II SA/Ke 758/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy A. B. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia z dnia 30 marca 2020 r. Komendant Powiatowy Policji zwrócił się do Starosty o wydanie, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), zwanej dalej ustawą, decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy A. B., wskazując w uzasadnieniu, że kierowca ten w dniu 30 marca 2020 r. ok. godz. 16.12 w miejscowości [...], kierując samochodem osobowym [...] przekroczył dozwoloną prędkość jazdy o 53 km/h w terenie zabudowanym, czym popełnił wykroczenie określone w art. 92a ustawy Kodeks wykroczeń. Na kierującego został nałożony mandat karny oraz zatrzymano prawo jazdy kat. A, B, C. W załączeniu przedstawiono zatrzymane prawo jazdy, notatkę urzędową z dnia 30 marca 2020 r., jak również świadectwo legalizacji pierwotnej urządzenia Zurad Videorapid 2A. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. organ I instancji orzekł o zatrzymaniu A. B. prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 ,A , B1, B, C1, C na okres 3 miesięcy, od dnia 30 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. włącznie, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W podstawie prawnej powołano art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020r., poz. 110 ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 541 ze zm.). SKO, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie na skutek rozpatrzenia odwołania A. B., podkreśliło że informacja Komendanta Powiatowego Policji z dnia 30 marca 2020 r. stanowi niewątpliwie informację, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 marca 2015r., stanowiącą podstawę obligatoryjnego wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy, dotyczącej zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące. Podstawę do zatrzymania prawa jazdy oraz wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie, zgodnie z orzecznictwem sądowym, stanowi sam fakt ujawnienia wykroczenia tj. kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Organ administracji nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego, nie wzywa biegłych i nie bada przesłanek dotyczących przekroczenia prędkości, opierając się wyłącznie na informacji zawartej we wniosku Policji. W rezultacie za niezasadny uznano zarzut odwołującego się dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez nie wzięcie pod uwagę jego zastrzeżeń odnośnie prawidłowości dokonanego pomiaru prędkości. SKO zwróciło również uwagę, że strona nie wykazała, iż w momencie przekroczenia dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym znajdowała się w stanie wyższej konieczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. B. zarzucił decyzji SKO naruszenie: 1. prawa materialnego tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez przyjęcie, że podstawą do wydania zaskarżonej decyzji może być wyłącznie informacja Policji, w sytuacji gdy skarżący, tak w postępowaniu przed wydaniem decyzji przez Starostę, jak i w postępowaniu przed SKO, kwestionował prawidłowość odczytu szybkości pojazdu samochodowego, którym kierował, ponieważ świadectwo legalizacji pierwotnej przyrządu pomiarowego pomiaru prędkości pojazdów zamontowane w pojeździe policyjnym BMW GT 330i Xdrive zostało wydane w dniu 25 czerwca 2019 r. dla pojazdu, który był wyposażony w opony kół napędowych o rozmiarze 225/55/17- opony letnie - a w czasie zatrzymania skarżącego w dniu 30 marca 2020 r. samochód ten był wyposażony w opony zimowe, co mogło spowodować nieprawidłowy odczyt prędkości pojazdu którym kierował skarżący; 2. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie działań zmierzających do oceny zabranego przez Starostę materiału dowodowego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r. i przyjęcie że Starosta miał prawo do wydania ww. decyzji bez jakiegokolwiek wyjaśnienia: czy świadectwo legalizacji pierwotnej przyrządu pomiarowego pomiaru prędkości pojazdów zamontowane w ww. pojeździe (które zostało wydane dla pojazdu, który był wyposażony w opony letnie, a w czasie zatrzymania skarżącego samochód ten był wyposażony w opony zimowe), dokonało prawidłowego odczytu prędkości pojazdu którym kierował skarżący. 3. art. 45 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwej procedury zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji z powodu wskazanych naruszeń prawa, które miało wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 12 listopada 2020 r. skarżący wyjaśnił, że gdyby podczas kontroli miał wiedzę o wadliwym, jego zdaniem, świadectwie legalizacji, nie przyjąłby wówczas mandatu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Starosty o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 341 ze zm.), dalej jako "u.k.p.". Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Starosta wydaje taką decyzję na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.). Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), dalej jako "ustawa zmieniająca", do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5: 1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4 lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem; 2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3; 3) organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Bezspornym jest, że komunikat, o którym mowa w początkowej części przytoczonego przepisu, w dacie orzekania przez organy nie został ogłoszony. Decyzja wydana przez organ I instancji opierała się w tym przypadku na pisemnej informacji udzielonej przez Policję, z której wynikało, że skarżący w dniu 30 marca 2020 r. ok. godz. 16.12 w miejscowości [...], kierując samochodem osobowym marki [...], przekroczył dozwoloną prędkość jazdy o 53 km/h w terenie zabudowanym. W piśmie wskazano, że na miejscu nałożono na kierującego mandat karny oraz zatrzymano dokument prawa jazdy. Skarżący, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, kwestionuje powołanie się na powyższą informację Policji, zarzucając że świadectwo legalizacji pierwotnej przyrządu pomiarowego pomiaru prędkości pojazdów użytego przez funkcjonariuszy zostało wydane dla pojazdu, który był wyposażony w opony letnie, a w czasie kontroli w dniu 30 marca 2020 r. samochód ten był wyposażony w opony zimowe – co mogło spowodować nieprawidłowy odczyt prędkości. Strona podnosi, że gdyby podczas kontroli miała wiedzę o wadliwym, jej zdaniem, świadectwie legalizacji, nie przyjęłaby wówczas mandatu. Powyższe stanowisko skarżącego i podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Jak orzekł NSA w uchwale wydanej w składzie 7 sędziów w dniu 1 lipca 2019 r., sygn. I OPS 3/18, podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zmieniającej może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest decyzją związaną. Świadczy o tym treść powyższego przepisu, zgodnie z którym starosta "wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem". Rozstrzygnięcie to oraz jego zakres nie zostały pozostawione uznaniu organu. Zatrzymanie prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest sankcją administracyjną o charakterze prewencyjnym (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., K 24/15, OTK-A 2016/77). Sankcja administracyjna stanowi konsekwencję niewykonania obowiązku wynikającego z prawa administracyjnego. Istotą sankcji administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2009 r., Kp 4/09, OTK-A 2009/9/134). Zatrzymanie prawa jazdy w przypadku naruszenia zakazu administracyjnego ograniczającego prędkość poruszania się pojazdem mechanicznym na obszarze zabudowanym realizuje cel prewencyjno-ochronny i zabezpieczający. Instytucja zatrzymania prawa jazdy jest instrumentem, który w założeniu ustawodawcy ma służyć zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a przez to przyczyniać się do ochrony życia i zdrowia jego uczestników. Skuteczność realizowania celu prewencyjno-ochronnego sankcji administracyjnej w postaci czasowego zatrzymania prawa jazdy ustawodawca zapewnił poprzez obligatoryjność i natychmiastowość jej zastosowania, aby oddziaływać odstraszająco na kierujących pojazdami i zniechęcić ich do nadmiernego przekraczania prędkości na obszarze zabudowanym. NSA zwrócił jednocześnie uwagę, że Konstytucja RP nie statuuje uprawnienia do posiadania prawa jazdy jako prawa podstawowego. Zasady nabywania, utraty i zawieszenia uprawnień do kierowania pojazdami są regulowane przez ustawodawcę, a instytucja zatrzymania prawa jazdy osobie przekraczającej dopuszczalną prędkość o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym polega jedynie na czasowym zatrzymaniu tego dokumentu. Celem tej sankcji jest czasowe wyeliminowanie z ruchu drogowego kierujących pojazdem z prędkością przekraczającą prędkość dozwoloną i stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym o zakresie prowadzonego postępowania dowodowego przesądza treść art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej. Podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi informacja Policji o ujawnieniu naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym lub prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie. Informacja taka jest dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postępowania administracyjnego. Odpowiedzialność za treść tej informacji ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa. Natomiast w sytuacji podniesienia przez stronę, że do przekroczenia dopuszczalnej prędkości doszło z uwagi na sytuację usprawiedliwiającą spowodowaną stanem wyższej konieczności, mając na względzie treść art. 102 ust. 1aa u.k.p. organ administracji prowadzi postępowanie wyjaśniające w tym zakresie (w niniejszym przypadku skarżący nie powoływał się na zaistnienie stanu wyższej konieczności). Zakończenie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy będzie uprawniało stronę do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeżeli później zostanie ustalone, że pomiar prędkości został błędnie dokonany, albowiem wyjdzie na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Powyższe nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Stanowisko wynikające z przytoczonej uchwały, rozstrzygającej dotychczasowe rozbieżności w orzecznictwie, pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku wystarczającą podstawą wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i decyzji organu I instancji, była informacja Policji o zaistniałym naruszeniu, polegającym na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a organy nie były zobligowane do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, w szczególności w zakresie zgłaszanych przez stronę zarzutów co do świadectwa legalizacji pierwotnej przyrządu pomiarowego pomiaru prędkości. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP, w powiązaniu z art. 2 i 31 ust. 3 tego aktu. Jak podniósł NSA w wyroku z dnia 24 września 2020 r., sygn. I OSK 375/20, w demokratycznym państwie prawnym osoby chcące kierować pojazdami silnikowymi określonego rodzaju powinny cechować się nie tylko określonymi umiejętnościami praktycznymi, ale także znajomością obowiązujących przepisów prawa, w tym zasad ruchu drogowego i konsekwencji za ich naruszanie. Głównym celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych dotyczących kierowców jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa na drogach wszystkim uczestnikom ruchu. Postępowanie sądowe przeprowadzone w niniejszym przypadku realizuje natomiast wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo strony do postępowania sądowego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.