II SA/Ke 80/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu w przedmiocie odmowy przyznania A. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996r. Nr 87, poz. 395 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, że strona nie wskazała na istnienie jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w szczególności na istnienie nowych okoliczności faktycznych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...] tego samego organu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996r. Nr 87, poz. 395 ze zm.) W dniu 28 maja 2007r. A. S. wniosła w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...]. Po przeanalizowaniu tego wniosku organ stwierdził, że strona nie wskazała na istnienie jakiejkolwiek nowej okoliczności faktycznej. Podnoszona we wniosku kwestia dotycząca wybuchu w dniu 4 maja 1945r. w koszarach wojskowych 3 bomb pozostawionych tam przez oddziały niemieckie była już przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i została szczegółowo omówiona w decyzji z dnia [...]. Z kolei Arbeitsbuch matki wnioskodawczyni także nie jest nowym dowodem w sprawie i znany był organowi już od 17 stycznia 2005r. tj. od daty złożenia przez A. S. wniosku wraz z dołączonym tłumaczeniem tego dokumentu na język polski. W ocenie organu należało odmówić wznowienia postępowania w sprawie, albowiem nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Skargę na decyzję z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. S., domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej je decyzji z dnia [...]. Skarżąca zarzuciła Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszenie przepisów art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. A. S. wskazała także na naruszenie prawa materialnego - art. 2 pkt 2 lit. a cyt. ustawy z dnia 31 maja 1996r. - poprzez zastosowanie przez organ "błędnych dat końcowych ustania przymusu deportacyjnego", powołując się jednocześnie na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2006r., sygn. akt: II SA/Łd 700/05. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w jej treści. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega, po pierwsze - prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie - trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił się naruszenia przepisu prawa procesowego - a to art. 149 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi to podstawę do uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W związku z tym, iż zaskarżona decyzja dotyczy odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, godzi się na wstępie podnieść, że instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] nr [...] nosi przymiot ostateczności, o jakim mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w cyt. przepisie, decyzja taka może być wzruszona jedynie w wyjątkowych wypadkach - ściśle określonych w przepisach art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Przepisy k.p.a. - w przeciwieństwie do trybu zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych - wyraźnie regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Jak wynika bowiem z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze postanowienia. Dopiero wydanie takiego postanowienia stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Natomiast przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji władny jest jedynie zbadać, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowej przesłance wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a. W przypadku stwierdzenia przez organ, iż we wniosku o wznowienie postępowania strona nie wskazuje przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub nie został zachowany termin do jego wniesienia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ władny jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie przeprowadzić postępowanie zgodnie z wymogami określonym w art. 150 i 151 k.p.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 14 czerwca 1999r., IV SA 2397/98). Wymaga także wskazania, iż ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Ustalenia, czy w danej sprawie rzeczywiście zachodzi ustawowa podstawa wznowienia, mogą być bowiem poczynione wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Z tego też względu stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.) może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia określonego w art. 149 § 1 k.p.a. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) w żadnym wypadku nie może być negatywny wynik badania wskazanej przez stronę przyczyny wznowienia (por. wyrok NSA z 20 czerwca 1991r., IV SA 487/91). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydając decyzję z dnia [...] odmawiającą wznowienia postępowania oraz utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia [...], dopuścił się naruszenia art. 149 k.p.a. Po pierwsze. Organ nie poczynił ustaleń czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony w terminie o jakim mowa w art. 148 k.p.a., Po drugie. Wbrew twierdzeniom organu, wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowej przesłance wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a., skoro z jego treści jednoznacznie wynika, iż podstawą żądania jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Po trzecie. Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcia organ podniósł, iż strona nie wskazała na istnienie jakiejkolwiek nowej okoliczności faktycznej. Podnoszona we wniosku kwestia dotycząca wybuchu w dniu 4 maja 1945r. w koszarach wojskowych 3 bomb pozostawionych tam przez oddziały niemieckie była już przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i została szczegółowo omówiona w decyzji z dnia [...]. Z kolei Arbeitsbuch matki wnioskodawczyni także nie jest nowym dowodem w sprawie i znany był organowi już od 17 stycznia 2005r. tj. od daty złożenia przez A. S. wniosku wraz z dołączonym tłumaczeniem tego dokumentu na język polski. W ocenie organu należało odmówić wznowienia postępowania w sprawie, albowiem nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Takie uzasadnienie decyzji daje podstawę do stwierdzenia, iż w istocie organ dokonał merytorycznej oceny przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania - co wobec podniesionych wyżej okoliczności jest niedopuszczalne. Orzekając ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, wyda rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenie prawa. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 , 134 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 tej ustawy.