, przez co organy administracji nie miały obowiązku poinformowania o niej strony. Zgodnie z powoływanym art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93/2004 poz.887), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że opuszczenie lokalu skutkujące wymeldowaniem z pobytu stałego musi być trwałe i dobrowolne (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., V SA 2323/02, LEX nr 159183, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V SA 3169/00, LEX nr 50123). Spór i wątpliwości w niniejszej sprawie dotyczyły przede wszystkim tego, czy W.K. opuścił lokal położony w L. w sposób dobrowolny i trwały. Nie było bowiem wątpliwości, że skarżący opuścił ten dom, skoro sam to wielokrotnie, w tym w skardze przyznał. Data w jakiej doszło do opuszczenia tego lokalu miała znaczenie tylko w zakresie, w jakim zależała od niej ocena charakteru opuszczenia lokalu, tj. czy było ono trwałe i dobrowolne. Obowiązujące przepisy nie wiążą bowiem żadnych bezpośrednich skutków prawnych z okresem jaki upłynął od daty opuszczenia miejsca pobytu stałego do daty wydania decyzji o wymeldowaniu. Oceniając postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracji należy stwierdzić, że miały one podstawy do przyjęcia dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu w L. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym przez organy obu instancji wyroku z dnia 22 sierpnia 2000 r.(a nie 2002 r. jak błędnie podały organy - V S.A. 108/00, LEX nr 49954), przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W niniejszej sprawie przesłanki wyłączające dobrowolność opuszczenia lokalu wskazane w tym orzeczeniu nie zostały spełnione. Nie można przyjąć, aby skarżący został zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu, skoro mimo upływu do daty decyzji organu II instancji ponad roku od lutego 2004 r. (kiedy to według oświadczenia złożonego w skardze przez samego skarżącego, miał on opuścić ten lokal)- skarżący nie podjął odpowiednich kroków zmierzających do obrony jego prawa do przebywania w nim. Krokiem takim mogłoby być w szczególności wytoczenie powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, którego jednak skarżący nie wytoczył, ani też nie może tego skutecznie uczynić obecnie, skoro upłynął już wskazany w art. 344 § 2 roczny termin do wystąpienia z roszczeniem posesoryjnym, po upływie którego roszczenie to wygasa. Za odpowiednie, przewidziane prawem środki zmierzające do obrony prawa skarżącego do przebywania w przedmiotowym lokalu nie mogą być uznane powołane w skardze siedmiokrotne zgłoszenia na Posterunku Policji w B., skoro prowadzone w ich wyniku, przez Prokuraturę Rejonową K. postępowanie w sprawie utrudniania W. K. przez K. K. wejścia do domu w L. i przebywania w nim- zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego, a żadne inne postępowanie karne nie jest w tym zakresie prowadzone. Nie można też w tej sytuacji mówić o wskazanej w wyroku NSA oczywistości faktu zmuszania do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Przy ocenie przesłanki trwałości opuszczenia lokalu pośrednie znaczenie może mieć okres jaki upłynął od daty wyprowadzenia się z danego lokalu. W tym zakresie istotna jest ocena, czy data przyjęta w zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. W toku postępowania administracyjnego rozstrzygające sprawę organy przeprowadziły na tę okoliczność szereg dowodów. Ich ocena przeprowadzona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie narusza zasad oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym, wynikających z przepisów Działu II Rozdziału 4 kpa, w tym i z powołanego w skardze art. 77 § 1 kpa. W wyniku przesłuchania świadków wskazanych przez strony, przeprowadzenia oględzin w przedmiotowym lokalu w L. , przeprowadzenia 4 rozpraw administracyjnych i dopuszczenia dowodu z szeregu dokumentów urzędowych i prywatnych, organ I instancji zebrał obszerny materiał dowodowy, który po jego wszechstronnej analizie pozwolił na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wbrew zarzutom skarżącego, dokonując oceny dowodów organy administracji mogły dopuścić dowód z informacyjnych wyjaśnień składanych przez skarżącego w sprawie przed sądem powszechnym. Niedopuszczalność potraktowania takich wyjaśnień jako dowodu w sprawie wynika bowiem z przepisów kpc i dotyczy postępowania cywilnego. Natomiast zgodnie z obowiązującym w postępowaniu administracyjnym kodeksem postępowania administracyjnego, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem(art. 75 § 1 kpa). Jak słusznie podkreślił organ I instancji, wyjaśnienia informacyjne złożone przez skarżącego w sprawie o podwyższenie alimentów zasługują na przymiot wiarygodności również dlatego, że zostały złożone przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, co wykluczało podejrzenie złożenia ich na potrzeby niniejszego postępowania, lub z myślą o możliwości wykorzystania ich w tym postępowaniu. Takie podejrzenie można natomiast mieć odnośnie wyjaśnień składanych przez W.K. w sprawie o rozwód, skoro były składane już po wszczęciu niniejszego postępowania. Nieprawdziwe okazały się zarzuty skarżącego dotyczące rzekomych różnic pomiędzy zeznaniami świadka K. K. złożonymi na rozprawie administracyjnej w dniu 14 września 2004 r. odnośnie daty opuszczenia przez jej ojca domu w L., a jej pisemnym oświadczeniem składanym na ten temat do akt sprawy. Otóż na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. K. K. 21-letnia wówczas córka stron, która mieszkała i mieszka w przedmiotowym domu zeznała, że "tato nie mieszka w domu w L. od ponad 2 lat" (k. 156 akt administracyjnych). W oświadczeniu pisemnym datowanym na 15 września 2004 r. złożonym w Urzędzie Gminy w B. w dniu 16 września 2004 r., K. K. napisała, że "przeszło 2 lata temu ojciec postanowił opuścić dom by móc swobodnie spotykać się z dziewczyną. Ojciec zamieszkał u swoich rodziców na B.." (k. 227-228 akt administracyjnych). Innych pisemnych oświadczeń K.K. w aktach brak. Jak wynika natomiast z przytoczonych wypowiedzi, są one w istotnej dla sprawy treści całkowicie spójne. Słusznie więc organ oparł na zeznaniach K.K. swoje ustalenia. Organ wyjaśnił też logicznie, dlaczego odmówił wiary zeznaniom przesłuchanych w sprawie innych świadków, zgłoszonych przez obie strony. Przesądziły o tym wzajemne sprzeczności pomiędzy zeznaniami tych świadków a także to, że jako znajomi, koledzy i dalsza rodzina stron, nie odwiedzali oni domu w L. na tyle często, aby móc jednoznacznie ocenić, czy skarżący w nim mieszka. Ta ostatnia okoliczność pozwalała organowi zasadnie pominąć dowód z przesłuchania w charakterze świadka D. J. zgłoszony przez skarżącego, jak twierdzi w skardze, w dniu 31 stycznia 2005 r. Należy dodać, że wniosek ten został wysłany przez skarżącego pocztą w dniu 31 stycznia 2005 r. a wpłynął do Urzędu Gminy w B. w dniu 2 lutego 2005 r., a więc już po wydaniu w sprawie decyzji przez organ I instancji (k. 359 akt administracyjnych). Uwzględniając powyższe uwagi należy stwierdzić, że ustalenie organu II instancji, iż skarżący opuścił dom położony w L. najpóźniej w dniu 11 czerwca 2003 r. nie budzi wątpliwości. Dodatkowo potwierdza je dowód z dokumentów przeprowadzony w trybie art. 106 § 3 popsa na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. Ze złożonych przez uczestniczkę oryginalnych dowodów nadania alimentów płaconych przez skarżącego wynika, że w dniach 12 listopada 2003 r. i 11 lutego 2004 r., a więc w okresie w którym według twierdzeń skargi mieszkał on w L., sam skarżący podał jako swój adres zamieszkania B. Niezasadny był również zarzut dotyczący wadliwego niedopuszczenia w sprawie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry. Okoliczność do udowodnienia której wniosek ten zmierzał, nie była dla rozstrzygnięcia sprawy istotna. Skoro bowiem w sprawie nie wykazano, aby skarżący był zmuszany do opuszczenia domu w L., to okoliczności tej nie mogło udowodnić to, jakimi motywami mogłaby się kierować jego żona, gdyby do opuszczenia domu rzeczywiście go zmuszała. Nie mógł odnieść skutku również zarzut naruszenia art. 75 § 2 kpa. Przepis ten reguluje oświadczenia stron w postępowaniu administracyjnym, które można porównać do funkcjonujących w postępowaniu cywilnym faktów przyznanych przez stronę przeciwną, które, jeśli nie budzą wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, nie wymagają dowodu (art. 229 kpc). Jak wynika z art. 75 § 2 kpa jedną z przesłanek dopuszczalności odebrania od strony oświadczenia jest złożenie przez nią takiego wniosku. Wniosek taki w niniejszej sprawie nie został złożony. Ponieważ okoliczność, którą zgodnie z twierdzeniami skargi W.K. chciał wykazać w drodze takiego oświadczenia, była między stronami sporna, organy administracji nie miały podstaw do przyjęcia, że oświadczenia stron na temat daty opuszczenia przez skarżącego domu w L., doprowadzą do przyjęcia jakiejś daty za wykazaną bez konieczności przeprowadzania na tę okoliczność dowodów. Dlatego też organy nie miały obowiązku pouczania stron o możliwości złożenia oświadczeń w trybie art. 75 § 2 kpa. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ).