II SA/Ke 8/08
WyrokWSA w Kielcach2008-03-19
Skład orzekający: Dorota Chobian, Teresa Kobylecka, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a prawo wieczystego użytkowania wygasło?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przez organy zasady związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu (art. 153 PPSA). Organy błędnie zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ignorując fakt wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania oraz nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący zagospodarowania nieruchomości i celu wywłaszczenia.Stan faktyczny
Skarżąca M. S. domagała się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość jest nadal użytkowana. W poprzednim postępowaniu WSA uchylił decyzje organów, wskazując na potrzebę wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy ponownie odmówiły zwrotu, co zostało zaskarżone przez M. S. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie wyroku WSA i błędne ustalenia faktyczne.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2008r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia 20 listopada 2007r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Starosty z dnia 28 września 2007r., orzekającej o odmowie zwrotu na jej rzecz nieruchomości oznaczonej
w dacie wywłaszczenia jako działki hip. nr 50/1 i 50/2, stanowiącej obecnie
w ewidencji gruntów m. K. obręb 010 działki nr 838/11, 838/12, 838/13, 841/1, 841/2, 840 oraz część działki nr 835/15, będącej własnością Gminy K., na podstawie art. 9a, 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Do wydania tej decyzji doszło na tle następujących okoliczności.
We wniosku z dnia 2 lutego 1999r. M. S. domagała się zwrotu nieruchomości o numerze hip. 50 o powierzchni 1301m², położonej w K.
u zbiegu ulic P. 9 i T. 1. Wskazała, że rozpoczęty przed wojną budynek mieszkalny z połową nieruchomości został zabrany wbrew woli właściciela – jej ojca - w 1951r. W końcu lat 60-tych zostało wszczęte w odniesieniu do tej nieruchomości postępowanie wywłaszczeniowe. Zabrana nieruchomość miała być przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe lecz nigdy nie została wykorzystana zgodnie z tym celem. M. S. do wniosku dołączyła między innymi akt notarialny
z 12 maja 1971r., którym zbyła na rzecz Państwa w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. całą opisaną w § 1 tej umowy nieruchomość, oznaczoną jako działki nr 50/1 i 50/2, położoną w K. przy ul. T. 1.
Decyzją z dnia 28 stycznia 2001r. Prezydent Miasta 1/ umorzył postępowanie o zwrot działki nr 840 stanowiącej własność Skarbu Państwa,
2/ odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działki nr 841/2, 841/1, 838/11, 838/12, 838/13 oraz część działki nr 838/5, stanowiącej własność Gminy K. W uzasadnieniu wskazał, że na działce nr 840 zostało ustanowione w 1982r. wieczyste użytkowanie na rzecz osób fizycznych, ujawnione w księdze wieczystej w dniu 30 grudnia 1982r., dlatego też do tej nieruchomości ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami
i postępowanie o jej zwrot jest w związku z tym bezprzedmiotowe. Odnośnie pozostałych działek ustalił, że działki nr 841/1, 838/11, 838,12 i 838/13 zostały
w 1972r oddane w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej. Prawo wieczystego użytkowania zostało rozwiązane w dniu 31 października 2000r. Działka nr 841/2 zabudowana budynkiem wielorodzinnym znajduje się w użytkowaniu Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej, a część działki 838/15
w użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej. Organ ten ustalił, że południowo wschodnia część nieruchomości, oznaczona jako działki Nr 841/1 i 841/2 zabudowana jest 3- kondygnacyjnym budynkiem wielorodzinnym. Obok niego znajduje się wjazd od ulicy T. przechodzący w wybrukowany parking i dojście do budynku. Pozostałe działki stanowią teren zieleni osiedlowej. Trawniki poprzecinane są chodnikami. Przez nieruchomość przebiegają liczne sieci uzbrojenia technicznego: elektryczna, kanał ciepłowniczy, gazociąg, kanalizacja sanitarna. Ponieważ w dokumencie nabycia cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego cel ten został zrealizowany w postaci budynku wielorodzinnego, pawilonów usługowo – handlowych oraz zieleni osiedlowej. Organ dodatkowo podkreślił, iż na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. jak również w dacie złożenia wniosku o zwrot działki Nr 841/1, 839/11, 838/12 i 838/13 znajdowały się w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej. Fakt późniejszego rozwiązania tej umowy nie przesądza o zbędności nieruchomości, a wiążę się tylko ze zmianą stanu prawnego nieruchomości. Nieruchomość ta nadal bowiem jest użytkowana jako część osiedla mieszkaniowego: budynek wielorodzinny, zieleń osiedlowa oraz cała infrastruktura osiedla.
Na skutek wniesionego przez M. S. odwołania Wojewoda decyzją z dnia 28 czerwca 2002r. uchylił jej punkt 1 i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, a w pozostałe części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ ten podtrzymał ustalenia organu I instancji odnośnie aktualnego zagospodarowania nieruchomości, a także jego stanowisko, iż cel wywłaszczenia został przez wieczystego użytkownika zrealizowany poprzez zrealizowanie na niej rozbudowy budynku wielorodzinnego, pawilonów usługowo – handlowych oraz urządzenie zieleni osiedlowej z wykorzystaniem już istniejącej. Pozostawienie bowiem drzew i krzewów, za które właściciel otrzymał odszkodowanie w miejscach, gdzie była przewidziana zieleń osiedlowa nie świadczy zdaniem organu odwoławczego o tym, że teren ten nie został zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem.
Na skutek wniesionej skargi od tej decyzji wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona odnośnie powierzchni oddanej w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej nieruchomości oraz odnośnie tego, którym aktualnie działkom odpowiada wywłaszczona działka 50/1, a którym 50/2. Nie zostało także ustalone, kiedy zostało ujawnione w księdze wieczystej prawo wieczystego użytkowania na rzecz SM ani też w precyzyjny sposób to, jaki był cel wywłaszczenia w kontekście powołanej w akcie notarialnym decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 31.03.1969r. Nr 40/69. Nadto Sąd ten wskazał, że "nawet jeśliby okazało się, że wpis / prawa wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej/ był dokonany wcześniej niż to wynika
z powołanego zaświadczenia Sądu ..., to rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania i pozostawanie nieruchomości w zasobach własności Gminy usuwa przeszkodę z art. 229 w postaci negatywnej przesłanki zawrotu, gdyż zarówno Gmina jak i Skarb Państwa nie mieszczą się w pojęciu osoby trzeciej,
o której mowa w tym przepisie. Ponadto Sąd ten wskazał, że SM pod potrzeby której wywłaszczono teren, była zobowiązana do wyburzenia znajdujących się na niej części składowych nieruchomości. Ponad wszelką wątpliwość dla SM teren okazał się zbędnym. Nie zrealizowała ona na nim zamierzenia "Budowy osiedla", co stało się oczywistą przyczyną rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. W świetle zgodnego oświadczenia stron umowy rozwiązującej użytkowanie wieczyste jak
i w świetle opinii biegłych do spraw wywłaszczeń z dnia 6 kwietnia 1970r. wynika, że w dacie jej opracowania tj. na rok przed wywłaszczeniem nieruchomości istniał na niej m. in. budynek wielomieszkaniowy, trzech- kondygnacyjny. Ustalenia dokonane przez organy jakoby nastąpiła jego rozbudowa po wywłaszczeniu nie znajdują żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a wręcz przeciwnie, pozostają z nim w rażącej sprzeczności. "Skoro na nieruchomości nie poczyniono żadnych inwestycji pn. "budowa osiedla" a tylko zachowano istniejący w dacie wywłaszczenia stan łącznie z istniejącym drzewostanem, to nieruchomość ta została wywłaszczona ponad potrzeby założonego wówczas celu wywłaszczenia, a tym samym jest dla niego zbędna. Nie stanowi żadnej przeszkody do zwrotu nieruchomości istniejące uzbrojenie terenu.."
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7,75 i 77 kpa oraz art. 229 i 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Po przekazaniu akt Wojewodzie wyznaczył on do załatwienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Starostę, który po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 28 września 2007r. odmówił M. S. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ ten ustalił, że umową notarialną z dnia 12 maja 1971r. M. S. sprzedała Skarbowi Państwa nieruchomość oznaczoną na mapie nr 107/69 z dnia 11 lipca 1969r. jako działki nr 50/1 i 50/2 o łącznej powierzchni 1301m². W rejestrze pomiarowym na mapie nr 107/69 działka nr 50/1 posiada 400m² powierzchni, a działka nr 50/2 1701 m². Łączna powierzchnia obu działek wynosi więc 1701m², a nie 1301m² ja podano
w akcie notarialnym. W akcie tym M. S. oświadczyła, że częścią składową nieruchomości jest dom mieszkalny drewniany, zabudowania gospodarcze, drzewa i krzewy oraz drugi budynek mieszkalny / murowany – obecnie T. 1/, którego część do pierwszego piętra / mury i fundamenty / wzniesiona została nakładami M. S., a dwie kondygnacje nadbudowane oraz wyposażone przez Skarb Państwa. Nieruchomość została sprzedana
w trybie art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958r.
z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego dla Spółdzielni Mieszkaniowej, zgodnie z decyzją o lokalizacji z dnia 31 marca 1969r. nr 40/69. W decyzji tej zapisano również, że "w dalszej części opracowania należy przeanalizować możliwość pozostawienia budynków mieszkalnych nowych lub
w dobrym stanie technicznym do dalszego użytkowania". W dniu 15.08.1972r. aktem notarialnym Skarb Państwa oddał w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej m. in. nieruchomość przy ul. T. 1, składającą się z placu ozn. jako działka 50/2 o pow. 1301m². Prawo to zostało ujawnione
w księdze wieczystej KW Nr 5744 w dniu 23.09.1972r. Prawomocną decyzją z dnia 16.10.1982r. zmieniono za zgodą stron decyzję z dnia 30.06.1971r.
w sprawie przekazania w wieczyste użytkowanie działki nr 50/52. Spółdzielnia Mieszkaniowa została użytkownikiem wieczystym części działki 50/2, która według planu nr 210/82 składała się z działek 50/6, 50/4 i 50/3 o pow. ogólnej 453 m², Zmiana ta został uwidoczniona w księdze wieczystej Kw 5744. W dniu 20.12.1982r. Skarb Państwa oddał w wieczyste użytkowanie aktem notarialnym działki 50/5, 48/3 i 37/1 o pow. ogólnej 896 m² T. L., S. P., W. A. i J. S. z przeznaczeniem pod budowę pawilonów handlowych. Działka 50/5 o pow. 848 m² stanowiąca część działki 50/2 została odłączona z KW 5744 i przyłączona do KW 9217 w dniu 30.12.1982r. i tego samego dnia zostało ujawnione prawo użytkowania wieczystego na rzecz w/wym osób fizycznych. Aktualnie w wyniku modernizacji gruntów oddana w wieczyste użytkowanie tych osób nieruchomość oznaczona jest numerem 840 o pow. 896 m². W oparciu o mapę nr 430/94 działka 50/6 została podzielona na działki nr 50/8
o pow. 164 m², 50/9 o pow. 129 m² i nadano im numery 841/1 i 838/13. Działce nr 50/3 o pow. 50 m² nadano nr 838/11, a działce nr 50/4 o pow. 110 m² nr 838/12. Działki nr 841/1, 838/11, 838/12 i 838/13 zostały ujawnione w KW 65202 / po wcześniejszym zamknięciu księgi KW 5744/ i wówczas wpisano jako ich wieczystego użytkownika Spółdzielnię Mieszkaniową. Aktem notarialnym z dnia 31.10.2000r. została rozwiązana umowa wieczystego użytkowania co do wszystkich tych działek i obecnie właścicielem tej nieruchomości jest Gmina K., której prawo własności ujawnione jest w KW Nr KI1L/00067822/2. Dla działki Nr 50/1 o pow. 400 m² założona jest KW Nr KI1L/00055770/8. Aktualnie działka 50/1 odpowiada działce nr 841/2 o pow. 270 m²oraz części działki nr 838/15 o pow. 669 m² i stanowi własność Gminy K. Południowo – wschodnia część nieruchomości objętej roszczeniem o zwrot, stanowiąca działki nr 841/1 i 841/2 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym 3 – kondygnacyjnym z częściowo przebudowanym poddaszem. Główne wejście do budynku usytuowane jest od ulicy T., ale dostęp na podwórko odbywa się również od strony zachodniej poprzez klatkę schodową. Budynek jest w dobrym stanie technicznym. Od strony północnej przy ulicy T. 3 na działce 840 usytuowany jest pawilon handlowy jednokondygnacyjny, użytkowany przez prywatne osoby. Teren pod pawilonem jest zagospodarowany i urządzony. Pozostałe działki tj. Nr 838/11, 838/12/ 838/13 i część działki 838/15 stanowią teren zieleni osiedlowej, porośnięty starymi drzewami. Na działce znajduje się również zasypana studnia i piaskownica. Przez nieruchomość przebiegają ciągi piesze wyłożone płytkami chodnikowymi, a cała nieruchomość nie jest ogrodzona.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Starosta wskazał, że roszczenie o zwrot działki Nr 50/2, której obecnie odpowiadają: część działki 840 oraz działki 838/11, 838/12, 838/13 i 841/1 nie przysługuje, bowiem została ona oddana w wieczyste użytkowanie osobom fizycznym oraz Spółdzielni Mieszkaniowej i prawa te zostały ujawnione w księgach wieczystych, w związku z czym zostały spełnione wszystkie warunki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z kolei jeśli chodzi o wywłaszczoną działkę 50/1 o pow. 400 m², której obecnie odpowiada działka 841/2 o pow. 270 m² i część działki nr 838/15 / o łącznej pow. 669 m²/ brak jest uzasadnienia do jej zwrotu, albowiem granica wspólna działek 50/ 1 i 50/ 2 przebiega przez środek budynku wielorodzinnego. W dacie wywłaszczenia budynek ten, nieotynkowany, już istniał. Mieściło się w nim 12 lokali mieszkalnych. Jedynie mury fundamentów i mury I piętra były wzniesione przez M. S., natomiast nadbudowa 2 kondygnacji, strychu z dachem i wykonanie wyposażenia całego budynku zostało dokonane przez Skarb Państwa. Zgodnie z decyzją
o lokalizacji szczegółowej z dnia 31 marca 1969r. dla wywłaszczonej nieruchomości przewidziano możliwość pozostawienia budynków mieszkalnych nowych lub
w dobrym stanie technicznym do dalszego użytkowania. Taka sytuacja zdaniem organu miała miejsce, bowiem budynek mieszkalny został do dalszego użytkowania, a nawet został rozbudowany, aktualnie w budynku znajduje się kilkanaście mieszkań lokatorskich. Dlatego też zdaniem tego organu nie występują przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Na skutek odwołania M. S., która zarzuciła m. in., że decyzja Starosty jest rażąco sprzeczna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Wojewoda wydał w dniu 20 listopada 2007r. aktualnie zaskarżoną do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego decyzję.
Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji oraz dodatkowo ustalił, że dla terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość została wydana
w dniu 26 maja 1969r. nowa decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr 103/69, zgodnie
z którą nieruchomość miała zostać zagospodarowana pod budowę osiedla mieszkaniowego; decyzją tą anulowano wcześniejszą decyzję d 31 marca 1969r. Nadto ustalił, że działka 838/15 jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej. Wojewoda wskazał, że powodem uchylenia decyzji organu I instancji jest naruszenie art. 28 kpa, albowiem w postępowaniu nie brali udziału współużytkownicy wieczyści działki nr 840, na której znajduje się pawilon handlowy. Organ odwoławczy podkreślił, iż uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie następuje z przyczyn merytorycznych lecz proceduralnych. Starosta w sposób wyczerpujący zdaniem Wojewody ustalił wszelkie zalecenia wskazane w wyroku WSA. W związku z ujawnieniem przed 1 stycznia 1998r. prawa wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej do przedmiotowej nieruchomości, ma w niniejszej sprawie zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co do reszty nieruchomości roszczenie nie przysługuje, skoro M. S. wybudowała jedynie fundamenty oraz mury piwnic i parteru, natomiast nadbudowę i wyposażenie budynku wykonał Zarząd Kwatermistrzostwa na własny koszt.
W skardze na tę decyzję M. S., podtrzymując swoje dotychczasowe twierdzenia, że na nieruchomości nie został zrealizowany cel, na który została ona wywłaszczona, zarzuciła, że zarówno Wojewoda jak i organ I instancji nie respektują orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto podniosła, że wieczyści użytkownicy nie powinni brać udziału
w postępowaniu z uwagi zarówno na jej interes prawny /ochrona danych osobowych/ jak i przede wszystkim ze względu na to, iż prawo wieczystego użytkowania nabyte
z rażącym naruszeniem prawa, nie powinno skutkować nabyciem tego prawa. Użytkownicy wieczyści mają zdaniem skarżącej jedynie interes faktyczny w stosunku do działki nr 840, który mogą realizować zawierając z prawowitą właścicielką umowę na dotychczasowych warunkach.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są uzasadnione.
Przede wszystkim wskazać należy, iż zasadnie skarżąca zarzuca, iż organy obu instancji wydały decyzje z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej uppsa. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu wskazać należy, iż porównując ustalenia odnośnie sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości dokonane przez organy
w uzasadnieniach decyzji, które zostały następnie uchylone przez WSA, ustalenia, w oparciu o który Sąd w Administracyjny wydał swój wyrok oraz aktualnie poczynione w zaskarżonej decyzji ustalenia stwierdzić należy, iż są one zbieżne. Wynika z nich, iż poza działką, która została oddana w wieczyste użytkowanie osobom fizycznym / na której został wzniesiony pawilon handlowy/ na pozostałej części nieruchomości po 1971r. / data wywłaszczenia/ nie były wykonywane żadne inwestycje / poza otynkowaniem i pomalowaniem budynku/.
Jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 18 kwietnia 2006r. wskazał, iż rozwiązanie z Spółdzielnią Mieszkaniową ustanowionego na jej rzecz prawa wieczystego użytkowania usuwa przeszkodę z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / zwanej dalej w skrócie ugn /. Tymczasem Starosta w uzasadnieniu swojej decyzji jako powód odmowy zwrotu na rzecz skarżącej działek o numerach 841/1, 838/11, 838/12, i 838/13 - odpowiadających części wywłaszczonej działki nr 50/2 - wskazał, iż roszczenie nie przysługuje z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 229 ugn. Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji to stanowisko uznał za prawidłowe. Niewątpliwie takie stanowisko organów jest sprzeczne z oceną prawną wyrażoną przez WSA. To samo odnosi się do wyrażonej przez ten Sąd oceny prawnej związanej z faktem, iż nakłady Skarbu Państwa na nieruchomość w postaci dokończenia rozpoczętej przez skarżącą budowy domu wielorodzinnego zostały poczynione jeszcze przed zawarciem w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. umowy w formie aktu notarialnego, w związku z czym w dacie zawarcia tej umowy budynek ten w stanie wykończonym już istniał i był zamieszkały. WSA w sposób jednoznaczny wskazał, iż w takiej sytuacji należy uznać, iż nieruchomość stała się zbędna. Tymczasem organy odmowę zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości uzasadniły tym, iż skoro wzniesiony został przez Państwo budynek, a decyzja o lokalizacji dopuszczała zachowanie takich budynków to cel wywłaszczenia został zrealizowany. Pomijając, iż stanowisko to jest sprzeczne z wyrażoną przez WSA oceną prawną to dodatkowo wskazać należy na następujące okoliczności.
Umowa z 12 maja 1971r., którą skarżąca sprzedała Państwu nieruchomość
w § 1 zawiera jej opis, z którego wynika, iż obejmuje ona powierzchnię 1678,78 m² i że zgodnie z mapą przyjętą do ewidencji dnia 11 lipca 1969r. za Nr 107/69 składa się ona z dwóch działek: Nr 50/ 1 i 50/2 o łącznej powierzchni 1301 m². Prawidłowo organy ustaliły, iż powierzchnia całej tej nieruchomości, składającej się z działek 50/1 i 50/2 wynosiła faktycznie 1701 m² i taka też powierzchnia wynika z powołanej
w akcie notarialnym mapy / k. 37 tom I akt adm. /. Na mapie tej znajduje się adnotacja, iż wyrys został wykonany dla celów wywłaszczenia. Wynika z niego, iż działka nr 50/1 o powierzchni 400 m² była przeznaczona pod budowę ulicy natomiast działka 50/2 o pow.1301 m² dla Spółdzielni Mieszkaniowej. Co jest
w sprawie istotne granica między tymi dwoma działkami przecinała istniejący budynek wielorodzinny. Znajdująca się w aktach sprawy mapa / z ręczną adnotacją, iż stanowi ona część decyzji z 26 maja 1969r. Nr 103/69 / k.21 tom I akt. adm./ potwierdza, iż wywłaszczona działka nr 50/1, na której znajdowała się większa część budynku wielomieszkaniowego, była przeznaczona pod poszerzenie ulicy P. Skoro zaś po wywłaszczeniu M. S. Spółdzielni Mieszkaniowej
oddano w wieczyste użytkowanie tylko działkę nr 50/ 2 wraz ze znajdującą się na niej pozostałą częścią budynku wielomieszkaniowego, oczywiste jest, iż budynek ten był przeznaczony do rozbiórki, po której to rozbiórce Spółdzielnia Mieszkaniowa miała zrealizować wskazany w akcie notarialnym z 1971r. cel wywłaszczenia – budowę osiedla mieszkaniowego. Okolicznością niesporną jest, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa na tej nieruchomości nie poczyniła żadnej inwestycji; nie została także poszerzona ulica P., gdyż wzniesiony jeszcze przed wywłaszczeniem dom wielorodzinny nie został wyburzony. Powyższe okoliczności jedynie potwierdzają wyrażoną w uzasadnieniu wyroku WSA
ocenę co do zbędności wywłaszczonej tej części nieruchomości,
w rozumieniu art. 137 ugn.
W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, iż Wojewoda poczynił odmienne ustalenia od tych jakie poczynił organ I instancji odnośnie działki Nr 838/15, której część odpowiada części dawnej działki nr 50/1. Mianowicie organ odwoławczy ustalił, że znajduje się ona aktualnie w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej. Takie ustalenie nie znajduje żadnego uzasadnienia w załączonych aktach administracyjnych, a w szczególności nie wynika ono ani ze znajdującego się w nich odpisu zwykłego z księgi wieczystej KI1L/00054770/8 /k.45-46 akt adm. tom II /, ani też wypisu z ewidencji gruntów.
Z tego ostatniego dokumentu wynika jedynie, że działka ta jest w użytkowaniu tej Spółdzielni / k. 8 tom II akt adm./. Różnica między prawem wieczystego użytkowania a samym użytkowaniem jest oczywista i jest to istotna różnica, skoro tylko to pierwsze prawo uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości, prawo użytkowania natomiast, stosownie do art. 138 § 1 ugn, wygasa z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.
Również z urzędu zauważyć należy, iż nie jest prawidłowe ustalenie tego organu, jakoby "dla terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość została wydana w dniu 26 maja 1969r. nowa decyzja o lokalizacji szczegółowej. Z decyzji tej / k. 24 tom I akt adm./ wynika bowiem, iż dotyczy ona terenu położonego w rejonie ulic J., T., J., K. i T., określonego literami ABCDEFG-A. Teren ten przedstawiony jest na mapie / k.23 tom I akt adm./
i nie obejmuje on wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczność ta nie jest jednak istotna skoro, jak wcześniej wspomniano, inna mapa, stanowiąca rzekomo część tej decyzji / k. 21 tom I /przewidywała, jeśli chodzi o wywłaszczoną nieruchomość, budowę na jej południowo – wschodniej części drugiego pasma ulicy P.
Również z urzędu zauważyć należy, iż Wojewoda wskazał błędną podstawę prawną swojej decyzji – art. 138 § 1 pkt 2 zamiast art. 138 § 2 kpa.
Pomimo, iż przedmiotem zaskarżenia jest decyzja uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, a więc
decyzja kasacyjna, z uwagi na przedstawione wyżej naruszenie art. 153 uppsa, a co za tym idzie art. 229 ugn, a także art. 137 ugn, za uzasadnione Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał uchylenie tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c uppsa, a także uchylenie decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu nie może bowiem ostać się w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, w sposób rażący naruszająca wynikającą z art. 153 zasadę związania nie tylko sądu ale i organów dokonaną wcześniej przez sąd oceną prawną zwłaszcza, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko skutkowałoby wydaniem przez organ I instancji decyzji również naruszającej zarówno przepisy postępowania / art. 153 uppsa/ jak
i przepisy prawa materialnego – art. 137 § 1.
Na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c uchyleniu podlegała także decyzja organu I instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż słusznie Wojewoda wskazał, że skoro postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy m. in. części działki nr 840, która została oddana w wieczyste użytkowanie osobom fizycznym, osoby te powinny brać udział w sprawie. Zawarte w skardze zarzuty w tej części są niezasadne. Prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, oznaczonej wcześniej numerem 50/5 o pow. 848 m², stanowiącej część wywłaszczonej działki nr 50/2 zostało ustanowione umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 20 grudnia 1982r. i ujawnione w księdze wieczystej w dniu 30 grudnia 1982r. Prawo to nadal istnieje, w związku z czym do tej nieruchomości ma zastosowanie art. 229 ugn. Niewątpliwie osoby, którym prawo to przysługuje, miały
i mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do brania udziału w postępowaniu, które dotyczy ich nieruchomości. Skoro organ I instancji tego prawa ich pozbawił, jest to przyczyna wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w związku
z czym również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b uppsa decyzja ta podlegała uchyleniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien rozważyć zasadność wniosku w świetle uregulowania zawartego w przepisach art. 137 ust. 2 ugn.
Stosownie do przepisu art. 152 uppsa Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło