II SA/Ke 798/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2011r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania D. Z. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] odmawiającej wymeldowania T. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ulicy K. 23 w O., na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006r. poz. 993ze zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie o wymeldowanie T. Z. toczyło się z wniosku D. Z. Organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki nakazujące wymeldowanie w trybie administracyjnym. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się D. Z.. Dalej Wojewoda przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz podniósł, ze orzecznictwo sądowe podkreśla konieczność interpretowania przepisu dopuszczającego wymeldowanie jako rozwiązania wyjątkowego, stanowiącego odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Ewidencja ludności ma służyć głównie rejestracji o pobycie ludności, a wiec odzwierciedlać stan faktyczny. Niemniej jednak organy upoważnione do rozstrzygania spraw o wymeldowanie nadal są obowiązane do ustalenia, czy w przypadku opuszczenia miejsca stałego pobytu opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Zgromadzony w spawie materiał dowody bezspornie świadczy o tym, że T. Z. została zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu nagannym zachowaniem męża, które w efekcie doprowadziło do wydania w dniu 27 sierpnia 2009r. przez Sąd Rejonowy Wydział II Karny wyroku uznającego D. Z. winnym znęcania się fizycznego i psychicznego nad żoną, córkami oraz matką. W świetle tego orzeczenia za odpowiadające prawdzie uznano złożone przez T. Z. wyjaśnienia, że decyzją o opuszczeniu miejsca stałego pobytu nie była dobrowolna i suwerenna, ale wymuszona określonym zachowaniem męża. Powyższe znajduje potwierdzenie także w zeznaniach składnych przez matkę odwołującego się. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję D. Z. wskazał, że wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie, bowiem T. Z. nie mieszka przy ulicy K. 23 od 1 czerwca 2009r. i zamieszkuje przy ulicy K. 26/71 od ponad dwóch lat. Nadto wskazał, że jego małżeństwo z T. Z. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem z dnia 27 lipca 2010r. i obecnie toczy się przed Sądem Rejonowym sprawa o podział majątku wspólnego, którym objęty jest miedzy innymi dom położony w O. przy ulicy M.. Dom przy ul. K. 23 nie wchodzi do dorobku, stanowił on bowiem własność jego rodziców. Wskazał, ze po rozwodzie nie widzi celowości wspólnego zamieszkiwania z byłą żoną. Zaprzeczył także, by pozostawiła ona w lokalu jakieś wartościowe rzeczy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu z uwagi na błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006r. z późniejszymi zmianami), dalej ustawy, sprawa nie została należycie wyjaśniona, albowiem organy ograniczyły się tylko do ustalenia, że T. Z. nie opuściła lokalu dobrowolnie, co ich zdaniem wyklucza możliwość wymeldowania. O ile ustalenie braku dobrowolności w świetle dołączonego do akt wyroku karnego, skazującego D. Z. za przestępstwo znęcania się nad rodziną uznać należy za prawidłowe, o tyle sama ta okoliczność nie może uzasadniać odmowy wymeldowania. W sprawie o wymeldowanie bowiem istotne jest przede wszystkim to, czy dana osoba opuściła miejsce dotychczasowego pobytu i czy to opuszczenie oprócz tego, że było dobrowolne, ma charakter trwały. Nawet bowiem ustalenie, że do opuszczenia lokalu nie doszło w sposób dobrowolny, w sytuacji gdy osoba, która go opuściła nie ma zamiaru do niego powrócić bądź też nie podejmuje przez znaczny okres czasu żadnych kroków w tym celu, uzasadnia jej wymeldowanie. Poza tym na ocenę, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania ma charakter trwały niewątpliwie w przypadku, gdy wymeldowanie dotyczy byłego małżonka, będzie miało znaczenie to, czyją własność stanowi lokal wcześniej zajmowany wspólnie przez byłych małżonków. W niniejszej sprawie już w toku prowadzonego przez organy administracji postępowania D. Z. podnosił, że są po rozwodzie, że była żona opuściła lokal 1 czerwca 2009r. i że on po tym fakcie wymienił zamki w drzwiach, w mieszkaniu nie pozostały żadne rzeczy poza dwoma kurtkami córek oraz, że lokal położony w budynku przy ulicy K. 23 nie stanowi majątku wspólnego. Tymczasem organ do powyższych okoliczności w żaden sposób się nie odniósł, ograniczając się, jak to już wyżej wskazano, do ustalenia, że T. Z. nie opuściła dobrowolnie lokalu. Podkreślenia wymaga, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób. Tak więc jej zadaniem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego, to jest wskazanie, gdzie dana osoba faktycznie przebywa na stałe, czyli gdzie koncentruje się jej życie codzienne. Rozstrzygając o wymeldowaniu osoby z konkretnego lokalu okoliczność, czy opuszczenie przez nią tego lokalu miało charakter dobrowolny czy też przymusowy ma znaczenie drugorzędne i to tylko wówczas, gdy osoba, która opuściła lokal pod przymusem, ma zamiar do niego powrócić i podejmuje w tym celu jakieś kroki. Nie można natomiast, tak jak to uznały organy w niniejszej sprawie, przyjmować, że sam brak dobrowolności przy opuszczaniu danego miejsca zamieszkania skutkuje odmową wymeldowania i to bez względu na to, czy osoba opuszczająca lokal ma faktycznie zamiar oraz możliwość powrotu do niego. Mając powyższe na uwadze zarówno decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta O. podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami), dalej p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wyeliminować opisane wyżej nieprawidłowości i poczynić prawidłowe ustalenia, umożliwiające wydania rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującymi przepisami, a więc ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, gdzie znajduje się centrum życiowe T. Z., czy ma ona faktycznie zamiar powrócić do lokalu, który zajmowała w czasie trwania związku małżeńskiego, a jeśli tak, to jakie w tym celu podjęła kroki i jak sobie wyobraża wspólne zamieszkiwanie z byłym mężem. Pomocne dla ustalenia zamiaru powrotu do tego lokalu może okazać się przeprowadzenie dowodu ze sprawy o podział majątku wspólnego, z której będzie wynikało, czy faktycznie lokal przy ul. K. 23 nie wchodzi do dorobku i czy T. Z. domaga się przyznania wchodzącego w skład majątku dorobkowego – według twierdzeń D. Z. – domu przy ulicy M.. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.