II SA/Ke 746/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. Z. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], którą po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez w/w utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]orzekającej o wymeldowaniu skarżącego A. Z. wraz z małoletnimi T. Z. i O. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości A.. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: W złożonym wniosku do Wójta Gminy [...] z dnia 13 stycznia 2020 r. Z. Z. wnosił o wymeldowanie syna A. Z. wraz z małoletnimi dziećmi T. Z. i O. Z. z miejsca pobytu stałego pod adresem A. uzasadniając faktem, że w/w opuścili miejsce zameldowania rok temu i przeprowadzili się do nowo wybudowanego domu B.. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...]uznając, że zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące wymeldowanie orzekł o wymeldowaniu A. Z. wraz z dziećmi ze spornego lokalu. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy decyzją z dnia 6 lipca 2020 r. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie sygn. akt II SA/Ke 876/20 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2020 r. zwracając uwagę, że organ odwoławczy pominął wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania zgłoszonych świadków i dokonanie oględzin i nie odnosząc się do w/w wniosków organ nie mógł twierdzić, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ, do rozważenie zgłoszonych wniosków dowodowych ich oceny i ustalenia czy zachodzą podstawy do wymeldowania skarżącego i jego dzieci. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewodę [...] została wydana zaskarżona decyzja z dnia [...]., o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]orzekającej o wymeldowaniu A. Z. wraz z małoletnimi T. Z. i O. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości A.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 510) zgodnie z którym organ gminy na wniosek m.in. właściciela wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygając ponownie w przedmiotowej sprawie stosując się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego o które wnioskował skarżący. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego w tym dodatkowych dowodów organ odwoławczy uznał, że bez wątpliwości doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, któremu można przypisać zarówno cechy dobrowolności jak i trwałości. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że sporny lokal nie jest miejscem koncentracji spraw życiowych skarżącego A. Z. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone dowody potwierdzają fakt niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu a w szczególności dowód z zeznań świadka J. F. sołtysa wsi osoby obcej dla stron, która stwierdziła, że skarżący wyprowadził się z rodziną do nowo wybudowanego domu, fakt ten potwierdza również ksiądz J. M. proboszcz parafii i bezpośredni sąsiad posesji B., który "nie ma wątpliwości, że na tej posesji skarżący i jego synowie przebywają na stałe i tutaj koncentrują swoje codzienne sprawy". Zdaniem organu odwoławczego również przeprowadzone ponowne oględziny spornego lokalu wskazują, że część domu w której mieszkał skarżący sprawia wrażenie nieużytkowanej, ani skarżący anie jego dzieci nie posiadają tam swoich rzecz osobistych. Organ odwoławczy wskazał, że sam skarżący przyznał w trakcie oględzin, że zamieszkuje z dziećmi i ich matką pod adresem B. z powodu konfliktu rodzinnego, potwierdził również, że nie składał wniosku o przywrócenie naruszonego posiadania. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego należało uznać, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącego A. Z. i jego dzieci. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego niezbicie wynika, że dotychczasowe twierdzenia skarżącego o zamieszkiwaniu w spornym lokalu są sprzeczne z ustaleniami organów, mają jedynie charakter subiektywnych deklaracji i nie samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania a tym samym nie upoważniają organów do utrzymywania w spornym lokalu fikcji meldunkowej. W ocenie organu odwoławczego ustalony stan faktyczny wynikający z materiału dowodowego, a także zachowanie skarżącego po opuszczeniu spornego lokalu – trwający pogłębiający się konflikt rodzinny, w wyniku którego skarżący podjął decyzję o zmianie miejsca zamieszkania, wskazują bezspornie że dotychczasowe miejsce zameldowania nie jest miejscem koncentracji życiowych spraw i pobytu stałego skarżącego i jego dzieci. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego stanowiska przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych odnoszących się do przesłanek opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu jego trwałego charakteru i jego dobrowolności, wskazał że o trwałości opuszczenia świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, które jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem. Organ odwoławczy podkreślił, że sprawy meldunkowe opierają się wyłącznie na ustalonym stanie faktycznym, a długotrwały stan faktyczny, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu nosi znamiona trwałości i powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy podkreślił, że w wyniku ponownego rozpoznawania odwołania A. Z. bezspornie ustalono, że skarżący wraz z małoletnimi dziećmi opuścił miejsce pobytu stałego w miejscowości A., i nie dopełnił obowiązku meldunkowego, to należało doprowadzić zapisy widniejące w zbiorach meldunkowych do stanu zgodnego z rzeczywistością, co powodowało utrzymaniem decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]orzekającej o wymeldowaniu skarżącego A. Z. wraz z małoletnimi T. Z. i O. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości A. w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Z. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to: 1) naruszenie zasady prawdy obiektywnej tj. art. 7 kpa poprzez nieobiektywne i stronnicze rozpatrzenie sprawy i wymeldowanie z adresu A. wraz synami, podczas, gdy świadkowie jak i wnioskujący są z nim skonfliktowani i poświadczają nieprawdę, co nie zostało przez organ w ogóle uwzględnione; 2) naruszenie art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli z uwagi na to, iż w czasie wizji lokalnej był niejako przymuszany do tego by używać słów "pasujących" do rozstrzygnięcia sprawy tj., że nie mieszkam pod przedmiotowym adresem, podczas gdy moim zamiarem było stwierdzenie że aktualnie nie przebywam chwilowo pod wskazanym adresem ale moim zamiarem i wolą jest mieszkanie tam, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji poprzez: 1) uznanie za wiarygodne dowodów przedstawionych przez wnioskodawców, podczas, gdy są oni z nim skonfliktowani, utrudniają mu korzystanie z nieruchomości i ich argumenty i twierdzenia nie polegają na prawdzie, 2) pominiecie przez organ okoliczności, że korespondencja w tej sprawie odbierana była pod adresem A., co też świadczy o jego zamiarze mieszkania pod tym adresem, 3) wskazanie na to, że powinienem składać do Sądu wnioski o przywrócenie posiadania, podczas gdy do dnia 24 lutego 2021 roku nie było ku temu przesłanek, a jak wynika z informacji nadesłanej przez Komisariat Policji w Suchedniowie właśnie 24 lutego 2021 r. miała miejsce interwencja dot. Problemu dostania się do mieszkania pod adresem A.. Mając na uwadze powyższe skarżący A. Z. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz utrzymanej w mocy decyzji Wójta Gminy [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody [...] z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]o wymeldowaniu A. Z. wraz z małoletnimi dziećmi T. Z. i O. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości A.. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 z późn. zm.), zgodnie z którym właściwy organ z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności ma miejsce wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności. Za podstawę przyjęcia, iż dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania nie może być samo oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdza ona, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Winno ono być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby natomiast tzw. fikcję meldunkową, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 30 czerwca 2020 r., II SA/Go 30/20, LEX 3048080). Postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 35 ustawy, wymaga zatem nie tylko ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, ale także zbadania trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przedmiotowej ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w spornym lokalu. Zresztą sam fakt opuszczenia lokalu nie był przez skarżącego kwestionowany. W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżący opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 35 ustawy. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącego spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż opuścił ona lokal pod adresem A. i zamieszkał wraz z rodziną w nowo wybudowanym domu B.. W trakcie postępowania administracyjnego przesłuchano świadków, którzy ten fakt potwierdzili, w szczególności zeznania świadka J. M. proboszcz parafii [...] najbliższego sąsiada A. Z. który stwierdził " Jestem najbliższym sąsiadem A. Z.. Wraz z rodziną mieszkają na stałe pod adresem B. widuję ich wszystkich na tej posesji. Raz z okazji Kolendy byłem w domu A. Z. pod adresem B. gdzie zostałem przyjęty przez rodzinę". Podobnie stwierdziła świadek J. F. sołtys wsi która podała, że skarżący wyprowadził się z rodziną do nowo wybudowanego domu. Również skarżący w trakcie oględzin przyznał w skardze przyznała, że nie przebywa w spornym lokalu przyznając, że obecnie mieszka pod adresem B. choć zakwestionowała dobrowolność jego opuszczenia wskazując na toczący się konflikt rodzinny. Z kolei, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego dotyczące utrudniania mu powrotu do mieszkania, położonego w A. jak również teoria że zarówno pracownicy Gminy jak również policjanci prowadzą czynności pasujące pod projektowaną decyzję, nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym, co uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym jego opuszczeniem. Za podstawę przyjęcia, że dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania, nie może być samo oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdzi ona, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Winno ono być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 520/21 LEX nr 3229305) Samo zaś pozostawianie klucza w zamku przez rodzinę skarżącego, nie może zostać uznane za działanie bezprawne. Jednocześnie nurt orzeczniczy w orzecznictwie sądów administracyjnych, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, że wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet bowiem jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta, wbrew jej woli ale nie podejmie we właściwym czasie przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r. , sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243). W niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości zostało ustalone, że aktualne centrum życiowe A. Z. oraz jego rodziny znajduje się w nowo wybudowanym domu B. co również potwierdza mieszkająca z nim J. S.. Należy podkreślić, że sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania danej osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawa do tego lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1973/10; z dnia 12 lipca 2012 r., II OSK 1181/10). Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania i jego woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie organy orzekające zapewniły skarżącemu aktywny udział w postępowaniu. Tym samym, zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia. Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.