II SA/Ke 803/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 10 marca 2017 r. umarzającego postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia 5 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego p o s t a n a w i a: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("Ppsa"), umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku K. S. z dnia 24 lutego 2017 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Referendarz wskazał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł już uiszczoną tytułem wpisu sądowego oraz ustanowił dla niej radcę prawnego, którego miała wyznaczyć Okręgowa Izba Radców prawnych. Na tej podstawie OIRP wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego M. G.. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. tut. Sad oddalił skargę K. S. na decyzję Wojewody z dnia 5 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W dniu 17 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożyła do Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 24 lutego 2017 r. K. S. wniosła o przyznanie jej nowego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Po rozpoznaniu tego wniosku Referendarz wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 10 marca 2017 r. Umarzając postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Referendarz wyjaśnił, że rozpoznawanie drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest zbędne, a postępowanie w tej sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 249a Ppsa. Kwestia ta została już bowiem rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Referendarza z dnia 27 czerwca 2016 r., którym ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. Wyznaczenie przez OIRP konkretnej osoby pełniącej funkcję radcy prawnego z urzędu i podjęcie przez nią czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi zdaniem Referendarza wykonanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dalej Referendarz wskazał, że Sąd uznał złożoną w niniejszej sprawie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności i zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2017 r. nakazał doręczenie tej opinii skarżącej. W konsekwencji nie było podstaw do zawiadomienia OIRP w trybie art. 177 § 5 Ppsa i wyznaczenia innego pełnomocnika. Referendarz wyjaśnił, że nierzetelność opinii stwierdza Sąd, a nie strona niezadowolona z faktu jej otrzymania. Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia Sądu do zmiany osoby pełnomocnika. Sąd (referendarz sądowy) wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 Ppsa, po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości OIRP, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 Ppsa. Referendarz wyjaśnił, że sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W związku z powyższym skarżąca nie może skutecznie wnioskować o przyznanie kolejnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, gdyż przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Na poparcie swojego stanowiska Referendarz przywołał stosowne orzecznictwo NSA. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca podniosła, że w dniu 7 grudnia 2016 r. została poinformowana przez pełnomocnika z urzędu, że jego rola kończy się w dniu rozprawy, a skarżąca powinna wystąpić osobiście o sporządzenie uzasadnienia wyroku i ustanowienie nowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej "Ppsa", rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Stosownie do treści art. 249a Ppsa, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Kluczowe dla prawidłowej wykładni przytoczonego przepisu jest ustalenie znaczenia zwrotu "zbędne". Na gruncie reguł języka powszechnego zwrot "zbędny" oznacza tyle, co taki, który nie jest koniecznie potrzebny i bez którego można się obejść (por. Wielki Słownik Języka Polskiego, http://www.wsjp.pl). W rozpoznawanej sprawie Referendarz trafnie stwierdził, że zachodzi przesłanka uprawniająca do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ rozpoznanie wniosku skarżącej z dnia 24 lutego 2017 r. stało się zbędne. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem prawomocne postanowienie Referendarza z dnia 27 czerwca 2016 r. o ustanowieniu dla skarżącej radcy prawnego z urzędu. W stosunku do strony, której przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, działanie Sądu sprowadza się do wystąpienia do organu właściwej korporacji prawniczej o wyznaczenie dla strony pełnomocnika z urzędu. Jeżeli wyznaczony pełnomocnik nie spełnił oczekiwań strony, bądź strona ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do organu samorządu zawodowego – w tym przypadku do OIRP, o jego zmianę. Natomiast Sąd (referendarz sądowy), nie może uwzględnić kolejnego wniosku o ustanowienie adwokata, ponieważ uprawnienie strony zostało w tym zakresie zrealizowane. Wyznaczenie przez OIRP konkretnego radcy prawnego z urzędu i podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi realizacje postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jeżeli pełnomocnik z urzędu nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony, a sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (art. 177 § 4 Ppsa). Jedyną więc drogą skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku sporządzenia przez pełnomocnika z urzędu, z zachowaniem należytej staranności, opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego z wyboru. W świetle powyższego, wydanie postanowienia z dnia 27 czerwca 2016 r. przyznającego stronie prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego ma zatem ten skutek, że rozpoznanie ponownego wniosku w zakresie ustanowienia adwokata stało się zbędne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 260 § 1-3 i art. 249a Ppsa.