II SA/Ke 797/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Kielcach z dnia 16 lutego 2018r. sygn. akt II SA/Ke 797/17 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 16 lutego 2018r. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wypełniony formularz urzędowy PPF, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2018r. starszy referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej, uwzględniając ustalenia dotyczące kredytów bankowych skarżącej, jakich dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie sygn. akt III SA/Gl 120/15 z jej skargi na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 24 listopada 2014r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Zdaniem referendarza wnioskodawczyni przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganym stałym dochodem z emerytury (2200 netto), posiadanym majątkiem nieruchomym i rachunkami bankowymi ma możliwość zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi i pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania, nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł. Wskazano przy tym, że postanowieniem z dnia 10 lipca 2017r. sygn. akt III SA/Gl 120/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwrócił [...] kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od odrzuconej skargi kasacyjnej – a więc zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych wnioskodawczyni. Tą samą argumentację odniesiono do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, zarzucając że orzeczenie to zawiera nieprawdziwe informacje. W tym zakresie strona wyczerpująco opisała stan faktyczny w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 120/15, wskazała że wpis sądowy w tej sprawie będzie dopiero jej zwrócony po interwencji w dniu 19 marca 2018r., a jej obecna sprawa jest wielowątkowa, bardzo skomplikowana i wymaga profesjonalnego prawnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, w szczególności odnoszącym się do zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi lub zażalenia. Ze złożonego przez [...] oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika bowiem, że skarżąca: - prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, - pobiera emeryturę w wysokości 2.200 zł netto miesięcznie, - jest właścicielką domu w budowie i nieruchomości o powierzchni 1,38 ha. Skarżąca podała następujące stałe wydatki miesięczne: rata kredytu hipotecznego "własny kąt"– 600 zł, rata kredytu gotówkowego – 544 zł, rata kredytu odnawialnego – 150 zł, opał – 400 zł, energia elektryczna – 150 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na wyżywienie i leczenie pozostaje jej 350 zł miesięcznie. W ocenie Sądu analiza powyższych danych wskazuje, że wnioskodawczyni – która nie posiada na utrzymaniu żadnych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – nie można uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb. Z uwagi na stały dochód z tytułu emerytury – wyższy od przeciętnego świadczenia, zgromadzony majątek - nieruchomości (których wartości strona nie podała) nie sposób także uznać [...] za osobę, która przy odpowiednim gospodarowaniu swoimi dochodami i rachunkami bankowym nie jest w stanie zabezpieczyć środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych, bądź której nie stać na pomoc adwokata. Odnosząc się do wskazanych przez stronę rat z tytułu kredytów bankowych należy wskazać na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawione w sprawie sygn. akt III SA/Gl 120/15 ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 24 listopada 2014r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Mianowicie z uzasadnienia postanowienia z dnia 31 sierpnia 2016r. sygn. akt III SA/Gl 120/15 wynika, że wnioskodawczyni korzysta z przyznanego jej w rachunku bieżącym kredytu w kwocie 10.000,00 zł, który odnawia się do wysokości określonej w umowie i może być wielokrotnie wykorzystany w przypadku spłaty całości lub wykorzystanej jego części (§ 2 pkt 1 umowy). To pozwala jej na regularne przelewanie kwoty 700,00 zł na drugi rachunek bankowy oraz spłacanie rat zaciągniętych kredytów, które zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą (por.: postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2006r., sygn. akt II FZ 23/06 oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 360/16, opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl) nie mogą korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa – gdyż warunki, na podstawie których je przyznano podlegają renegocjowaniu. Możliwe jest też w razie pojawienia się trudności w ich spłacaniu skorzystanie z zawieszenia spłaty jednej raty (§ 16 pkt 1 umowy kredytu mieszkaniowego "Własny kąt" z dnia 12 października 2004r.). Zaznaczyć przy tym trzeba, że skarżąca nie złożyła dokumentu świadczącego o posiadaniu zaległości, czy o trudnościach w spłacaniu zaciągniętych kredytów. W tym stanie rzeczy za niedopuszczalne należy uznać przeniesienie na podatników konsekwencji podjętych przez skarżącą działań prawnych. To właśnie bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia, jak również koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Końcowo, odnosząc się do wskazywanego przez stronę "skomplikowanego" i "wielowątkowego" charakteru niniejszej sprawy wskazać trzeba, że skarga dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stwierdzającego niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego [...] o przesłuchanie w charakterze świadka [...]. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada zatem wnikliwie sprawę bez względu na treść zarzutów podniesionych w skardze, pouczając ponadto strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Zaznaczyć przy tym trzeba, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, a skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.