II SA/Ke 8/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 8/18 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odmówił przyznania H. S. prawa pomocy w niniejszej sprawie. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący złożył sprzeciw od w/wym. orzeczenia. Autor sprzeciwu podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy będzie się wiązać z trwałym uszczerbkiem dla minimalnego socjalnego utrzymania jego i jego rodziny oraz przyniesie ze sobą nieodwracalne skutki negatywne. Ze względu na duże zużycie środka transportu – 14 lat i przebieg 800.000 km ponosi bardzo duże wydatki na jego częste naprawy. Obecnie jest zmuszony zakupić 4 opony, na co nie ma pieniędzy, a jest to koszt ok. 1600 zł. Skarżący załączył do sprzeciwu wypełniony formularz PPF, w którym wskazał, że ze względu na swoje niskie dochody nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych wynajęcia adwokata do napisania skargi kasacyjnej do NSA w razie nieuwzględnienia jego skargi bez poniesienia trwałego uszczerbku dla swojego utrzymania i utrzymania jego rodziny. Jest osobą schorowaną, ale musi pracować, by utrzymać rodzinę. Z powodu problemów z pamięcią, jak podniósł wnioskodawca, nie wykazał w poprzednim wniosku wszystkich wydatków. Podkreślił, że ponosi częste wydatki na wymianę części i naprawy autobusu, który posiada. Wskazał na dodatkowe miesięczne wydatki: w kwocie 400 zł. na higienę osobistą i środki czystości, 300 zł. na bieliznę i odzież, nagłe wydatki na leki – 200 zł, półroczne wydatki na podatek od środków transportowych – 600 zł i przegląd rejestracyjny – 200 zł., opłatę roczną w kwocie 1200 zł z tytułu ubezpieczenia autobusu, 500 zł na badania lekarskie i psychologiczne raz na 2,5 roku, kurs kwalifikacyjny 600 zł co 5 lat i wiele innych wydatków. Załączył fakturę VAT na zakup opony w 2014 r. na kwotę 355 zł., potwierdzenie przelewu raty podatku od środków transportowych z września 2017 r., fakturę VAT z 12 października 2017 r. na kwotę 1470 zł. w związku z naprawą koła zamachowego, dokument potwierdzający wykonanie napraw na kwotę 1378,22 zł. oraz kopię polisy ubezpieczeniowej ze składką 1131 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sprzeciw H. S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem szczegółowa analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także argumentacji zawartej w sprzeciwie oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a przedłożonych przez skarżącego, nie wskazuje, aby poprzez pokrycie kosztów sądowych - aktualnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 120 zł, skarżący miał ponieść uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny skutkujący brakiem możliwości zaspokojenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Na wstępie zauważyć trzeba, że pomoc finansowa ze strony Skarbu Państwa w formie prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego przez podmioty inicjujące postępowanie przed sądem. Przede wszystkim prawo pomocy powinno być udzielane osobom pozostającym w stanie ubóstwa. Skarżący, podobnie jak jego żona, uzyskują stałe dochody miesięczne z tytułu emerytur w łącznej kwocie 3330 zł. (netto). Dodatkowo skarżący uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 700 zł. Zatem dochód rodziny to kwota 4030 zł, co dla małżonków stanowi wystarczającą kwotę na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Pozostawanie na utrzymaniu skarżącego pełnoletniej, a jak wynika z akt sprawy, także zdolnej do pracy córki nie może przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy, skoro powszechnie wiadomo, że sytuacja na rynku pracy obecnie jest dobra, zwłaszcza jeśli chodzi o prace, za które płace nie są wysokie, a skarżący nie wykazał, aby jego córka zmuszona była poszukiwać szczególnego rodzaju zatrudnienia. Nie kwestionując okoliczności, że skarżący i jego żona mają problemy zdrowotne, i w związku z tym ponoszą wydatki na leczenie w kwocie 250 zł miesięcznie – skarżący oraz jego żona w kwocie 300 zł, to jednak załączone do wniosku i sprzeciwu dokumenty potwierdzają istnienie takich problemów po stronie skarżącego. Sąd nie odnalazł żadnych dokumentów dotyczących żony wnioskodawcy. Z kolei przedłożone przez skarżącego paragony fiskalne zakupu leków pochodzą z 2013 r. Jak wskazuje wnioskodawca, wydatki na mieszkanie oraz opłatę za prąd i gaz to łącznie kwota 700 zł. Rodzi zatem pewne wątpliwości Sądu wydatek na kwotę 200 zł za media, skoro już w załączonym do wniosku czynszu ponosi on również opłatę za ciepłą i zimną wodę, a oplata za gaz i prąd została wykazana jako oddzielny wydatek. Nie kwestionując jednak wymienionych przez skarżącego wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. opłaty za mieszkanie, leczenie, a dodatkowo środki czystości i higieny osobistej - 400 zł oraz odzież - 300 zł., to wydatki związane z eksploatacją autobusu i koniecznością pokrycia kosztów uzyskania uprawnienia do kierowania autobusami i innych wydatków związanych z działalnością gospodarczą nie mogły decydować o przyznaniu prawa pomocy, albowiem nie zmierzają do zaspokojenia potrzeb egzystencjalnych. Ponieważ są to wydatki związane często z utrzymaniem źródła dochodu, to jednak decyzja strony o prowadzeniu takiej działalności w sytuacji dużego ryzyka jej opłacalności (skoro miałaby być prowadzona kosztem wydatków na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych) nie może uzasadniać uwzględnienia sprzeciwu, nawet jeśli w pewnych okresach prowadzi do utraty płynności finansowej rodziny. Nadmienić przy tym należy, że wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą to także wydatki na pokrycie kosztów sądowych w sprawach sądowych wynikłych z tej działalności, jak niniejsza. Decyzja wnioskodawcy o przekazaniu z dochodów rodziny kwoty 500 zł na spłatę istniejących względem innych osób zobowiązań (a uprzednio o ich zaciągnięciu) kosztem wydatków na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, również nie może prowadzić do oceny, że osiągane dochody, w świetle uzasadnionych wydatków, nie pozwalają skarżącemu i jego rodzinie na pokrycie potrzeb podstawowych dla ich egzystencji. Natomiast pomoc prawna z urzędu, o przyznanie której wnosi także skarżący, nie jest niezbędna, skoro z akt sprawy wynika, że jest on osobą poradną, umiejącą formułować stosowne wnioski do Sądu, a nadto będącą przedsiębiorcą, który powinien wykazywać się większą od przeciętnej umiejętnością radzenia sobie w sprawach sądowych. Ponadto na obecnym etapie postępowania nie istnieje przymus adwokacko-radcowski, a Sąd ocenia legalność zaskarżonych aktów, nie będąc związany wyłącznie zarzutami skargi, a więc z urzędu dokonuje kontroli działalności organów administracji publicznej w zakresie ewentualnych naruszeń prawa, których nie spostrzegła strona skarżąca. Dodatkowo zauważyć należy, że konieczność skorzystania z pomocy prawnej adwokata lub radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej to tylko pewna hipoteza, która sama w sobie nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, mając na względzie wysokość możliwych do poniesienia w toku niniejszego postępowania przez skarżącego opłat sądowych, w ocenie Sądu, jest on w stanie je uiścić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Stąd Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 260 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.