II SA/Ke 763/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2017r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie odwołania W. N. od decyzji z dnia 4.04.2016r. znak: ŚR.523.28.2016 wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [...], przyznającej W. N. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie, na okres od 1.04.2016r. do bezterminowo, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W podstawie prawnej powołano art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że ww. decyzja, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, została odebrana osobiście przez W. N. w dniu 8.04.2016r. W konsekwencji, przewidziany w art. 129 § 2 K.p.a. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tego rozstrzygnięcia upłynął z dniem 22.04.2016r. – kiedy stało się ono ostateczne. Natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji W. N. złożył osobiście w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w dniu 10.06.2016r. Ponadto strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu, w której uprawdopodobniłaby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 K.p.a.). W rezultacie Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania – które zostało złożone w 63 dniu od dnia następującego po dacie doręczenia decyzji, a więc po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego wniósł W. N., formułując szereg zarzutów wobec decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 4.04.2016r. i domagając się "wyrównania zaległości z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego". W dalszej części uzasadnienia skarżący wyjaśnił, że skierował odwołanie do Kolegium z dużym opóźnieniem – z powodu złego stanu zdrowia (operacja oka – jaskra, choroba zwyrodnieniowa stawów). W piśmie z dnia 23.12.2016r. ustanowiony z urzędu radca prawny W. N. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 63 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez ograniczenie stronie prawa do prawidłowego wniesienia środka zaskarżenia i pozbawienie jej możliwości rozpoznania wniesionego odwołania poprzez brak pouczenia przez organ strony o treści art. 58 K.p.a., skutkach prawnych uchybienia terminowi oraz podstawach do jego przywrócenia i skutkach wniesienia odwołania bez wniosku o przywrócenie terminu oraz zaniechanie dokonania przez organ wyjaśnień, w jakim celu skarżący załączył do odwołania dokumenty o swoim stanie zdrowia, w szczególności czy składane są one w celu przywrócenia terminu, w sytuacji gdy organ powinien był zwrócić się do strony, w jakim celu załączyła dokumenty do odwołania oraz na jaką okoliczność, pouczając ją jednocześnie o treści art. 58 K.p.a. i skutkach prawnych uchybienia terminu oraz podstawach jego przywrócenia, a następnie po zebraniu materiału dowodowego dotyczącego tych okoliczności rozstrzygnąć, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony; 2. art. 134 w zw. art. 59 § 1 i 2, art. 58 § 1 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności przewidziane w art. 58 K.p.a. stanowi przeszkodę prawną do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o: - przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z przedstawionych w załączeniu dokumentów (dokumentacja medyczna, rachunki za lekarstwa) na okoliczność stanu zdrowia skarżącego i braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania; - uchylenie w całości ww. postanowienia; - przyznanie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu podwyższonego o stawkę podatku VAT, oświadczając że koszty te nie zostały uiszczone przez skarżącego ani w całości ani w żadnej części. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Na wstępie rozważań prawnych zaznaczyć trzeba, że przedmiotem skargi jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania – wobec czego tylko w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny wypowiedzieć się co legalności podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym brak było podstaw do ustosunkowania się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego wobec decyzji organu I instancji, wydanej w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia wyjaśnić trzeba, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. W konsekwencji uchybienie przez stronę ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania – czego następstwem jest ostateczność decyzji. Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że z utrwalonego orzecznictwa sądowego rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze badało, czy odwołanie W. N. od decyzji organu I instancji z dnia 4.04.2016r. zostało wniesione w ustawowym terminie, wyrażając swoje stanowisko w postanowieniu z dnia [...]. Jak słusznie podniósł organ odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.). Uwzględniając treść art. 42 § 1 K.p.a. – zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy – wskazać trzeba, że decyzja organu I instancji z dnia 4.04.2016r. zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania została doręczona skarżącemu w dniu 8.04.2016r. pod wskazanym przez niego adresem (dowód – zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki z decyzją, znajdujące się w aktach administracyjnych). W rezultacie, jak słusznie zauważyło Kolegium, termin do wniesienia odwołania upływał stronie w dniu 22.04.2016r. Tymczasem W. N. swoje odwołanie złożył w siedzibie organu II instancji dopiero w dniu 10.06.2016r. (o czym świadczy data prezentaty na tym piśmie), a więc po upływie ustawowego terminu, nie wnosząc jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 65 § 2 K.p.a., zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Analizując złożone odwołanie (wraz z załącznikami) wskazać trzeba, że wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej, brak było podstaw do zakwalifikowania tego pisma również jako wniosku o przywrócenie terminu. W treści lakonicznego odwołania W. N. kwestionował bowiem jedynie podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie, przedstawiając w załączeniu: - tę właśnie decyzję z dnia 4.04.2016r., - orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności z dnia 13.01.2012r., zaliczające stronę – na stałe – do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z zaznaczeniem, że nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji, - kartę informacyjna leczenia szpitalnego. W kontekście podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego argumentacji, spośród ww. dokumentacji znaczenie – pod kątem uznania odwołania również za wniosek o przywrócenie terminu – mógł mieć jedynie ostatni z wymienionych załączników. Z treści przedstawionej karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika jednak, że W. N. przebywał na Oddziale Okulistyki Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego – z powodu leczenia jaskry jednego oka – w dniach 28.12.2015 – 5.01.2016r. (wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym i zaleceniami przyjmowania leków i usunięcia szwów ze spojówki). Tymczasem, jak już to wyżej wskazano, termin do wniesienia odwołania upływał stronie w dniu 22.04.2016r. – a więc ponad cztery miesiące później. W konsekwencji nie sposób podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego o istnieniu przeszkody prawnej do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania – w postaci wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli chodzi zaś o twierdzenia o konieczności pouczenia przez organ strony o treści art. 58 K.p.a., skutkach prawnych uchybienia terminowi oraz podstawach do jego przywrócenia, jak również skutkach wniesienia odwołania bez wniosku o przywrócenie terminu, to wnioski takie – w świetle opisanych powyżej okoliczności faktycznych – należy uznać za zbyt daleko idące. Nie sposób również podzielić zarzutów o naruszeniu pozostałych wskazanych w piśmie z dnia 23.12.2016r. przepisów postępowania, w szczególności dotyczących obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz zasady prawdy materialnej (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.). W konsekwencji, zaskarżone postanowienie należy ocenić jako zgodne z powołanymi w jego podstawie prawnej przepisami art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 133 ustawy P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w oparciu o akta sprawy i według stanu faktycznego z dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia – z którego wynika że strona nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Za niewystarczające w tym względzie uznać trzeba powołanie się w odwołaniu na leczenie szpitalne, które miało miejsce kilka miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W konsekwencji brak było również podstaw do dopuszczenia jako dowodu w niniejszej sprawie dokumentacji medycznej przedstawionej w załączeniu do skargi. Wyjaśnić przy tym trzeba, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Z cyt. regulacji wynika, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest jedynie uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01.2010r. o sygn. akt II FSK 1306/08, LEX 558886). W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dokonuje się bowiem ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy P.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 250 § 1 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 2, § 4 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2015r. poz. 1805) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016r. poz. 1715).