II SA/Ke 753/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2012r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej sprawy ze skargi R.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania R. N. od decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. Zastępcy Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] znak: [...] odmawiającej umorzenia części należności w wysokości 2251,20zł z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz odmowy rozłożenia pozostałej części na raty z tytułu wypłaconych A. N. zaliczek alimentacyjnych na osoby uprawnione P. N. i A. N., uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i w tym zakresie umorzyło postępowanie, w pozostałej części utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 10.10.2011r. R. N. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o umorzenie w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w kwocie 2251,20zł oraz rozłożenie pozostałej należności na 12 rat. Odmawiając żądaniom zawartym we wniosku organ I instancji w opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu od tej decyzji R. N. kwestionował zasadność wypłacania A. N. zaliczek alimentacyjnych. Podnosił także trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje oraz zły stan zdrowia, które w jego ocenie uniemożliwiają spłatę zadłużenia. Kolegium rozpatrując odwołanie wskazało, że problematykę pomocy osobom uprawnionym do alimentów regulowały: w okresie od 1.06.2005r. do 30.09.2008r. ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. – o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz od 1.10.2008r. – ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm). W ocenie organu II instancji, rozpatrzenie wniosku wymaga zastosowania art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a nie jak wskazywał R. N., art. 30 ust. 2 tej ustawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem, że R. N. posiada zobowiązanie z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych w wysokości 4567,40zł. Powołany przepis art. 30 ust. 2 może stanowić podstawę prawną orzekania wyłącznie w przedmiocie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, natomiast nie dotyczy należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Powyższe stanowisko Kolegium wyraziło przywołując wyrok NSA z dnia 27.10.2010r. sygn. akt I OSK 980/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.10.2011r. sygn. akt II SA/Gd 852/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24.10.2011r. sygn. akt II SA/Bd 356/11. Kolegium przytaczając brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdziło, że przepis ten reguluje umorzenie należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, tj. m.in. należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, pod warunkiem skuteczności egzekucji w okresach wskazanych w tym przepisie. Z ustaleń organu dokonanych w oparciu o zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 3.04.2011r. wynika, że dłużnik posiada zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości 4567,40zł, i od grudnia 2010r. nie dokonał żadnej wpłaty. Taki stan pozwala na uznanie, że nie miała miejsca skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zdaniem Kolegium, decyzja organu I instancji w zakresie odmowy umorzenia wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, podjęta na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7.09.2007r., w aspekcie przesłanki okresu skuteczności egzekucji, jest zgodna z prawem. Nieuprawnione natomiast było orzekanie organu I instancji w trybie art. 30 ust. 1 o rozłożeniu na raty należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej, albowiem przepis ten nie stanowi o przyznaniu innych ulg, w tym ulgi polegającej na rozłożeniu na raty. W tej części postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. N. podtrzymał w całości wcześniejszą argumentację odnoszącą się do trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, która w jego ocenie uzasadnia zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły prawo procesowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej jako ustawa, na podstawie którego, zdaniem Kolegium orzekał organ I instancji wskazuje organ właściwy dłużnika jako uprawniony do umorzenia określonych procentowo należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli zostanie spełniony warunek skuteczności egzekucji. W art. 28 ust. 1 pkt 2 jest mowa o należnościach powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Przepisem w oparciu o który skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem, był art. 30 ust. 2 ustawy, który wskazuje organ właściwy wierzyciela, jako organ uprawniony do umorzenia należności łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pod pojęciem organu właściwego dłużnika ustawa określa wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (art. 2 pkt 9 ustawy), zaś organ właściwy wierzyciela, stosownie do pkt 10 art. 2 ustawy oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, organem właściwym dłużnika o którym mowa w art. 30 ust 1 ustawy jest Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Busku-Zdroju z uwagi na miejsce zamieszkania dłużnika pod adresem: ul. P. B. Natomiast organem wierzyciela, w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy jest Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela – A. N., pod adresem: P., ul. J. Wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podstawy orzekania organu I instancji nie stanowił przepis art. 30 ust. 1 ustawy, albowiem uprawnionym do orzekania na tej podstawie mógł być wyłącznie Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Busku-Zdroju z uwagi na miejsce zamieszkania dłużnika, nie zaś Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela – A. N.. Istotne w sprawie jest to, że skarżący zwrócił się do właściwego organu o rozpoznanie wniosku w trybie określonym w art. 30 ust. 2 ustawy, oraz to, że uzasadnienie prawne organu I instancji odnosi się do przesłanek uzasadniających odmowę uwzględnienia żądania skarżącego, przewidzianych w tym przepisie, a nie w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na brak kompetencji Dyrektora MGOPS w P. do rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie w trybie art. 30 ust. 1 ustawy oraz treść uzasadnienia prawnego tego organu, niewłaściwie ustaliło stan faktyczny w sprawie, a następnie dokonało jego oceny wskazując powody, które uzasadniały odmowę uwzględnienia wniosku w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej oraz umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w zakresie rozłożenia należności na raty. Nie budzi wątpliwości Sądu, że art. 30 ust. 1 ustawy nie przewiduje możliwości zastosowania w odniesieniu do zaliczek alimentacyjnych ulg w postaci rozłożenia na raty, co uzasadniałoby orzeczenie organu II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Jednakże podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie organ I instancji orzekał na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy w przedmiocie rozłożenia należności alimentacyjnych na raty i z tego względu, brak jest podstaw do umorzenia w tym zakresie, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. postępowania jako bezprzedmiotowego przez organ II instancji. Przepis art. 30 ust. 2 daje bowiem organowi właściwemu wierzyciela możliwość umorzenia należności łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast zgoła odmienną kwestią jest ustalenie, czy przepis art. 30 ust. 2 ustawy w ogóle znajduje zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, a jeżeli tak, to czy zachodzą podstawy do uwzględnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Od rozstrzygnięcia tego zagadnienia zależeć będzie załatwienie sprawy wszczętej z wniosku R. N., co też uczyni organ odwoławczy, rozpoznając ponownie sprawę. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji, uwzględniając wskazane wyżej uwagi Sądu w zakresie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustali stan faktyczny, a następnie dokona ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie przesłanek dotyczących umorzenia należności alimentacyjnych. Dopiero w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony w aktach materiał dowodowy podejmie rozstrzygnięcie, którego treści obecnie Sąd nie przesadza, zaś swoje stanowisko uzasadni stosownie do wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.