II SA/Ke 765/16
WyrokWSA w Kielcach2016-10-20
Skład orzekający: Dorota Chobian, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nota odsetkowa obciążająca przedsiębiorcę odsetkami ustawowymi od opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne, naliczonych na podstawie rachunków, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego, a jeśli tak, to czy została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Nota odsetkowa obciążająca przedsiębiorcę odsetkami ustawowymi od opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne, naliczonych na podstawie rachunków, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Skoro opłaty te, a co za tym idzie również odsetki od nich, powinny być ustalane w drodze decyzji administracyjnej (po 1 stycznia 2011 r.), a organ wydał jedynie notę obciążeniową, naruszając tym samym przepisy prawa, czynność ta podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Starosta obciążył L. P. opłatami za udostępnienie materiałów z państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego. Po uiszczeniu należności głównej, Starosta wystawił notę odsetkową, obciążając L. P. kwotą 4.499,75 zł z tytułu odsetek ustawowych za nieterminową zapłatę. L. P. zaskarżyła tę czynność, twierdząc, że nie ma podstaw prawnych do naliczania odsetek. WSA w Kielcach oddalił pierwotną skargę, ale NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ponownym postępowaniu WSA w Kielcach uchylił zaskarżoną czynność.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną czynność i zasądził od Starosty na rzecz L. P. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016r. sprawy ze skargi L. P. na czynność Starosty z dnia [...] w przedmiocie obciążenia ustawowymi odsetkami od opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne I. uchyla zaskarżoną czynność, II. zasądza od Starosty na rzecz L. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Rachunkami nr [...]z 17 listopada 2008 r. (na kwotę 3.679,43 zł) oraz nr [...] z dnia 31 lipca 2009 r. (na kwotę 3.572,59 zł) Starosta obciążył L. P., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą L. P."...", kwotą 7.253.02 zł tytułem opłaty za korzystanie i udostępnienie materiałów z państwowego zasobu geodezyjno kartograficznego znajdującego się w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego.
Pismem z 18 grudnia 2013 r. Starosta wezwał ww. przedsiębiorcę do uregulowania należności wynikających z rachunku nr [...] z dnia 17 listopada 2008 r. – 3.679,43 zł oraz z rachunku nr [...] z dnia 31 lipca 2009 r. – 3.572,59, wskazując że odsetki z tytułu zwłoki od ww. kwot liczy się odpowiednio od dnia 2 grudnia 2008r. oraz 15 sierpnia 2009 r.
W dniu 13 stycznia 2014 r. L. P. wpłaciła na konto Starostwa Powiatowego kwotę 7.260,82 zł tytułem uregulowania rachunku nr [...] i rachunku [...].
Wobec uiszczenia wyłącznie należności głównej organ w dniu 13 stycznia 2014 r. wystawił notę odsetkową 1/2014/db, którą na podstawie art. 481 K.c. obciążył L. P. kwotą 4.499,75 zł z tytułu odsetek ustawowych za nieterminową zapłatę rachunków nr [...]. Jednoczesnie wezwał skarżąca do przekazania tej kwoty w terminie 7 dni na wskany rachunek bankowy.
Pismem z 20 stycznia 2014 r. (data wpływu – 24 stycznia 2014r.) pełnomocnik skarzącej poinformował organ o braku podstaw do dochodzenia odsetek ustawowych, domagając się jednocześnie anulowania przedmiotowej noty
i usunięcia zawartego w niej żądania z obrotu prawnego.
W dniu 21 marca 2014 r. L. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "czynność Starosty, polegającą na bezprawnym zażądaniu zapłaty odsetek ustawowych z tytułu nieterminowego uregulowania należności publicznoprawnej związanej z opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne, co zostało udokumentowane przez ww. organ w nocie odsetkowej doręczonej w dniu 16 stycznia 2014 r., znak 1/2014/db". Skarżąca zarzuciła tej czynności naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 7d pkt 1 w zw. z art. 40 ust. 3 pkt 3 oraz art. 40 ust. 3b ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 481 K.c. poprzez skierowanie do niej żądania uiszczenia odsetek ustawowych od należności udokumentowanych przy pomocy rachunków o nr [...] oraz [...], dotyczących opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne naliczonych na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lutego 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego – podczas gdy żądanie to nie znajduje żadnej podstawy prawnej.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uwagi na treść art. 1 K.c. art. 481 K.c. nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy – jako że rachunki o nr [...] oraz nr [...] dokumentują okoliczność obciążenia strony opłatami geodezyjnymi naliczonymi na podstawie rozporządzenia z dnia 19 lutego 2004 r. Żądanie zawarte w tych rachunkach odnosi się zatem do obowiązku uiszczenia opłaty o charakterze administracyjnym, niewynikającej w żaden sposób ze stosunku cywilnoprawnego (wyrok TK z dnia 25 czerwca 2013r., sygn. akt K 30/12, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Bk 501/08). Starosta Skarżyski, ustalając i nakładając przedmiotowe opłaty, realizował władcze funkcje państwa, działając przy tym w ramach imperium, a nie dominium, wobec czego stosunek prawny łączący strony nie ma charakteru stosunku cywilnoprawnego. Ponadto organ w tych rachunkach nie ujął należności cywilnoprawnych, ani też nie opierał swoich żądań na zdarzeniach, które mogłyby stanowić źródło takich stosunków. Końcowo skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność, że w stanie prawnym obowiązującym w datach wystawienia przedmiotowych rachunków nie obowiązywał żaden przepis, który przewidywałby, iż skutkiem nieuiszczenia spornych opłat w terminie jest konieczność uregulowania odsetek za zwłokę. Przepisu takiego brakuje m. in. w Ordynacji podatkowej – wobec czego brak podstaw by uznać, że w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do powstania zaległości podatkowej, względem której winny być naliczane odsetki za zwłokę – co znajduje oparcie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarzonej czynności.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie, argumentując że nota odsetkowa [...] i wezwanie skarżącej do zapłaty kwoty odsetek ustawowych w wysokości 4.499.75 zł nie podlega kontroli sądu administracyjnego, bowiem nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej,o której mowa w art. 3 ustawy P.p.s.a., a ponadto żaden przepis szczególny nie przekazuje skarg na tego rodzaju działanie do właściwości sądu administracyjnego. W tym zakresie organ powołał się na wyrok TK z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. akt SK 12/99, zgodnie z którym roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń mogą mieścić się w zakresie "sprawy cywilnej". Trybunał przyjął, że niewykonanie czy nienależyte wykonanie istniejącego zobowiązania niezależnie od jego źródła, pociąga za sobą skutki wskazane w K.c., zaś w odniesieniu do zobowiązań pieniężnych może to być – obok sankcji ogólnych – obowiązek zapłacenia odsetek. W rezultacie opóźnienie w zapłacie opłat za korzystanie z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pociąga za sobą sankcje dotyczące obowiązku zapłaty odsetek ustawowych, uregulowane w art. 359 § 1 oraz art. 481 K.c. Niezależnie od powyższego Starosta podniósł, że w niniejszej sprawie nie wyczerpano trybu z art. 52 § 3 ustawy P.p.s.a., jako że pismo skarżącej z dnia 20 stycznia 2014r. zawiera jedynie informację o odmowie zapłaty odsetek i opinię o braku podstaw do żądania ich zapłaty. Tym samym przedmiotowe pismo nie jest wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Końcowo organ wskazano, że skarżąca zapłaciła kwotę 7.260,82 zł, uznając wezwanie z dnia 18 grudnia 2013r. skierowane w tej części za zasadne – przy czym nie uregulowała należnych odsetek ustawowych. Kwestionując zasadność obciążania jej odsetkami ustawowymi skarżąca winna zatem podjąć działania przewidziane art. 52 § 3 ustawy P.p.s.a. niezwłocznie (w terminie 14 dni) po otrzymaniu upomnienia – czego w ustawowym terminie nie uczyniła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 322/14 oddalił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej L. P. od powyższego wyroku uchylił zaskarżony wyrok wskazujac, że jego uzasadnienie nie odpowiada wymogom art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami adminstracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami), dalej Pp.s.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach.
W dniu 27 wrzesnia 2016 r. pełnomocnik organu złożył pismo procesowe, w którym wskazał, że przed Sądem Rejonowym w Skarżysku - Kamiennej toczy się sprawa z powództwa Powiatu przeciwko L. P. o zapłatę należności z tytułu odsetek za nieterminową zapłatę opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne pobranych na podstawie rachunków: nr [...]/2008 i nr [...]/2009. Sąd ten oddalił wniosek pozwanej o odrzucenie powyższego pozwu, a Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił zażalenie na to postanowienie. Nadto poinformował, że L. P. skierowała do Starosty wniosek o zwrot kwoty 7252 zł, jako nienależnie pobranej opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne. Starosta decyzją z 27 lipca 2015 r., odmówił zwrotu żądanej kwoty, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. L. P. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W tej sytuacji Sąd Rejonowy w Skarżysku - Kamiennej postanowieniem z [...] zawiesił postępowanie w sprawie, a Sąd Okręgowy postanowieniem z 30 grudnia 2015 r. oddalił zażalenie.
Zdaniem autora pisma, wobec wytoczenia sporu o zapłatę odsetek za nieterminową zapłatę opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne na drodze cywilnoprawnej i uznania sądu powszechnego jako właściwego do rozpoznania wniesionego powództwa, należy uznać, że brak jest podstaw do przyjęcia sprawy przez sąd administracyjny. Nie zachodzi konieczność badania przez sąd administracyjny legalności czynności starosty w kwestii żądania zapłaty odsetek ustawowych z tytułu nieterminowego uregulowania opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne w sytuacji, gdy przed sądem powszechnym toczy się spór o zapłatę tych odsetek. Dlatego zasadnym jest zarzut odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie odnosząc sie do zawartego w odpowiedzi na nią stanowiska organu, że skarga powinna być odrzucona, gdyż L. P. przed jej wniesieniem nie wyczerpała środków zaskarżenia, to stanowisko to jest niezasadne. Jak już na wstępie wskazano, po otrzymaniu noty odsetkowej z 13 stycznia 2014 r., pismem z 20 stycznia 2014 r., które wpłynęło do Starosty 24 stycznia 2014 r., a więc z zachowaniem 14 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., skarżąca wezwała organ do uchylenia czynnosci polegajacej na obciażeniu jej odsetkami ustawowymi. W ocenie Sądu pismo to wyczerpuje wymogi wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., nawet jeśli nie zostało ono w ten sposób zatytułowane.
Z kolei odnosząc się do stanowiska, że w tej sprawie sąd administracyjny nie jest właściwy wskazać należy, co następuje.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 1/14 po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), od dnia 1 stycznia 2011 r., stosownie do art. 67 w związku z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, o ustaleniu wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) rozstrzyga starosta w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wskazał ten Sąd w uzasadnieniu uchwały, do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości, że nałożenie opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne jest czynnością dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa należącą do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jednocześnie wskazywano przy tym, że żaden przepis ustawy nie nakazywał wydania w tym przedmiocie określonych aktów administracyjnych – decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu (m.in. sprawy I OSK 1594/10 i II FSK 2430/11). Do 31 grudnia 2010 r. opłaty te były przychodami określonego Funduszu Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym. Fundusz ten składał się z funduszu centralnego, wojewódzkich i powiatowego. W zależności od tego jakiego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – centralnego, wojewódzkiego, powiatowego – dotyczyły określone czynności podlegające opłacie, opłaty te stanowiły przychód danego funduszu (art. 41 ust. 1, 2, 3, 3a ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2010 r.). Stosownie do obowiązujących ówcześnie kolejno ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014) oraz ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) fundusze te były funduszami celowymi, wyodrębnionymi z budżetu państwa, jeżeli chodzi o fundusz centralny i odpowiednio z budżetu danego województwa i budżetu powiatu. Taki charakter tych funduszy potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lutego 2005 r., sygn. akt U 3/04. Jako fundusze celowe ich przychody pochodziły ze środków publicznych, a więc z dochodów publicznych, do których zaliczało się m.in. dochody uzyskiwane z opłat. Powołane wyżej ustawy nie odwoływały się do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Do pojęcia tego odwołuje się ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zawierająca w art. 3 pkt 8 jego ustawową definicję i określająca w art. 2 zakres stosowania ustawy m.in. do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe (§ 1 pkt 1 art. 2). Ponadto w § 2 art. 2 wskazano, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III Ordynacji podatkowej stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa (wyłączone z tego są budżety jednostek samorządu terytorialnego), do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż podatkowe. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany był jednolity pogląd, iż do opłat za czynności geodezyjno-kartograficzne stanowiących dochód funduszy celowych nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej (m.in. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2430/11; z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2430/11; WSA we Wrocławiu z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 701/08; WSA w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 501/08). Reasumując, do dnia wprowadzenia zmian ustawowych związanych m.in. z wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych obowiązek uiszczania opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne był ustawowy i wynikał z art. 40 ust. 3b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, a opłaty te miały charakter publicznoprawny i stanowiły przychody określonego funduszu celowego, a ich nałożenie stanowiło czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące obowiązku, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Stosownie do art. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, zwaną dalej ustawa – Przepisy wprowadzające, z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). Ustawa ta zawiera regulacje, które bezpośrednio miały wpływ na rozwiązanie prawne przyjęte w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dotyczy to przede wszystkim zmiany charakteru funduszu celowego, który zgodnie z art. 29 tej ustawy tworzony jest na podstawie odrębnej ustawy i może być jedynie państwowym funduszem celowym. Ustawa o finansach publicznych nie przewiduje bowiem tworzenia i funkcjonowania funduszy celowych jednostek samorządu terytorialnego. To rozwiązanie spowodowało, że stosownie do art. 8 ustawy – Przepisy wprowadzające wprowadzono zmiany w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne, m.in. nadając nowe brzmienie przepisowi art. 41, zgodnie z którym tworzy się Fundusz Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym będący państwowym funduszem celowym. Przychodami funduszu są m.in. wpływy ze sprzedaży map oraz innych materiałów i informacji z zasobu centralnego, z opłat za czynności związane z prowadzeniem tego zasobu, przy czym środkami Funduszu dysponuje Główny Geodeta Kraju. W konsekwencji uchylono również przepis art. 41a dot. funduszu gminnego. Natomiast dodano art. 41b, który przesądził, że wpływy ze sprzedaży map oraz innych materiałów i informacji z zasobów wojewódzkich są dochodami własnymi budżetu samorządu województwa, zaś w przypadku zasobów powiatowych stosowne wpływy ze sprzedaży map, danych i informacji oraz z opłat za określone czynności – są dochodami własnymi budżetu powiatu. Ustawa o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Natomiast zgodnie z art. 123 pkt 3 ustawy – Przepisy wprowadzające, m.in. wskazane wyżej przepisy zmieniające ustawę – Prawo geodezyjne i kartograficzne, weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011r. Skorelowane to zostało z likwidacją dopiero z dniem 31 grudnia 2010 r. funduszy celowych, m.in. wojewódzkich i powiatowych funduszy gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym, których środki pieniężne stały się z dniem 1 stycznia 2011 r. dochodami budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego, o czym stanowi art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy – Przepisy wprowadzające. Jednocześnie z dniem 31 grudnia 2010 r. utracił moc art. 29 ust. 1–7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), który to przepis dotyczy funduszy celowych.
Tak więc zmiany związane z wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych dotyczące kwestii charakteru opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne nastąpiły z dniem 1 stycznia 2011 r. Do tej daty wobec funkcjonowania dotychczasowych przepisów w tym zakresie należy uznać, że nałożenie przedmiotowych opłat za czynności geodezyjno-kartograficzne nie wymagało wydania aktu administracyjnego w formie decyzji i stanowiło czynności z zakresu administracji publicznej dot. obowiązku wynikającego z przepisów prawa, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest tak dlatego, że do dnia wejścia w życie art. 8 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (art. 8 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. – art. 123 pkt 3 ustawy – Przepisy wprowadzające), opłaty te nie stanowiły dochodów jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 60 pkt 7 i 8 ustawy o finansach publicznych, a więc przed 1 stycznia 2011 r. nie było podstaw do orzekania o tej opłacie w drodze decyzji administracyjnej.
Natomiast z dniem 1 stycznia 2011 r. został zmieniony, dość spójny system związany z wpływami z opłat za udostępnienie zbiorów danych zasobu geodezyjnego i kartograficznego i za czynności geodezyjne i kartograficzne. Do dnia 31 grudnia 2010 r. wpływy te stanowiły dochód określonego funduszu celowego. Natomiast z dniem 1 stycznia 2011 r. stosowne opłaty związane z udostępnieniem, planowaniem i czynnościami w zależności od tego jakiego zasobu geodezyjno-kartograficznego dotyczą, są dochodami własnymi budżetu samorządu województwa, samorządu powiatu, bądź państwowego funduszu celowego, jakim jest Fundusz Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym.
Wyrokiem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt K 30/12 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich orzekł o niezgodności art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, jednocześnie orzekł, iż przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP, a więc w dniu 12 lipca 2014 r. Jednocześnie Trybunał uznał, że przedmiotowe opłaty mają charakter danin publicznych w rozumieniu art. 217 Konstytucji, przy czym nie mają charakteru podatkowego. Opłaty te zostały bowiem nałożone ustawą i mają charakter powszechnych, przymusowych, jednostronnie ustalanych świadczeń pieniężnych, od których wniesienia uzależnione jest świadczenie organów władzy publicznej. Trybunał uznał, że nałożenie tych opłat ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej kontroli sądownictwa administracyjnego. Na dowód tego Trybunał przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które to orzeczenia dotyczą stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2011 r., kiedy to nie było wątpliwości co do charakteru czynności nałożenia opłat. Natomiast Trybunał nie rozważał tej kwestii w aktualnym stanie prawnym, chociaż Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał, iż opłaty te są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stosownie do art. 41b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, wpływy ze sprzedaży map, danych i innych materiałów i informacji, a także opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne związane z prowadzeniem przedmiotowych zasobów stanowią dochody własne odpowiednio samorządu województwa, bądź samorządu powiatu. Dochody te związane są z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, bowiem stosownie do art. 6a ust. 3 tej ustawy zadania organów administracji geodezyjnej i kartograficznej, którymi są marszałek województwa oraz starosta, wykonywane są jako zadania z zakresu administracji rządowej. Przy czym jako dochody własne samorządu województwa, bądź powiatu nie są odprowadzane na rachunek dochodów budżetu państwa, bowiem z budżetu odpowiednio samorządu województwa i powiatu finansowane są zadania związane z gromadzeniem, aktualizacją, uzupełnianiem, udostępnianiem, zabezpieczaniem zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz innych zadań szczegółowo określonych w ust. 3 art. 41b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. To wypełnia przesłanki określone w pkt 8 art. 60 ustawy o finansach publicznych do uznania tych dochodów jednostek samorządu terytorialnego jako stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.
Reasumując NSA stwierdził, że pobierane opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne jako dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego spełniające kryterium dochodu określone w pkt 7 lub 8 art. 60 ustawy o finansach publicznych stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, konsekwencją czego jest stosowanie do tych należności przepisu art. 61 i następnych ustawy o finansach publicznych. Zgodnie zaś z ust. 1 art. 61 tej ustawy w odniesieniu do tych należności wydawane są decyzje administracyjne przez właściwe organy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca w 2008 i 2009 r. czynnościami z zakresu administracji publicznej o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., polegającymi na wystawieniu rachunków została obciążona obowiązkiem uiszczenia opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest analogiczna czynność, polegająca na wystawieniu noty odsetkowej, obciążającej skarżącą odsetkami ustawowymi od kwot objętych dwoma rachunkami wystawionych w 2008 i 2009 r.
Brak jest racjonalnych przesłanek do podzielenia stanowiska organu, z którego wynikałoby, że właściwym do zasądzenia odsetek od należności głównej, ustalonej w drodze czynności z zakresu administracji publicznej jest sąd powszechny, w sytuacji, gdy sama należność główna została ustalona czynnością z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Co więcej, skoro jak wskazał w przytoczonej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, poczynając od 1 stycznia 2011 r. o ustaleniu wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne rozstrzyga starosta w drodze decyzji administracyjnej, w ocenie Sądu takiej samej formy wymaga ustalenie wysokości odsetek od tej opłaty. Poczynając bowiem od dnia 1 stycznia 2011 r. nie tylko do samych opłat ale także do ewentualnych odsetek od nich na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych mają zastosowanie przepisy działu III O.p.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ wystawił notę obciążeniowa, obciążają skarżącą odsetkami na podstawie art. 481 K.c. i to w wysokości nieuwzględniającej przedawnienia, o czym świadczy fakt, że w skierowanym do Sądu Rejonowego pozwie Starosta domaga się zasądzenia dużo niższej kwoty.
Skoro więc Starosta obciążył skarżącą obowiązkiem uiszczenia odsetek od opłat nie decyzją ale poprzez wystawienie noty obciążeniowej, a więc inną niż wymienione w art.3 § 2 pkt 1 – 3 akty lub czynności czynnością z zakresu administracji publicznej, ustalającą należność, bez uwzględnienia ewentualnego przedawnienia, zaskarżona czynność podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art.146 § 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu na obecnym etapie przedwczesne jest odnoszenie się do innych, podniesionych przez skarżąca zarzutów (w tym kwestii niekonstytucyjności art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, na podstawie którego zostało wydane rozporządzenie wykonawcze ustalające wysokość opłat).
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ. U. z 20215 r., poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło