II SA/Ke 780/15

WyrokWSA w Kielcach2015-10-22

Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Dorota Chobian, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty, dodając do niej zobowiązania dla właścicieli nieruchomości dotyczące udostępnienia nieruchomości w celu założenia, konserwacji i usuwania awarii gazociągu, a także precyzując obszar ograniczenia?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ zobowiązanie właścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu założenia gazociągu wynika wprost z art. 124 ust. 1 ugn i nie wymaga odrębnej decyzji ani zamieszczenia w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Dodatkowo, nałożenie takich zobowiązań w wyniku odwołania narusza zakaz reformationis in peius (art. 139 kpa), pogarszając sytuację prawną odwołującego się. Precyzowanie obszaru ograniczenia również nie było konieczne. W związku z tym, zaskarżona decyzja Wojewody została uchylona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. J. i L. J. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego, która uchyliła decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy gazociągu. Wojewoda uznał, że decyzja Starosty była nieprecyzyjna w określeniu obszaru ograniczenia i nie zawierała zobowiązania właścicieli do udostępnienia nieruchomości. Właściciele nie wyrazili zgody na przeprowadzenie gazociągu na swojej działce, co skutkowało wnioskiem do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Skarżący podnosili, że planowana trasa gazociągu przebiega zbyt blisko ich domu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Świętokrzyskiego i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi I. J. i L. J. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz I. J. i L. J. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda decyzją z [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania L. J. od decyzji Starosty z [...] orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na podstawie art. 9a oraz art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.) - zwanej dalej "ugn", oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa: uchylił decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie: 1. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w D., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], stanowiącej własność I. i L. małż. J., poprzez udzielenie Polskiej Spółce Gazownictwa sp. z o. o. w Warszawie, Oddział w Tarnowie, Zakład w Kielcach, zezwolenia na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu średniego ciśnienia dn 125 mm MOP 0,5 MPa w D., gmina M., ustanowił pas strefy kontrolowanej gazociągu, w którym następuje ograniczenie opisane powyżej, na czas eksploatacji gazociągu, o szerokości 1,0 m (po 0,5 m od osi gazociągu) i powierzchni ok. 0,0012 ha, jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości objętej wnioskiem, w odległości około 0,9 metra od południowej granicy działki nr [...] równolegle do istniejącego pasa drogowego drogi powiatowej nr 031 OT, 2. zobowiązał Polską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. w Warszawie Oddział Tarnowie, Zakład w Kielcach, do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót wymienionych w pkt 1, 3. stwierdził, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź też na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody, 4. zobowiązał właścicieli do udostępnienia części nieruchomości w zakresie wskazanym w pkt 1 decyzji, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń do przesyłania gazu ziemnego tj. gazociągu średniego ciśnienia dn 125 MOP 0,5 MPa w m. D. gmina M., 5. odmówił ustanowienia pasa szerokości 4m na czas budowy około 1 miesiąca, 6. stwierdził, że decyzja służy za podstawę do wpisu w księdze wieczystej. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że organ I instancji w swojej decyzji orzekł w pkt 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości, poprzez udzielenie Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. w Warszawie Oddział w Tarnowie Zakład w Kielcach, zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia DN 125 MOP 0,5 MPa w m. D. gmina M., ustanowił strefę kontrolowaną 1,0 metr szerokości (po 0,5 m od osi gazociągu) w odległości około 0,9 metra od południowej granicy działki nr [...] oraz wskazał, że powierzchnia terenu trwale ograniczonego wynosi 0,0012 ha. W pkt 2 zobowiązał PSG do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót, natomiast w pkt 3 wskazał, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody. W pkt 4 organ I instancji odmówił ustanowienia pasa 4,0 metrów na czas budowy około 1 miesiąca. Następnie organ odwoławczy podał, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Masłów zatwierdzonym Uchwałą Nr L/389/10 Rady Gminy Masłów z dnia 19 sierpnia 2010 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa Dąbrowa na terenie gminy Masłów, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego Nr 275 z dnia 12 października 2010 r., poz. 2796 - działka nr [...] położona w obrębie Dąbrowa znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz na terenie oznaczonym symbolem U - tereny usług. Stosownie do § 8 ust. 1 pkt 2 lit. D ww. planu, na całym obszarze objętym ustaleniami planu, chyba że ustalenia szczególne stanowią inaczej, dopuszcza się realizację nie wyznaczonych na rysunku planu sieci, urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej niezbędnych dla potrzeb lokalnych z zakresu zaopatrzenia w gaz i ciepło. Pełnomocnik inwestora przeprowadził 4 lipca 2014 r. rozmowy z właścicielami działki, podczas których przedstawił szczegółowe informacje dotyczące warunków udostępnienia działki nr [...], jak również trasę przebiegu projektowanego gazociągu. Właściciele oświadczyli, że nie wyrażają zgody na usytuowanie gazociągu w ich posesji. Następnie, pełnomocnik inwestora wystąpił do właścicieli z prośbą o wyrażenie zgody na lokalizację na działce nr [...] gazociągu, przedstawiając jednocześnie na mapie trasę tego gazociągu oraz projekt umowy. Wobec braku porozumienia i w efekcie nie podpisania umowy cywilnoprawnej pomiędzy inwestorem, a właścicielami działki, pełnomocnik inwestora wnioskiem z 24 marca 2015 r., skierowanym do Starosty wystąpił o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Wniosek zawierał wymagane przepisem artykułu 116 ugn dokumenty i uzasadnienie. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wydał opisaną na wstępie decyzję. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji organ odwoławczy zauważył, że przedmiotowa działka położona jest na terenie, objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego sołectwa Dąbrowa, na którym dopuszcza się realizację nie wyznaczonych na rysunku planu sieci, urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej niezbędnych dla potrzeb lokalnych z zakresu zaopatrzenia w gaz i ciepło, a zatem stwierdzić należy, że budowa gazociągu średniego ciśnienia jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Prawidłowo umocowany pełnomocnik inwestora, zgodnie z przepisami ustawy ugn, podjął rokowania z właścicielami działki. Inwestor przedstawił właścicielom szczegółowe informacje na temat planowanej inwestycji, w tym proponowanego wynagrodzenia za umieszczenie gazociągu na nieruchomości ustalonego na podstawie wyceny sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę sporządzonej po zakończonych robotach budowlano-montażowych. Nadto zobowiązał się do uporządkowania terenu i doprowadzenia go do stanu pierwotnego po zakończeniu robót. W wyniku rokowań nie doszło do zgody na udostępnienie działki, skutkiem czego inwestor wystąpił do starosty ze stosownym wnioskiem w tej sprawie. Zdaniem Wojewody materiał dowodowy potwierdza, że rokowania w niniejszej sprawie prowadzone były w sposób prawidłowy, a brak pozytywnego ich zakończenia uzasadniał złożenie wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Dodał, że uznając, że zaistniały podstawy do ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] uwzględnił, że decyzja wydana w trybie art. 124 ugn, musi ściśle określać przebieg inwestycji przez daną nieruchomość oraz zakres uszczuplenia prawa właściciela (wyrok WSA w Kielcach z 06.08.2009 r. sygn. akt II SA/Ke 381/09). Powołując się na § 10 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. (Dz. U. 2013. poz. 640) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie Wojewoda podniósł, iż we wniosku inwestora z 24 marca 2015 r. w sposób wyczerpujący scharakteryzowano m.in. uwarunkowania techniczno-ekonomiczne i uzasadnienie ogólne. Wnioskujący przedstawił fakt, iż nowy gazociąg zapewni zaopatrzenie w gaz odbiorców budownictwa mieszkaniowego i usługowego na terenie miejscowości Dąbrowa. Trasa projektowanego gazociągu została wybrana w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony oraz uzgodniony z wymaganymi prawem budowlanym instytucjami, jak również z właścicielami innych działek, za wyjątkiem wnioskowanej do ograniczenia. Z tych względów zmiana trasy gazociągu jest niemożliwa. Nadto organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wystąpił do inwestora o ponowne przeanalizowanie projektu trasy gazociągu oraz rozważenie możliwości jej zmiany. W odpowiedzi pełnomocnik inwestora spotkał się z właścicielem na działce nr [...] i po dokonaniu oględzin posesji, stwierdził, że nie ma technicznych możliwości korekty trasy gazociągu w obszarze działki. Przedstawiona przez właściciela zmiana lokalizacji polegać miała na usytuowaniu gazociągu poza granicą działki, w pasie drogowym drogi powiatowej, co jest niemożliwe. Nadto takie usytuowanie uniemożliwia również istniejące zagospodarowanie terenu tj. podwójny słup energetyczny z podporą i rów przydrożny. W powyższej kwestii organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko inwestora jest zasadne. Organ podzielił także pogląd inwestora, że planowana trasa gazociągu jest trasą ingerującą w jak najmniejszym stopniu w prawo własności i jednocześnie pozwalającą inwestorowi na zrealizowanie celu publicznego. Z materiału dowodowego wynika, iż część działki nr [...], na której planowany jest przebieg gazociągu, sklasyfikowana jest jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i tak też jest wykorzystywana, jednakże z uwagi na planowaną lokalizację gazociągu równolegle do granicy działki z pasem drogowym drogi powiatowej, nie koliduje z jakąkolwiek zabudową tej działki istniejącą i przyszłą. Wybudowanie gazociągu na działce nie wpłynie negatywnie na dalszy sposób jej użytkowania. Wojewoda wskazał, że niniejsza decyzja nie może rozstrzygać o wypłacie jakiejkolwiek rekompensaty na rzecz właściciela w zamian za zgodę na przeprowadzenie przez nieruchomość gazociągu, albowiem jest to niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów (m.in. wyrok WSA w Kielcach z 02.12.2009r. sygn. akt II SA/Ke 544/09). Jedyne odszkodowanie w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jest przewidziane w art. 124 ust. 4 ugn. Z tej regulacji wynika jednoznacznie, iż odszkodowanie może być określone w odrębnej decyzji, jednakże dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Organ II instancji podkreślił, że pomimo, że zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ugn, to uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty z powodu nieprecyzyjnego określenie w decyzji obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właścicieli do nieruchomości oraz brak zobowiązania właścicieli do udostępnienia części nieruchomości, do której następuje ograniczenie, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego tj. gazociągu średniego ciśnienia, co jest niezbędnym elementem decyzji wydanej w trybie art. 124 ugn. Organ uznał za zasadne rozstrzygnięcia zawarte w punktach 2, 3 i 4 sentencji decyzji. Jednak z uwagi na brak zobowiązania właścicieli do udostępnienia części nieruchomości, postępowanie nie mogło zostać konwalidowane bez konieczności eliminacji zaskarżonej decyzji w całości i ponownego orzeczenia w tym zakresie, w tym również w pominiętej przez organ I instancji kwestii. Odnosząc się dodatkowo do wniosku inwestora odnośnie ustanowienia pasa szerokości 4,0 metrów na czas budowy ok. 1 miesiąca, Wojewoda stwierdził, że wniosek w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż ustawodawca nie przewidział takiej możliwości zarówno w art. 124 ugn jak i w innych przepisach tej ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzje I. J. i L. J. podali, że obszar od budynku do słupa energetycznego wynosi niespełna 3 metry i na tym terenie umiejscowiona jest już sieć wodociągowa. Podkreślili, że nigdy nie wyrażą zgody, aby linia gazociągowa przebiegała tak blisko ich domu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja reformatoryjna wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Potrzebę zreformowania decyzji organu I instancji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 4 i 7 ugn, Wojewoda uzasadnił dwoma przyczynami. Po pierwsze uznał, że obszar nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właścicieli do nieruchomości został nieprecyzyjnie określony w decyzji Starosty. Po drugie natomiast stwierdził, że brak jest w decyzji organu I instancji zobowiązania właścicieli, do udostępnienia części nieruchomości objętej orzeczonym ograniczeniem, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego tj. przedmiotowego gazociągu średniego ciśnienia, które to zobowiązanie jest - zdaniem organu II instancji - niezbędnym elementem decyzji wydanej w trybie art. 124 ugn. W ocenie Sądu żaden z tych powodów nie uzasadniał dokonanej ingerencji w rozstrzygnięcie Starosty z dnia [...]. Ze względu na wagę wad, jakimi obarczone jest drugie ze wskazanych uzupełnień decyzji organu I instancji, rozważania należy rozpocząć właśnie od niego. Podstawą prawną orzeczonego w punkcie 1 decyzji Starosty z dnia [...] ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących oznaczonej numerem [...], położonej D., gmina M., był przepis art. 124 ust. 1 ugn. Zgodnie z nim starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. W art. 124 ust. 6 ugn określono natomiast, że właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, a obowiązek tego udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z założeniem przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji m. in. gazu ziemnego, następuje bezpośrednio na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn i nie wymaga wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji, ani też zamieszczania w treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ugn, jakichkolwiek zobowiązań skierowanych do właścicieli nieruchomości, dotyczących udostępnienia tych nieruchomości lub ich części, w celu założenia wspomnianych przewodów i urządzeń. Na przeszkodzie powyższej wykładni nie stoi treść art. 124 ust. 1a ugn. Przepis ten wprowadzono do ustawy o gospodarce nieruchomościami nowelizacją z dnia 5 listopada 2009 r. Zgodnie z nim w przypadkach określonych w art. 108 kpa (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o której mowa w art. 124 ust. 1 ugn, tj. decyzji zezwalającej na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości między innymi przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazów. Przytoczony przepis art. 124 ust. 1a ugn przewidujący wydanie odrębnej decyzji o zajęciu nieruchomości, umożliwia wykonanie nieostatecznej jeszcze decyzji zezwalającej na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów, przewodów i urządzeń. Nie jest więc jego celem umożliwianie inwestorowi uzyskania dostępu do nieruchomości w celu założenia przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji m. in. gazu ziemnego, gdyż to uprawnienie wynika wprost z decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn (por. Paweł Wojciechowski (w:) Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. WK 2015. Teza 45 do art. 124 ugn, Grzegorz Matusik (w:)Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. LexisNexis 2012. Teza 67 do art. 124 ugn). Również przepis art. 124b ugn nie może być podstawą do zobowiązywania właścicieli nieruchomości do ich udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z założeniem przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji m. in. gazu ziemnego. Przepis ten bowiem dotyczy innego niż założenie wspomnianych przewodów, etapu ich eksploatacji. Jak wynika z jego literalnego brzmienia, dotyczy on udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji m. in. gazów. Przepis ten nie może jednak również być podstawą do zamieszczania w decyzji, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 ugn, zobowiązania właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu konserwacji oraz usuwania awarii przewodów i urządzeń. Przepis ten został bowiem dodany do ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem 27 listopada 2010 r. w celu umożliwienia uzyskania przez przedsiębiorstwa energetyczne, gazowe, wodno-kanalizacyjne itd., będące właścicielem urządzeń i przewodów, które nie posiadają odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, na których te przewody i urządzenia są zlokalizowane, prawa wstępu - w drodze decyzji starosty - na nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem tych urządzeń i przewodów, w sytuacji gdy nie zgadza się na to władający nieruchomością (uzasadnienie projektu ustawy z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. 2010.200.1323). Rzeczywistą podstawą do zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości i znoszenia określonych czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, objętych decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 ugn, jest wprost decyzja zezwalająca na założenie tych przewodów i urządzeń. Obowiązek udostępnienia nieruchomości w tych celach podlega egzekucji administracyjnej, o czym wyraźnie stanowi art. 124 ust. 6 zd. 2 ugn. Nie ma w związku z tym potrzeby, ani możliwości wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji administracyjnej, ani też zamieszczania zobowiązań objętych dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 124 ust. 6 ugn w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn. Z naruszeniem przedstawionych reguł Wojewoda zreformował decyzję Starosty z dnia [...] zamieszczając w punkcie 4 swojej decyzji zobowiązanie skierowane do właścicieli nieruchomości, tj. I. i L. małż. J., do udostępnienia części nieruchomości w zakresie wskazanym w pkt 1 decyzji, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu średniego ciśnienia dn 125 MOP 0,5 MPa w miejscowości D., gmina M. Zamieszczając taki zapis organ II instancji naruszył ponadto zasadę ogólną postępowania administracyjnego określoną w art. 15 kpa oraz wynikający z art. 139 kpa zakaz reformationis in peius. Na skutek bowiem odwołania wniesionego przez L.J., zmierzającego do niewprowadzania jakichkolwiek ograniczeń jego praw do nieruchomości oznaczonej numerem [...], organ II instancji nałożył na niego dodatkowe zobowiązania dotyczące etapu eksploatacji przedmiotowego gazociągu, choć takie zobowiązania ani nie były objęte wnioskiem inwestora, ani też nie były rozpatrywane przez organ I instancji. Pogorszył w ten sposób sytuację prawną odwołującego się, co w myśl art. 139 kpa jest niedopuszczalne, chyba, że zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, czego jednak w sprawie ani organ II instancji, ani Sąd nie stwierdził. Organ II instancji orzekł również poza granicami wniosku strony naruszając w ten sposób zasadę, że decyzja administracyjna zgodnie z art. 104 kpa rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony. Skoro bowiem wniosek Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Oddział w Tarnowie z dnia 24 marca 2015 r. wszczynający postępowanie w sprawie, dotyczył orzeczenia w drodze decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie wnioskodawcy w trybie art. 124 ugn na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej gazociągu, to organ załatwiający ten wniosek nie mógł orzekać o jakichkolwiek dalszych zobowiązaniach nakładanych na właścicieli tej nieruchomości. Również reformacja decyzji Starosty dotycząca postulowanego przez ten organ doprecyzowania obszaru nieruchomości, na którym orzeczono ograniczenie prawa właścicieli do nieruchomości, nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Porównanie treści punktów 1 obu wydanych w sprawie decyzji wskazuje, że wspomniane doprecyzowanie sprowadziło się do dodania stwierdzenia, że pas strefy kontrolowanej gazociągu, w którym następuje ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, usytuowany jest "równoległe do istniejącego pasa drogowego drogi powiatowej nr 0310T". Uściślenie takie nie było zdaniem Sądu konieczne, skoro organ I instancji określając wspomniany pas opisał, że znajduje się on w odległości około 0,9 metra od południowej granicy działki nr [...], która to granica biegnie równolegle do drogi powiatowej nr 0310T. Wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowały uzupełnienie decyzji organu I instancji o rozstrzygnięcia, które albo nie mogły się w wyniku złożonego odwołania w ogóle w tej decyzji znaleźć, albo też nie były konieczne. Taka konstatacja spowodowała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c). p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ II instancji kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Z uwagi na uwzględnienie skargi z formalnych oraz odmiennych przyczyn, niż powoływane przez skarżących, przedwczesne było odnoszenie się do sformułowanych w skardze zarzutów. Obowiązkiem organu II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie bowiem ponowne ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zgłaszanych przez I. i L. małż. J. w toku całego postępowania administracyjnego. Ponieważ obowiązkiem organu II instancji wynikającym z zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania określonej w art. 10 § 1 kpa, będzie umożliwienie również skarżącym, jeszcze przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, skarżący będą mieli możliwość zgłoszenia nowych zarzutów, w tym również przedstawianych w skardze oraz w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 u.p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę złożył się uiszczony przez skarżących wpis od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło