II SA/Ke 743/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2016r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia 15 czerwca 2016 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 2 marca 2016 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania P. C. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci bezzwrotnego zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w dniu 5 stycznia 2016 r. P. C. ustnie do protokołu wystąpił do samorządowego organu pomocy społecznej – MOPS o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na żywność, leki, ubranie, bieżące utrzymanie i środki czystości. W dniu 2 marca 2016 r. organ po rozpatrzeniu ww. wniosku wydał trzy decyzje: 1) decyzję o odmowie przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (znak: [...]); 2) decyzję o odmowie przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego, względnie bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności, leków, ubrania, środków czystości i bieżącego utrzymania (znak: [...]); oraz 3) opisaną na wstępie decyzję znak: [...]. W odwołaniu od decyzji z dnia 2 marca 2016 r. znak: [...] P. C. zarzucił organowi błędne przyjęcie, że jego dochód wynosi 710,21 zł, ponieważ, jak wynika z decyzji ZUS z dnia 1 marca 2016 r. wysokość świadczenia do wypłaty z tytułu renty wynosi 538,49 zł, nie zaś 757,21 zł. Organ odwoławczy, przywołując treść art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wyjaśnił, że prawidłowo jako dochód strony przyjęto dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z grudnia 2015 r. Dalej organ podał, że P. C. jest rozwiedziony od dnia 13 listopada 2015 r. i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma zasądzone alimenty na rzecz dwóch córek w łącznej wysokości 600 zł miesięcznie. Zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym i wynajmuje jeden pokój, za który pobiera opłatę w wysokości 100 zł miesięcznie. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym wydane do końca lipca 2017 r. Pobiera rentę z ZUS, której kwota w grudniu 2015 r. wynosiła 757,21 zł, oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. W oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2016 r. wnioskodawca potwierdził ww. okoliczności oraz podał, że nie pracuje dorywczo, zaciągnął kredyt odnawialny w wysokości 20.000 zł. Nadto w grudniu 2015r. zapłacił alimenty w kwocie 300 zł. Łączny miesięczny dochód strony wynosił więc w grudniu 2015 r. 1.010,21 zł, co po odliczeniu zapłaconych alimentów (300 zł.) daje kwotę 710,21 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (634 zł). Organ wskazał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego P. C. nie mógł otrzymać zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zdaniem organu w niniejszej sprawie wątpliwości budzi ponadto sytuacja finansowa wnioskodawcy. Podał on mianowicie, że zaciągnął kredyt w wysokości 20.000 zł, jednak w toku podejmowanych przez organ prób ustalenia szczegółów dotyczących tego kredytu, nie udzielił odpowiedzi pracownikowi socjalnemu, a podczas przesłuchania w dniu 12 lutego 2016 r. odmówił udzielenia informacji. Ponadto, składając oświadczenie o stanie majątkowym w dniu 18 stycznia 2016 r. nie ujawnił, że jest właścicielem samochodu m-ki F. rok prod. 2007. Powyższe ustalono na podstawie pisma Starosty O. z dnia 24 lutego 2016 r. Dodatkowo na etapie postepowania odwoławczego organ I instancji poinformował Kolegium, że wnioskodawca w dniu 31 grudnia 2015 r. przekazał matce M. C. w drodze darowizny niezabudowaną nieruchomość o znacznej wartości. Powyższe potwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. Organ podkreślił, że pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję i konieczne jest współdziałanie wnioskodawcy. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do odmowy przyznania świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. C. zarzucił Kolegium naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 pkt 1 lit. b ustawy o pomocy społecznej polegające na tym, że skarżący nie osiągnął minimum egzystencji, pomimo, iż przysługuje mu prawo do uzyskania pomocy Państwa z uwagi na jego krytyczną sytuację materialną, dochodową oraz życiową. Dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 Kpa, co doprowadziło do naruszenia art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w postaci rozpoznania sprawy w tym samym składzie, bez należytego, wnikliwego, obiektywnego rozpoznania sprawy przez skład orzekający na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jest rzeczą oczywistą, iż otrzymując wynagrodzenie 710,21zł., po odtrąceniu kwoty świadczeń alimentacyjnych nie jest w stanie żaden człowiek ubiegający się o pomoc utrzymać siebie i wyżywić swoją osobę oraz rodzinę. Ponadto, jego zdaniem decyzja została wydana z naruszeniem regulaminu kolegium w zw. z art. 18 ustawy o SKO, co doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy przez kolegium orzekające w składzie wyznaczonym z naruszeniem zasad. Na poparcie swojej tezy przywołał wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt II SA/Lu 621/09. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, przywołując treść art. 18 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz § 4, § 5 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 2 oraz § 24 pkt 1 i 2 Regulaminu organizacyjnego SKO, organ wyjaśnił, ze zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. Wiceprezes Kolegium wyznaczył do rozstrzygnięcia trzech spraw skarżącego B. G., M. S. i M. D.. Zarzuty w przedmiocie naruszenia obowiązujących w tym zakresie zasad są więc nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zapadło w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 5 stycznia 2016 r., w którym organ I instancji wyodrębnił trzy żądania zakwalifikowane jako odrębne sprawy administracyjne, m.in. będące przedmiotem niniejszej sprawy żądanie przyznania bezzwrotnego zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) – dalej "ups", zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 8 ust. 1 ups prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, przy równoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1058) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ups za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 4 ups zawarto z kolei katalog świadczeń niewliczanych do dochodu, ustalonego zgodnie z ust. 3. W myśl tego przepisu, do obliczonego na podstawie art. 8 ust. 3 dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W niniejszej sprawie organ prawidłowo (na podstawie dostępnych informacji) ustalił dochód skarżącego, biorąc za podstawę jego dochód z grudnia 2015 r., tj. miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zasadą jest bowiem ustalanie dochodu w oparciu o przychody uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a jedynie utrata źródła dochodu uzasadnia przyjęcie dochodu z miesiąca złożenia wniosku. Źródłem utrzymania strony była w grudniu 2015 r. renta z ZUS (757,21 zł), zasiłek pielęgnacyjny (153 zł) oraz kwota opłaty z tytułu wynajmu pokoju (100 zł), w sumie 1.010,21 zł. Kwotę tę należało pomniejszyć o 300 zł faktycznie uiszczonych alimentów. Uzyskany w ten sposób dochód (710,21 zł) przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ups (634 zł). Ustalenia powyższe poczyniono na podstawie oświadczeń strony, a więc zarzut błędnego ustalenia dochodu nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji brak było podstaw do przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ups. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 36 pkt 1 lit. b ups. Przepis ten stanowi, że świadczeniem z pomocy społecznej jest zasiłek okresowy. W żaden sposób nie da się z tej regulacji wywieść, że zasiłek okresowy z art. 38 ups powinien być przyznawany bez względu na kryterium dochodowe. Twierdzeniu takiemu przeczy nadto literalne brzmienie art. 38 ust 1 pkt 1 ups. Odnosząc się do zarzutu rozpoznania trzech spraw jednej strony przez ten sam skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyjaśnić należy, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują w takiej sytuacji wyłączenia któregokolwiek z członków organu kolegialnego. Podstawy wyłączenia od udziału w postępowania pracownika i organu określone są w art. 24-27 Kpa i żaden z nich nie przewiduje możliwości wyłączenia z tego powodu, że w danym organie załatwiane są dwie lub więcej spraw tej samej strony. Przywołany przez skarżącego przepis art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) stanowi jedynie, że kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Składowi orzekającemu przewodniczy prezes lub etatowy członek kolegium (ust. 1); zasady wyznaczania składów orzekających określa regulamin, o którym mowa w art. 12 ust. 3 pkt 1 (ust. 2); członkowie kolegium nieposiadający wykształcenia prawniczego lub administracyjnego są wyznaczani do składów orzekających z uwzględnieniem ich kwalifikacji zawodowych. Przepis ten nie stanowi o wyłączeniu członka składu orzekającego. W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2016r. Wiceprezes SKO wyznaczył do rozstrzygnięcia trzech spraw P. C. B. G. jako przewodniczącego i sprawozdawcę, M. S. i M. D. jako członków składu orzekającego. Należy zauważyć, iż wszystkie trzy decyzje dotyczące skarżącego zostały wydane przez tożsamy z zarządzeniem skład orzekający. Nie doszło zatem do naruszenia zasad obowiązujących w tym zakresie. Przywołany przez skarżącego wyrok WSA w Lublinie nie jest miarodajny z punktu widzenia oceny niniejszej sprawy, bowiem został wydany w innym stanie faktycznym. Kontrolując zaskarżoną decyzję SKO w Lublinie Sąd stwierdził jej wydanie przez inny skład orzekający niż wyznaczony zarządzeniem Prezesa Kolegium. Jak wynika z powyższego taka sytuacja nie nastąpiła w sprawie P. C.. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.