II SA/Ke 767/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk – Moskal (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Chobian Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wyłączenie sędziów i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 767/17 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Beaty Ziomek, Jacka Kuzy oraz asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Agnieszki Banach. Pismem z dnia 18 grudnia 2017r., złożonym tuż przed rozprawą sądową (termin - 20 grudnia 2017r.) A. C. złożył wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego – w sprawie ze skargi jego oraz B. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych – sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Beaty Ziomek, Jacka Kuzy oraz asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Agnieszki Banach. W podstawie prawnej powołano art. 19 i 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że istnieją poważne uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ww. sędziów i asesora. Uczestnikiem niniejszego postępowania jest bowiem E., znający się prywatnie z Sędzią Jackiem Kuzą (obaj pochodzą z [...]). W konsekwencji wobec pozostawania w relacji prywatnej z uczestnikiem zachodzi uzasadniona obawa faworyzowania jego interesów przez tego sędziego. Ponadto pełnomocnikiem E. w sprawie cywilnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Kielcach pod sygn. akt I Ns 675/17 jest radca prawny F.– bliska koleżanka sędzi Beaty Ziomek. Zdaniem wnioskodawcy zażyłość obu Pań przekracza relacje czysto służbowe, gdyż pracowały w przeszłości w Samorządowym Kolegium Odwoławczym i łączą je również prywatne relacje, a obecnie są bardzo zdeterminowane by doprowadzić do kolejnych niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć, a tym samym wygranych E.. Identyczna sytuacja miała miejsce w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 148/17, w której to sprawie pełnomocnikiem E. również była radca prawny F., a w skład sądu orzekająca wchodziła sędzia Beata Ziomek – na którą A. C. złożył skargę z dnia 27 lipca 2017r. Wnioskodawca podniósł, że od 2009 roku wszystkie jego sprawy są z premedytacją rozstrzygane przez tych samych ww. sędziów – co za każdym razem uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez obiektywny, bezstronny skład orzekający. Jeśli chodzi zaś o wyłączenie asesora, to strona uzasadniła ten wniosek ryzykiem wpływania na jego osobę przez pozostałych członków składu orzekającego, "którzy na pewno będą forsować rozstrzygnięcie korzystne dla uczestnika E.". W związku z powyższym oświadczenia do akt sprawy złożyli: 1. sędzia Jacek Kuza, stwierdzając, że: - nie zna osobiście stron; - nie zachodzą w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie; - nie zachodzą także okoliczności powodujące jego wyłączenie z mocy ustawy, określone w art. 18 p.p.s.a.; 2. sędzia Beata Ziomek, stwierdzając, że: - w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach latach 1995 - 2005 w charakterze członka etatowego, pełnomocnik uczestnika E. - radca prawny F. była członkiem pozaetatowym w Kolegium – z którą sędziego nie łączyły bliższe relacje osobiste; wzajemne kontakty ograniczały się do spraw zawodowych; - od momentu powołania na stanowisko sędziego tut. Sądu w 2005r. nie miała żadnej styczności z ww. pełnomocnikiem; - nie zachodzą w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w niniejszej sprawie; - nie zachodzą okoliczności powodujące wyłączenie sędziego z mocy ustawy, określone w art. 18 p.p.s.a. 3. asesor Agnieszka Banach, stwierdzając, że: - nie zna osobiście stron; - nie zachodzą w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w niniejszej sprawie; - nie zachodzą także okoliczności powodujące jej wyłączenie z mocy ustawy, określone w art. 18 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18-22 p.p.s.a. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Zważywszy, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego, przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (cz. III pkt 3 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004r., SK 19/02, OTK-A 2004/7/67). Powyższe przepisy są konkretyzacją zawartego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do wymiaru sprawiedliwości, gwarantującego uczciwe postępowanie sądowe, w którym to przepisie wskazane jest, że "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że przyczyny wyłączenia, które winny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazuje art. 18 i 19 p.p.s.a. W konsekwencji nie chodzi tu o jakąkolwiek okoliczność, która – zdaniem strony – wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych w p.p.s.a. Charakteryzując okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności zwraca się uwagę, że art.19 p.p.s.a. nie może służyć do utrudniania działalności sądów – co oznacza, że wątpliwości co do bezstronności sędziów muszą mieć charakter realny, a nie wyłacznie potencjalny, a ponadto nie mogą wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2014r., II FZ 1210/14, z dnia 11 kwietnia 2014r., II OZ 382/14, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej tego Sądu). Ratio legis wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015 s. 186). Analizując oświadczenia złożone przez sędziów oraz asesora, których wyłączenia domaga się strona, Sąd w kontekście zastrzeżeń wyrażonych w złożonym wniosku nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Z jednoznacznych oświadczeń sędziów oraz asesora wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie na podstawie art. 18 czy art. 19 p.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Zaznaczyć przy tym trzeba, że sędzia Jacek Kuza oraz asesor Agnieszka Banach nie znają osobiście stron. Co się zaś tyczy sędzi Beaty Ziomek, to jej znajomość z pełnomocnikiem uczestnika E. – radcą prawny F. miała charakter wyłącznie służbowy (wobec pracy w tej samej instytucji ponad 12 lat temu) i pozostaje bez wpływu na sposób rozpoznawania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55) i mając na uwadze brak wykazania przez wnioskodawcę faktycznie istniejących okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych konkretnych dowodów, które mogłyby skutkować powstaniem wątpliwości co do bezstronności sędziów i asesora. Jednocześnie podnoszona wątpliwość co do bezstronności sędzi Beaty Ziomek wynika z urzędowej sfery życia, a złożone w tym zakresie wyjaśnienia o wyłącznie zawodowym charakterze relacji z pełnomocnikiem uczestnika czynią zarzuty wnioskodawcy o zażyłym charakterze tej więzi nieuzasadnionymi. W odniesieniu do pozostałych zarzutów wnioskodawcy wskazać trzeba, że o wyłączeniu sędziów i asesora nie może decydować subiektywne przekonanie strony o ich stronniczości. Tego rodzaju okoliczności, jako nie poparte żadnymi środkami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych osób, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego i asesora. W ocenie Sądu, zarzuty, jakie pod adresem sędziów i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach formułuje wnioskodawca, nie są okolicznościami tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości (tak jak w rozpoznawanej sprawie), to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2013r., I OZ 89/13, dostępne j.w.). Końcowo wskazać trzeba, że dla uwzględnienia żądania strony o wyłączenie sędziów nie jest wystarczające samo jej subiektywne przekonanie, bądź utrata wiary w bezstronność sędziów wynikająca z faktu, że orzekali oni już w jej sprawach, podejmując orzeczenia, których wnioskodawca nie akceptuje (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012r. o sygn. akt II OZ 496/12, dostępne j.w). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy P.p.s.a.