II SA/Ke 8/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 8/18 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: H. S. Przewóz Osób "Bus" w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Prawomocnym postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2018 r. odmówiono H. S. przyznania prawa pomocy, które to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę H. S. W dniu 19 czerwca 2018 r. skarżący ponownie złożył na formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. w zakresie opłaty kancelaryjnej oraz o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odmówił przyznania H. S. prawa pomocy w zakresie ponownie złożonego wniosku o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący złożył sprzeciw od w/wym. orzeczenia. Autor sprzeciwu wskazał na nową okoliczność w postaci potrzeby wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę w niniejszej sprawie i w związku z tym konieczność skorzystania z usług adwokata, których koszt wynosi ok. 1000 zł. Skarżący podał także, że nowymi okolicznościami są "drożejące" koszty utrzymania, leczenia, prywatnych wizyt u specjalistów oraz utrzymania sprawności technicznej 14-letniego busa przeznaczonego do wykonywania działalności gospodarczej. Zaznaczył ponadto, że przed tutejszym Sądem oprócz przedmiotowej sprawy toczy się druga – II SA/Ke 362/18, w której został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego, co również uznaje za nową okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że obecnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy to drugi złożony przez skarżącego w tym przedmiocie wniosek w niniejszej sprawie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 marca 2018r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, które może być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązujących przepisach prawa. Muszą to być jednak takie zmiany, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Nowe okoliczności faktyczne uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia muszą dotyczyć stanu rodzinnego, majątku, dochodów czy też niezbędnych wydatków osoby ubiegającej się o prawo pomocy lub członków rodziny pozostających na jej utrzymaniu, a dodatkowo ta zmiana musi być na tyle znacząca, że wpływa na możliwość pokrycia podstawowych potrzeb egzystencjalnych wnioskodawcy i jego rodziny. W ocenie Sądu, w kontekście powyższych rozważań, sprzeciw H. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając kwestionowane postanowienie z dnia 27 czerwca 2018 r., referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że sytuacja rodzinna i stan majątku oraz wysokość osiąganych dochodów przez wnioskodawcę i jego żonę w porównaniu do oświadczenia złożonego w uprzednim wniosku o prawo pomocy nie uległy zmianie. Wzrosły nieznacznie miesięczne opłaty za czynsz mieszkaniowy, opłaty za prąd i gaz o 50 zł. Wnioskodawca wskazał na wyższe koszty leczenia i prywatnych wizyt lekarskich jego i żony, ale nie przedstawił dokumentów potwierdzających istotną zmianę stanu zdrowia lub wysokości tych wydatków. Dodatkowo, porównując wydatki strony ujawnione w rozpoznawanym wniosku z oświadczeniem poprzednio złożonym przez skarżącego, ubocznie dostrzec należy, że odnośnie wydatków niezwiązanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny strona nie spłaca już długów zaciągniętych u rodziny w wysokości 500 zł miesięcznie, a ponosi wydatki na remont mieszkania w wysokości 200 zł miesięcznie. Zatem po stronie wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych nie wystąpiły takie nowe okoliczności, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy. Wskazana przez autora sprzeciwu konieczność skorzystania z usług adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku w niniejszej sprawie i podnoszony brak na ten cel środków finansowych oraz konieczność uiszczenia wpisu sądowego w innej sprawie, nie stanowią okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu w kwestii udzielenia stronie prawa pomocy w tej sprawie. Potrzeba pokrycia wydatków związanych ze sfinansowaniem usług prawniczych czy opłaty sądowej nie ma związku z zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych skarżącego i jego rodziny, a tylko stan ubóstwa spowodowany koniecznością ponoszenia takich wydatków uprawniałaby do uzyskania prawa pomocy. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona winna znaleźć pokrycie w swych dochodach nawet przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/1980, Lex 8257). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 64/04, lex nr 1089670) udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Brak jest tym samym podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2018 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 i art. 165 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.