II SA/Ke 811/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2017r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z dnia 29 września 2017 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. P. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzji z dnia 24 maja 2017 r., znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie wniosku z dnia 26 kwietnia 2017 r. o wypłatę pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania J. P. pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. J. P. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka W. B.. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2013 r. do chwili obecnej, uwzględniając odsetki ustawowe i dodatki do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji, po ustaleniu, że J. P. nie posiada ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r., stwierdził brak podstaw do rozpatrywania wniosku dotyczącego wypłaty pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 24 maja 2017 r. Kolegium rozpatrując odwołanie, po przywołaniu art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b ww. ustawy, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Organ ustalił, że orzeczeniem z dnia 25 lipca 2006 r. W. B. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, przy czym powyższy stopień niepełnosprawności datuje się od 19 maja 2006 r., a niepełnosprawność istnieje od 1998 roku. Decyzją z dnia 7 października 2010 r. organ I instancji przyznał J. P. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 sierpnia 2019 r. Prawo to na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, wygasło z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku J. P. z dnia 27 czerwca 2013 r., organ I instancji decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od dnia 1 lipca 2013 r. Kolegium decyzją z dnia 21 listopada 2013 r. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Następnie, decyzją z dnia 9 czerwca 2014 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 maja 2014 r., przyznał J. P. zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 listopada 2013 r. bezterminowo. Dodatkowo, decyzją z dnia 25 lipca 2014 r., przyznano zasiłek dla opiekuna na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. Biorąc pod uwagę ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego organ I instancji decyzją z dnia 4 maja 2017 r., uchylił własną decyzję z dnia 9 czerwca 2014 r. Następnie, decyzją z dnia 24 maja 2017 r. uchylił decyzję z dnia 26 lipca 2013 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na W. B. z dniem 1 maja 2017 r. i przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, przyznane na W. B. w kwocie 1.406,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2017 r. bezterminowo. Ponadto, postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26 kwietnia 2017 r. w części dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2017 r. Kolegium podkreśliło, że J. P. od dnia 1 lipca 2013 r. pobierała zasiłek dla opiekuna, bezterminowo. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 normuje nie tylko sytuacje, kiedy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, ale także sytuacje, w których świadczenie to nie przysługuje. I tak art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...). Dlatego też odwołującej – w świetle tego przepisu – należało przyznać świadczenie pielęgnacyjne wówczas, gdy zaprzestała pobierać zasiłek dla opiekuna, tj. od 1 maja 2017 r. Stąd też organ I instancji zasadnie przyjął, mając na uwadze datę złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i zgody na uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, tj. 26 kwietnia 2017 r., oraz datę zakończenia pobierania zasiłku dla opiekuna, tj. 30 kwietnia 2017 r., że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką należy stronie przyznać od dnia 1 maja 2017 r. bezterminowo. Decyzją z dnia 27 września 2017 r. Kolegium uznało za zasadne i prawidłowe powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem Kolegium, skoro J. P. w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. nie posiadała prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, to również jej żądanie przyznania pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. jest nieuzasadnione. Zgodnie bowiem z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 r. w § 2 ust. 1 określono, że prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 r., przyznane na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. P. wniosła uchylenie decyzji organów obu instancji, jako rozstrzygnięć, które w rażący sposób uderzają w jej prawa obywatelskie i materialne. W uzasadnieniu podniosła, że zasiłek dla opiekuna został jej narzucony przez organy, mimo że był w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne. Była jednak zmuszona go zaakceptować aby móc dalej egzystować. Zdaniem skarżącej Kolegium pominęło jej prawa nabyte. Jako obywatel ma bowiem prawo wyboru lepszego dla siebie świadczenia. Oczekuje naprawienia szkody poprzez przyznanie jej utraconego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. bezterminowo, z dodatkami i odsetkami za zwłokę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. Dokonując oceny trafności stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy wskazać należy, że pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru samoistnego w tym sensie, że warunkiem jej przyznania jest uprzednie ustalenie na rzecz osoby uprawnionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, uprawnioną do otrzymania tej pomocy jest osoba, która posiada jednocześnie ustalone na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to wprost z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. poz. 1741 ze zm.), zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 marca 2014 r. (Dz.U. poz. 320), zgodnie z którym prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 r., przyznane na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, jeżeli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za dany okres nie przysługuje, pomoc finansowa za ten okres również nie przysługuje. Jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją z dnia 26 lipca 2013 r., znak: [...], organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od dnia 1 lipca 2013 r. Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 lipca 2013 r. Decyzją z dnia 27 września 2017 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w kwocie 1.406,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2017 r. bezterminowo. Oznacza to, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja z dnia 26 lipca 2017 r., odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej od dnia 1 lipca 2013 r. Świadczenie to, na skutek wniosku skarżącej z dnia 26 kwietnia 2017 r., zostało jej przyznane decyzją Kolegium z dnia 27 września 2017 r. począwszy od dnia 1 maja 2017 r. Brak jest więc w obrocie prawnym decyzji ustalającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do grudnia 2014 r. W konsekwencji, brak jest podstaw do przyznania pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za ww. okres. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.