II SA/Ke 77/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. K., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] wydaną w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 14.11.2010r. organ I instancji przyznał B. K. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: M. K., A. K., M. K. i M. K. na okres od 1.11.2010r. do 31.10.2011r. Decyzją z dnia 22.07.2015r. organ I instancji, działając na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114), uchylił ww. decyzję z dnia 14.11.2010r. przyznającą B. K. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 01.07.2011r. do 31.08.2011r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu 22.06.2015r. otrzymał od Marszałka Województwa informację, że w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych pobieranych przez B. K. mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego z uwagi na podleganie przez Z. K. ustawodawstwu kraju zatrudnienia (Niemcy) m. in. w okresie od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 1.07.2011r. do 31.08.2011r. – co przesądziło o konieczności uchylenia ww. decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w tych okresach. Postanowieniem z dnia 6.08.2015r. Wójt Gminy [...] sprostował z urzędu zamieszczone w decyzji z dnia 22.07.2015r. pouczenie co do prawa odwołania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła do B.K.. W dniu 15.10.2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, a następnie postanowieniem z dnia 6.11.2015r. stwierdziło jego nieważność jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 23.11.2015r. B.K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 22.07.2015r. Postanowieniem z dnia 27.11.2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło B. K. termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania B. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22.07.2015r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazało, że Z. K. podjął zatrudnienie na terytorium Niemiec m.in. w okresie od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 1.07.2011r. do 31.08.2011r. tj. po wydaniu decyzji przez organ I instancji z dnia 14.11.2010r. przyznającej B. K. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: M. K., A. K., M. K. i M. K.. Pismem z dnia 22.06.2015r. Marszałek Województwa zawiadomił Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, iż w sprawie B. i Z. K. m.in. w okresach od 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 1.07.2011r. do 31.08.2011r. tj. w okresie podlegania przez Z. K. ustawodawstwu kraju zatrudnienia - Niemiec, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Fakt ten przesądza o tym, że w niniejszej sprawie doszło do przemieszczania się osób w granicach Wspólnoty Europejskiej w związku z podjęciem przez członka rodziny aktywności zawodowej w innym kraju członkowskim. W takiej sytuacji występuje koordynacja systemów zabezpieczeń społecznych, obejmująca także dział świadczeń rodzinnych w ramach Wspólnoty Europejskiej. W konsekwencji, z uwagi na treść art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, to marszałek województwa jest organem właściwym do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Zaistniała zatem konieczność wzruszenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia na podstawie art. 23a ust. 5 tej ustawy. W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo uchylił decyzję z dnia 14.11.2010r. przyznającą B. K. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: M. K., A. K., M. K. i M. K. od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 01.07.2011r. do 31.08.2011r. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przez organ I instancji procedury administracyjnej Kolegium wskazało, że wyeliminowało z obrotu prawnego postanowienie organu I instancji o sprostowaniu pouczenia z uwagi na wydanie tego aktu z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy – w tym samym czasie – doręczył stronie zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i zaskarżoną decyzję. Bezspornym jest jednak fakt legalnego zatrudnienia Z. K. w okresie od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 1.07.2011r. do 31.08.2011r. na terytorium Niemiec. W związku z powyższym organ zobowiązany był do wydania decyzji na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła B.K., powtarzając w całości argumentację przedstawioną w odwołaniu i zarzucając organowi odwoławczemu: I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 23a ust. 5 ww. ustawy - ze względu na wadliwe zrozumienie treści przepisu w zakresie "ustalenia podlegania ustawodawstwu" i brak wskazania w decyzji innych potrzebnych składników, tj. prawidłowego ustalenia podlegania ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; II. brak rozpoznania istoty sprawy poprzez: - jedynie lakoniczne odniesienie się do zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, a mianowicie art. 10 K.p.a., który to przepis organ I instancji naruszył ze względu na brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, przy czym przed wydaniem decyzji uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; - nierozpoznanie zarzutów naruszenia przez organ I instancji art. 7, 8, 9, 10 i 77 K.p.a. – poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak poinformowania strony w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organy obu instancji nie wskazały okresów podlegania koordynacji, powołując się w tym zakresie jedynie na pismo Marszałka Województwa z dnia 22.06.2015r. Tymczasem pismem z daty późniejszej, to jest z dnia 26.06.2015r., Marszałek wezwał stronę do złożenia w tej sprawie dokumentów i informacji – wobec czego zawarte we wcześniejszym piśmie ustalenia nie uwzględniały jej wyjaśnień. Co się zaś tyczy uchybień proceduralnych organu I instancji, to zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionych w tym zakresie zarzutów – pomimo że doszło do naruszenia art. 10 K.p.a. Działania organu odwoławczego zakończyły się stwierdzeniem nieważności postanowienia z dnia 6.08.2015r. Skarżąca podkreśliła, że jej mąż Z. K. rozliczał się w Urzędzie Skarbowym z dochodu otrzymywanego w Niemczech i mimo rozpoczęcia pracy w 2009r. dokonał pierwszego rozliczenia w 2013r., składając wyjaśnienia i zaległe zeznania. Pomimo, że mąż Z. K. wykazywał już wówczas swój dochód to w dalszym ciągu organ wypłacał świadczenia rodzinne na dzieci. Na początku 2015r. wstrzymano wypłatę zasiłków bez podania przyczyny, jednak w maju 2015r. wypłacono wstrzymaną kwotę zasiłków – czym potwierdzono prawo do tych świadczeń. Skarżąca podniosła, że w sytuacji, gdy organ powziął wątpliwość co do zasadności wypłaty świadczeń i co do spełnienia przesłanek ustawowych do ich otrzymywania powinien poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych (art. 9 K.p.a.). Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 16.03.2016r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach zgłosił swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. ). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydaną na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy Samorząd Województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Zadania te obejmują m.in. wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do art. 23a ust. 1 ustawy w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. Zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z art. 23a ust. 3 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust.1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei zgodnie z art. 23a ust. 5 tej ustawy w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z akt sprawy niniejszej wynika, że pismem z dnia 22.06.2015r. (k. 52 akt administracyjnych) Urząd Marszałkowski Województwa Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej poinformował organ I instancji, że w myśl art. 10, art. 67 i art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego ( DZ. Urz. WE. L. Nr 166/1 z dnia 30.04.2004r. ze zm.) oraz art. 58 i 59 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 ( Dz. Urz. WE. L. Nr 284/1 z dnia 30.10 2009r.) w związku z art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. z 2015r., poz. 114), Marszałek Województwa Świętokrzyskiego ustalił, że w sprawie B. i Z. K. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego m. in. w okresach od dnia 1.03.2011r. do 31.05.2011r. i od dnia 1.07.2011r. do 31.08.2011r., to jest w okresie podlegania przez Z. K. ustawodawstwu kraju zatrudnienia – Niemiec. Zaskarżona decyzja jest zatem następstwem ustaleń Marszałka Województwa, że w sprawie świadczeń rodzinnych przyznanych skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Należy podkreślić, że wydanie decyzji na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy jest obowiązkiem organu, od którego nie może się uchylić. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) związany jest bowiem ustaleniami marszałka województwa co do faktu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym stanie rzeczy słusznie Kolegium wskazuje, że organem właściwym do wydania decyzji w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest wyłącznie marszałek województwa, który w oparciu o art. 23a ust. 6 ustawy rozstrzyga o prawie (bądź jego braku) do świadczeń rodzinnych. Stosownie bowiem do art. 23a ust. 6 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Takie brzmienie tego przepisu oznacza, że sprawa ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji dopiero będzie rozstrzygana w odrębnym postępowaniu przez Marszałka Województwa. Zarzuty i argumenty skargi dotyczące braku wskazania w zaskarżonej decyzji "rozstrzygnięcia, decyzji, czynności organu lub instytucji niemieckiej, która przyznawałaby mojemu mężowi świadczenie zagraniczne" należy w tym zakresie uznać za nieuzasadnione. Podobnie należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wprawdzie doręczenie skarżącej w tym samym czasie zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jak i decyzji organu I instancji z dnia [...] należy uznać za naruszenie procedury administracyjnej to jednak, zdaniem Sądu, uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, Kolegium postanowieniem z dnia 6 listopada 2015r. (k. 106 akt administracyjnych) stwierdziło nieważność postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 6 sierpnia 2015r., wydanego w przedmiocie sprostowania pouczenia zawartego w decyzji z dnia 22 lipca 2015r. z powodu rażącego naruszeniem prawa. Natomiast postanowieniem z dnia 27 listopada 2015r. przywróciło skarżącej termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji ( k.119 akt administracyjnych). Końcowo należy podkreślić, że organy obu instancji, rozstrzygając w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych, nie przesądziły o ich zwrocie. Wskazały jedynie, że Wójt Gminy [...] przestał być właściwy do orzekania o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych. Jak już powyżej wskazano, to marszałek województwa, w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5 ustawy, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). Marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 9). Tym samym, argumentację przedstawioną tak w odwołaniu, jak i skardze, dotyczącą prawa do świadczeń rodzinnych oraz ewentualnych świadczeń nienależnie pobranych, należy uznać za przedwczesną. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. ----------------------- 2