II SA/Ke 810/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania A. B. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] umarzającej postępowanie w sprawie wniosku z dnia 26 kwietnia 2017 r. o wypłatę pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania A. B. pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. A. B. wystąpiła o wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka [...] – od 1 lipca 2013 r. do chwili obecnej z uwzględnieniem odsetek ustawowych oraz dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji, po ustaleniu, że A. B. nie posiada ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r., stwierdził brak podstaw do rozpatrywania wniosku dotyczącego wypłaty pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i decyzją z dnia 24 maja 2017 r. umorzył to postępowanie. Kolegium, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Tym samym, zdaniem organu, w obecnej sytuacji prawnej niedopuszczalne jest oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Kolegium ustaliło, że orzeczeniem z dnia 25 lipca 2006 r. [...] została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, przy czym powyższy stopień niepełnosprawności datuje się od 19 maja 2006 r., a niepełnosprawność istnieje od 1998 roku. Decyzją z dnia 7 października 2010 r. organ I instancji przyznał A. B. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 sierpnia 2019 r. Prawo to na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, wygasło z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku A. B. z dnia 27 czerwca 2013 r., organ I instancji decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od dnia 1 lipca 2013 r. Po wniesieniu przez A. B. odwołania Kolegium decyzją z dnia 21 listopada 2013 r. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Następnie, decyzją z dnia 9 czerwca 2014 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 maja 2014 r., przyznał A. B. zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 listopada 2013 r. bezterminowo. Dodatkowo, decyzją z dnia 25 lipca 2014 r., przyznano zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego organ I instancji decyzją z dnia 4 maja 2017 r., uchylił własną decyzję z dnia 9 czerwca 2014 r. Następnie, decyzją z dnia 24 maja 2017 r. uchylił decyzję z dnia 26 lipca 2013 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na [...] z dniem 1 maja 2017 r. i przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, przyznane na [...] w kwocie 1.406,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2017 r. bezterminowo. Ponadto, postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26 kwietnia 2017 r. w części dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2017 r. Kolegium podkreśliło, że A. B. od dnia 1 lipca 2013 r. pobierała zasiłek dla opiekuna - bezterminowo. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 normuje nie tylko sytuacje, kiedy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, ale także sytuacje, w których świadczenie to nie przysługuje. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...). Dlatego też odwołującej się – w świetle tego przepisu – należało przyznać świadczenie pielęgnacyjne wówczas, gdy zaprzestała pobierać zasiłek dla opiekuna, tj. od 1 maja 2017 r. W konsekwencji organ I instancji zasadnie przyjął, mając na uwadze datę złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i zgody strony na uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, tj. 26 kwietnia 2017 r., oraz datę zakończenia pobierania zasiłku dla opiekuna, tj. 30 kwietnia 2017r., że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką należy przyznać od dnia 1 maja 2017 r. bezterminowo. Decyzją z dnia 27 września 2017 r. Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania A. B. , uznało za zasadne i prawidłowe powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, utrzymując je w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, skoro A. B. w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. nie posiadała prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, to również jej żądanie przyznania – za ten właśnie okres – pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest nieuzasadnione. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. B. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, jako rozstrzygnięć, które w rażący sposób uderzają w jej prawa obywatelskie i materialne. W uzasadnieniu podniosła, że zasiłek dla opiekuna został jej narzucony przez organy, mimo że był w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne. Była jednak zmuszona go zaakceptować, aby móc dalej egzystować. Zdaniem skarżącej Kolegium pominęło jej prawa nabyte. Jako obywatel ma bowiem prawo wyboru lepszego dla siebie świadczenia, a obecnie oczekuje naprawienia szkody poprzez przyznanie jej utraconego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. bezterminowo, z dodatkami i odsetkami za zwłokę W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013r. Dokonując oceny trafności stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy wskazać należy, że pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru samoistnego w tym sensie, że warunkiem jej przyznania jest uprzednie ustalenie na rzecz osoby uprawnionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, uprawnioną do otrzymania tej pomocy jest osoba, która posiada jednocześnie ustalone na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r. poz. 1456 ze zm.), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to wprost z § 2 ust. 1, 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413), zgodnie z którym prawo do pomocy (w wysokości 200 zł miesięcznie) przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. W konsekwencji, jeżeli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za dany okres nie przysługuje, pomoc finansowa za ten okres również nie przysługuje – co przesądza o odmowie przyznania żądanej pomocy (nie zaś u umorzeniu postępowania w tym przedmiocie) jak prawidłowo rozstrzygnęło Kolegium w podjętej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy (k. 9), ostateczną decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od dnia 1 lipca 2013 r. Obecnie, wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 lipca 2013 r. Decyzją z dnia 24 maja 2017r. (k. 20) organ I instancji, po rozpatrzeniu ww. wniosku, uchylił ww. decyzję z dnia 26 lipca 2013 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na [...] z dniem 1 maja 2017r. i przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w kwocie 1.406,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2017 r. bezterminowo. Oznacza to, że w obrocie prawnym funkcjonuje ww. ostateczna decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej od dnia 1 lipca 2013 r. (do dnia 30 kwietnia 2017 r.). Świadczenie to, na skutek wniosku skarżącej z dnia 26 kwietnia 2017 r., zostało jej natomiast przyznane począwszy od dnia 1 maja 2017 r. (decyzje organów obu instancji z dnia 24 maja 2017 r. oraz z dnia 27 września 2017 r.). Brak jest więc w obrocie prawnym decyzji ustalającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. W konsekwencji, brak jest podstaw do przyznania pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za ww. okres. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.