II SA/Ke 741/11
WyrokWSA w Kielcach2011-12-15
Skład orzekający: Dorota Chobian, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, uznając, że wniosek został złożony po terminie, mimo że strona wskazała na nowe dowody jako podstawę wznowienia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego z powodu stwierdzenia, że wskazana przez stronę podstawa wznowienia (np. nowe dowody) faktycznie nie zachodzi. Badanie merytoryczne podstaw wznowienia powinno nastąpić dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Ponadto, termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdy podstawą są nowe dowody, należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o istnieniu tych dowodów, a nie od dnia doręczenia decyzji, od której strona się nie odwołała.Stan faktyczny
J.M. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego, wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (nowe dowody w postaci oświadczeń świadków potwierdzających jego zamieszkiwanie w zalanej nieruchomości). Organ I instancji odmówił wznowienia, uznając wniosek za złożony po terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, również powołując się na uchybienie terminu oraz brak podstaw do wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając postanowienia obu instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J.M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu sprawy z zażalenia J. M. na postanowienie z dnia [...] wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta S. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku powyżej 20 tys. zł do 100 tys. zł, na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że pismem z dnia 2 lutego 2011 r. J. M. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji o odmowie przyznania zasiłku powyżej 20 tys. zł do 100 tys. zł, na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, wybudowanego na działce położonej
w S. przy ul. L. 26, podając jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W uzasadnieniu wniosku J. M. wskazał, że jest w 1/4 współwłaścicielem posesji przy ul. L. 26, gdzie wykonuje wraz z żoną wszelkie prace związane
z utrzymaniem porządku na działce oraz uprawą gruntową krzewów owocowych, jak również zamieszkuje lokal składający się z trzech pokoi, kuchni i łazienki. Na tę okoliczność przedłożył pisemne oświadczenia świadków oraz stwierdził, że z uwagi na fakt, iż użytkuje ww. lokal mieszkalny, nie ma potrzeby uzyskiwania zgody pozostałych współwłaścicieli na występowanie z wnioskiem o zasiłek celowy na odremontowanie budynku w związku ze skutkami powodzi. Okoliczność zameldowania w innym lokalu przy ul. O. 10/16, zdaniem skarżącego, nie ma znaczenia
w sprawie, ponieważ jest współwłaścicielem budynku, który został zalany w trakcie powodzi.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił wznowienia ww. postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania J. M. od powyższej decyzji Kolegium Odwoławcze uchyliło ją w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż zapadła przedwcześnie, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 40 ust. 2 i 3, art. 101 ust. 1 i art. 110 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej wskazując, że J. M. jako strona brał udział
w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...], którą otrzymał
w dniu 27 października 2010 r. Organ podkreślił, że skarżący złożył wniosek
o wznowienie postępowania w dniu 2 lutego 2011 r. z przekroczeniem ustawowego terminu do jego złożenia, tj. jednego miesiąca od dnia otrzymania ww. decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą nowe okoliczności dla niej istotne, które mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie.
Na ww. postanowienie skarżący złożył zażalenie zarzucając, że nie zdawał sobie sprawy ze skali zniszczeń i kosztów odbudowy budynku, potrzeby rekultywacji terenu
i ponownych nasadzeń. Podniósł, że jest poszkodowany przez fakt braku zameldowania w zniszczonym budynku. Wobec braku instalacji centralnego ogrzewania musiał zimą wraz z żoną zamieszkiwać u córki. Wskazał również, że jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości przy ul. L. 26 w S.u, nie posiada żadnego innego własnego lokalu, a zajmowane przez niego zalane mieszkanie pozostaje w ruinie, zarówno on, jak i jego żona są schorowani i nie posiadają wystarczających środków na wyremontowanie zalanej nieruchomości. Profesjonalna firma budowlana dokonała, na wniosek J. M., wstępnej wyceny kosztów remontu i okazało się, że jest on wyższy od wcześniej ustalonej.
Podniósł także, że w trakcie powodzi zniszczone zostało całe wyposażenie budynku, o czym organ nie wiedział podejmując decyzję z dnia [...]
Jak wskazał organ, w toku postępowania odwoławczego w dniu 4 sierpnia 2011r. do Kolegium wpłynęło pismo z dnia 7 lipca 2011 r., w którym autor skargi dodatkowo zarzucił, że uzasadnienie kwestionowanego postanowienia jest zbyt lakoniczne oraz podniósł, że nie posiada innego mieszkania, zamieszkuje wraz z żoną kilka miesięcy w roku u córki, gdzie są zameldowani. Utrzymują się wyłącznie
z emerytur i leczą się prywatnie, co powoduje, że nie stać ich na wykonanie remontu ww. budynku, który obecnie niszczeje. Aktualnie zakres robót remontowych znacznie wzrósł, a co się z tym wiąże - zwiększyły się straty związane z powodzią. Zniszczony został w całości sprzęt AGD, stolarka okienna i drzwiowa, pościel, dywany. Okoliczność ta nie była wcześniej podnoszona przez stronę w związku z czym organ o niej nie wiedział, wydając kwestionowaną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w art. 145 § 1 kpa oraz, że jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.
Jak wskazało SKO, organ - Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
w S. uzasadnił odmowę wznowienia postępowania uchybieniem przez stronę terminu do wniesienia żądania wznowienia ustalając, iż decyzja w sprawie odmowy przyznania zasiłku została wydana w dniu [...] i doręczona skarżącemu w dniu 27 października 2010 r. Jako przyczynę odmowy organ I instancji podał, że "samo powstanie zdarzenia losowego na skutek zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielania pomocy w formie zasiłku celowego". Świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania, a pomoc ta ma umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb mieszkaniowych, których nie mogą realizować wskutek szkód wyrządzonych przez powódź.
Wskazując na treść art. 148 § 1 kpa, 149 § 1 kpa Kolegium uznało, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a stanowisko organu I instancji jest zasadne.
Jak wskazało SKO, organ w sposób zgodny z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego dowiódł, że strona zgłosiła żądanie wznowienia z uchybieniem terminu i dlatego nie mógł przejść do etapu merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Organ nie mógł tego zrobić, zdaniem Kolegium, nawet gdyby stwierdził innego rodzaju wadliwość decyzji.
Za oczywiste, w świetle materiału dowodowego sprawy, uznało SKO okoliczność, że decyzję z [...] J. M. otrzymał 27 października 2010 r. i od decyzji tej się nie odwołał, wskutek czego nabrała ona waloru ostateczności.
Jak podał organ odwoławczy, w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia wskazane zostały motywy, jakimi organ kierował się odmawiając skarżącemu zasiłku celowego tj. że wnioskowana pomoc nie może być przyznana ponieważ przed powodzią nie mieszkał on na stałe w domu przy ul. L. 26 w S.
Kolegium podkreśliło, że również ze złożonego zażalenia wynika wprost, iż przed powodzią wnioskodawca w ww. domu na stałe nie mieszkał, chociażby ze względu na brak instalacji centralnego ogrzewania.
Nie można było zatem stwierdzić, zdaniem organu odwoławczego, by organowi
I instancji nie była znana powyższa okoliczność w okresie, kiedy wydawał decyzję,
a w konsekwencji tego stwierdzić należało, że podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w analizowanej sprawie nie zachodziła. Organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie by w sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania w efekcie czego postanowienie o odmowie wznowienia nie naruszało obowiązującego prawa.
Organ II instancji podał, że bieg terminu do złożenia podania liczy się od dnia,
w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Okoliczności te w rozpatrywanej sprawie były, zdaniem Kolegium, znane J. M. w dniu otrzymania przez niego decyzji z dnia [...] ponieważ z uzasadnienia wynikało wprost, że organ I instancji przyjął, iż w domu przy ul. L. 26 w S. skarżący przebywał jedynie okresowo, a na stałe przebywał i zameldowany był w mieszkaniu córki znajdującym się przy ul. O.
Zasadnie więc, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji przyjął, że bieg terminu do złożenia podania liczyć należało od dnia,
w którym strona dowiedziała się o decyzji, zatem złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 2 lutego 2011 r. należało uznać za dokonane z uchybieniem jednomiesięcznego terminu.
Organ odwoławczy wskazał również, że z uwagi na fakt, że J. M. w dniu wydania decyzji z dnia [...] wiedział o rozmiarach szkód, w tym
o stracie całego wyposażenia budynku to uznać należało, że podanie
o wznowienie postępowania z tego właśnie tytułu uznać należy również za złożone
z naruszeniem jednomiesięcznego terminu do jego wniesienia.
SKO stwierdziło, że z uwagi na powyższe, w sytuacji złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 2 organ administracyjny jest zobowiązany do wydania odmowy wznowienia postępowania,
a w konsekwencji tego zaskarżone postanowienie organu I instancji odpowiada prawu.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M., wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji i wznowienie postępowania
w przedmiocie przyznania mu zasiłku oraz zarzucając:
- uchybienie w ocenie zebranego materiału dowodowego w toku postępowania organu
I instancji polegającego na nieuwzględnieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej m.in. art. 40 pkt 2 czyli zignorowaniu jego ciężkiej sytuacji życiowej wydatnie pogorszonej wskutek powodzi. Okoliczności, które wykazał, uprawniały skarżącego, do uzyskania zasiłku na remont budynku mieszkalnego stanowiącego jedynie zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych dla "schorowanych emerytów mieszkających w okresie zimowym, kątem w mieszkaniu będącym własnością córki".
- nieuwzględnienie istotnych okoliczności, które ujawniły się po uprawomocnieniu się pierwszej decyzji z dnia [...] i nie mogły być przedstawione w trybie zwykłego odwołania, a jedynie w toku wznowienia postępowania tj. wykazanie, że rozmiar i oszacowanie szkód wyrządzonych przez powódź jest co najmniej o 50% większy, niż wykazany w karcie oszacowania strat, którego dokonano w kilka tygodni po powodzi kiedy duża część zniszczeń nie była jeszcze widoczna. Dopiero po kilku miesiącach okazało się, jakie szkody rzeczywiście zaistniały w budynku mieszkalnym. Oględzin i oszacowania dokonano, zdaniem autora skargi, pod koniec stycznia 2011 r., przez uprawnioną firmę budowlaną. Na przełomie 2010 i 2011 r. znacznemu pogorszeniu uległo zdrowie skarżącego uniemożliwiając pokonanie mu dwóch pięter przez co w praktyce jest przez szereg miesięcy uwięziony. Jak podniósł, mieszkanie składające się z trzech pokoi z kuchnią, łazienką, piwnicą, kompletnie urządzone całym jego mieniem, zostało zniszczone, a tym samym stracił dach na głową i cały dobytek. Te nowe okoliczności, zdaniem autora skargi, "skutkowały wznowieniem postępowania o przyznanie zasiłku na remont a nie odszkodowania za wszystkie straty, które zaistniały w całej nieruchomości i mieniu ruchomym."
Jak podniósł skarżący, wniosek złożył w zakreślonym terminie miesięcznym od ujawnienia się istotnych dla sprawy okoliczności, a obrazę art. 148 § 1 kpa przypisano mu bezpodstawnie podzielając pogląd organu I instancji i stwierdzając, że wniosek
o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu liczonego od daty doręczenia mu decyzji z [...] Nie zgodził się również z "rozbieżnymi podstawami prawnymi" decyzji organów I i II instancji. Stanowisko Kolegium uznał za niezrozumiałe zauważając, że organ ten w uzasadnieniu decyzji z [...] wykazał "wręcz odmienny pogląd co do terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania – zgodnie z prawem". W tej sytuacji, zdaniem J. M., należało uznać, że "orzeczenia administracyjne dotknięte są wadami prawnymi. W szczególności ostatnie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...]"
J. M. stwierdził również, że w pierwszym postępowaniu prowadzonym przez Ośrodek Pomocy Społecznej od razu został poinformowany, że nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku ponieważ nie jest zameldowany w zniszczonym budynku, a tym samym nie kierował się zasadą pomocy dla poszkodowanego przez powódź lecz formalnym meldunkiem, który w opinii skarżącego, nie zawsze potwierdza stałe zamieszkiwanie pod danym adresem zameldowania. Ponadto postawiono wymóg zgody na remont budynku wyrażonej przez wszystkich współwłaścicieli. Jak stwierdził, bezzasadność tych wymogów wykazał w odwołaniu od decyzji odmawiającej zakwalifikowania do uzyskania zasiłku. Ograniczono również skarżącemu, w jego opinii, przedstawienie całej sytuacji ograniczając się do formalnego rozpatrzenia jego wniosku co potwierdzają "niezwykle skąpe akta".
Autor skargi podniósł, że mimo ogromu zniszczeń, które oceniono pobieżnie
w kilka tygodni po powodzi, zaniżając ich oszacowanie, nie miał szansy na złożenie odwołania, gdyż nadal nie spełniał postawionych wymogów. Przyjęto, że sporadycznie korzysta z nieruchomości i ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a dopiero w kilka miesięcy po powodzi okazało się, że budynek mieszkalny jest bardzo zniszczony. Jak stwierdził, prosił o oględziny, ponowną wycenę i pomoc materialną, jednakże bezskutecznie. Inni powodzianie dostawali dary rzeczowe i pomoc finansową, zaś skarżący z żoną "zostali wręcz zlekceważeni", jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, okazało się że pozostaną z żoną bez dachu nad głową, bez pomocy finansowej. Podjął więc, jak wskazał, działania o wznowienie postępowania nie mając środków na profesjonalną pomoc prawną, nie zawsze umiejąc przedstawić swoją sytuację prawną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność uchylenia wydanych przez nie rozstrzygnięć.
W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że objęte skargą rozstrzygnięcie zapadło w ramach postępowania wznowieniowego, będącego postępowaniem nadzwyczajnym i stanowiącym wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa.
Stosownie do art. 145 § 1 kpa postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną może zostać wznowione tylko w przypadku zaistnienia jednej
z przesłanek wymienionych szczegółowo w pkt 1-8. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący wskazał podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Wynika ona wprost z "wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego", jaki J. M. złożył do organu I instancji w dniu 3 lutego 2011r.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe.
W pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I-szej instancji bada, czy podanie
o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa bądź w 145a kpa, a także czy został zachowany termin do złożenia podania. Jeżeli wymogi te są spełnione, organ wznawia postępowanie,
a wydane w tym zakresie postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 §1 i 2 kpa). W przeciwnym wypadku organ właściwy wydaje postanowienie o odmowie wznowienia ( art. 149 § 3 kpa).
Kwestie trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania normuje art. 148 § 1 i 2 kpa, przy czym z uwagi na zgłoszoną przez skarżącego podstawę wznowienia, do określenia terminu w jakim strona może złożyć wniosek
o wznowienie postępowania, będzie miał zastosowanie pierwszy z wymienionych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję
w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Organ administracji właściwy w sprawie rozpatrzenia złożonego wniosku
o wznowienie postępowania, obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu, a stwierdzenie jego uchybienia jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ przyjął dwie przyczyny jako podstawy odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 2 kpa):
1. uchybienie terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 kpa,
2. ustalenie, że w okolicznościach sprawy nie zachodzi podstawa wznowienia
z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Ad.1. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania powołał się na podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazując na nowe dowody w postaci pisemnych oświadczeń świadków – osób zamieszkałych
w sąsiedztwie nieruchomości przy ul. L. 26 w S., na okoliczność zamieszkiwania w budynku znajdującym się na tej posesji. Jak wiadomo bowiem, jedną z przyczyn odmowy przyznania zasiłku celowego było ustalenie przez organ I instancji, że w dacie kiedy wystąpiła powódź J. M. nie mieszkał przy ul. L. 26,
a jego centrum życiowe znajdowało się w innym miejscu. Do wniosku o wznowienie postępowania dołączono pisemne oświadczenia czterech osób wskazanych z imienia
i nazwiska. Formalną podstawę wznowienia w świetle art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowiły zatem nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał. Ustawowej podstawy wznowienia nie zmieniają zeznania J. M.
w charakterze strony złożone w dniu 18 maja 2011r., w których skarżący wskazał jedynie motywy, jakimi kierował się składając podanie o wznowienie postępowania. Powodów, dla których strona podjęła decyzję w przedmiocie złożenia wniosku
o wznowienie nie należy jednak mylić ze wskazaną w tym wniosku ustawową podstawą wznowienia.
Podkreślić w tym miejscu należy, że do badania zachowania terminu z art. 148 § 1 kpa nie ma znaczenia okoliczność, czy określona przez wnioskodawcę ustawowa podstawa wznowienia faktycznie zachodzi czy też nie (to znaczy, czy stan sprawy wskazuje na jej zaistnienie). Na tym etapie postępowania organ winien się bowiem opierać wyłącznie na ustawowej podstawie wznowienia formalnie wskazanej we wniosku.
Skoro zatem podstawą tą w okolicznościach sprawy były nowe dowody istniejące
w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał, w postaci pisemnych oświadczeń świadków, to bieg terminu miesięcznego z art. 148 § 1 kpa należy liczyć od dnia, w którym skarżący powziął wiadomość o istnieniu (zebraniu) takich dowodów,
a nie – jak przyjął to organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - od dnia doręczenia decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego. Powzięcia wiadomości o istnieniu dowodów czyli pisemnych oświadczeń świadków odnoszących się do zamieszkiwania przy ul. L. 26 w S., nie należy bowiem mylić z wiedzą na temat okoliczności, dla których organ I instancji odmówił J. M. przyznania zasiłku celowego, którą skarżący faktycznie posiadał w dacie doręczenia decyzji
z dnia [...]
Podkreślenia dodatkowo wymaga, że wbrew temu, co podnosi organ odwoławczy
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, powodem odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w I instancji (tj. w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2011r.) nie było przekroczenie terminu z art. 148 § 1 kpa, lecz uznanie, że "w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego nie zachodzą ustawowe przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa tj. nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody (...) istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Kwestia terminu do wniesienia podania w ogóle nie była przedmiotem badania przez organ I instancji.
Istotny wpływ na wynik sprawy ma jednak to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzez błędne przyjęcie daty, od której rozpoczął bieg termin miesięczny do wniesienia podania o wznowienie postępowania, wadliwie przyjęło, że termin ten upłynął i wskazało tę okoliczność jako jedną z przyczyn odmowy wznowienia postępowania. Naruszyło tym samym art. 148 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa.
Ad.2. Jak podniesiono już na wstępie, nie ulega wątpliwości, że podanie J. Nowaka o wznowienie postępowania opiera się o ustawową podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Po ustaleniu, że podanie pochodzi od strony (co
w sprawie jest poza sporem) i że zachowany został termin do jego wniesienia, fakt, że wnioskodawca wskazał na ustawową podstawę wznowienia powoduje konieczność wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa. Na tym etapie postępowania nie jest bowiem dopuszczalne merytoryczne badanie, że podstawy wznowienia faktycznie nie zachodzą, jak przyjęły to organy obu instancji. Ustalenia w tym przedmiocie mogą zapaść wyłącznie w toku postępowania wznowionego, o czym stanowi wprost cytowany już wyżej art. 149 § 2 kpa (por. także wyroki NSA: z 20 czerwca 1991r., IV SA 487/91, publ. w ONSA 1991, Nr 2, poz. 50; z dnia 13 listopada 1987r., I SA 1326/86, publ.
w ONSA 1987, Nr 2, poz.80; z dnia 27 listopada 1992r., V SA 536/92, publ. ONSA 1993, nr 4, poz. 104).
Odmowa wznowienia postępowania z powołaniem się na ustalenie, że
w okolicznościach sprawy wskazana przez J. M. ustawowa podstawa wznowienia nie zachodzi, stanowi naruszenie art. 149 § 1 i 2 kpa, które nie tylko mogło, ale wręcz miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie adwokackie określone w oparciu o § 18 ust.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji – w razie ustalenia, że termin do wniesienia podania został zachowany – wznowi postępowanie w sprawie w oparciu
o art. 149 § 1 kpa, a następnie przeprowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło