II SA/Ke 815/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie zasiłku okresowego i odmowy przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję, decyzję organu I instancji oraz postanowienie wydane z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] znak: [...]. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M.T. od decyzji wydanej z up. Wójta Gminy z [...] orzekającej w punkcie 1 o uchyleniu w całości własnej decyzji z [...] dotyczącej przyznania zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby w kwocie 187zł miesięcznie na okres lipca i sierpnia 2016 r. oraz w punkcie 2 o odmowie przyznania prawa do zasiłku okresowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że 21 lipca 2016 r. M.T. wniosła podanie o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego lub innej formy wsparcia finansowego. Na podstawie załączonych dokumentów organ ustalił, że dochód dwuosobowej rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli z czerwca 2016 r. wyniósł 654zł, co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwotę 327zł. Taką samą sytuację finansową wnioskodawczyni przedstawiła podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W konsekwencji organ I instancji decyzją z [...] przyznał stronie pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie 187 zł miesięcznie na okres lipca i sierpnia 2016 r. Następnie organ I instancji z urzędu powziął wiadomość, że w okresie od 2.06. do 31.10.2016 r. wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie, co spowodowało wydanie [...] postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...]. Dalej Kolegium wskazało, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena prawidłowości decyzji wydanej z up. Wójta Gminy po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie Kolegium nie budzą wątpliwości poczynione w niniejszej sprawie ustalenia, które wynikają między innymi z pisma z 27 grudnia 2016 r. Międzywojewódzkiej Usługowej Spółki Inwalidów, że strona od 2.06. do 31.10.2016 r. była zatrudniona w tej spółce i za miesiąc czerwiec 2016 r. uzyskała wynagrodzenie netto w kwocie 1.360,69zł. Kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że powyższa informacja stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania. Następnie cytując treść art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ II instancji zauważył, że dwuosobowa rodzina wnioskodawczyni w miesiącu czerwcu 2016 r. uzyskała dochód w wysokości 2014,69 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 1007,35zł. Dochód ten składał się z: zasiłku rodzinnego w wysokości 118,00zł, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 185zł, zasiłku stałego w wysokości 351zł, wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.360,69zł. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514zł. Organ odwoławczy wskazał, że kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni wynosi 1.028,00 zł tj. 514 zł x 2 osoby. Zatem rodzina wnioskodawczyni, która w czerwcu 2016 r. uzyskała dochód w wysokości 2.014,69zł przekroczyła kryterium dochodowe rodziny uprawniające ją do pobierania wnioskowanego świadczenia. Kolegium dodało, że z nadesłanych akt wynika, że decyzją z [...] organ I instancji orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń tj. zasiłku stałego wypłaconego stronie w okresie od 1 lipca do 30 listopada 2016 r. W zaistniałej sytuacji, dochód z zasiłku stałego nie powinien być więc wliczany do dochodu rodziny odwołującej, skoro obecnie orzeczono o jego zwrocie. Niemniej jednak kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem dochód rodziny odwołującej nawet po obniżeniu go o kwotę pobranego zasiłku stałego wynosi 1.663,69 zł (tj. 2.014,69 zł – 351zł) i nadal przekracza kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do otrzymania żądanego świadczenia. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji przedstawił regulacje dotyczące przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję M.T. podniosła, że nie zgadza się z nią, gdyż nie jest w stanie zwrócić świadczeń. Zostały one bowiem przeznaczone na wynajem, leczenie i utrzymanie córki w szkole. W dalszej części skargi skarżąca przedstawiła swoją sytuację rodzinną, finansową i mieszkaniową. Dodała również, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony z jej winy, lecz stało się tak ponieważ wujek, u którego mieszka nie wyraża na to zgody. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Mając na uwadze powyższą regulację skarga podlegała uwzględnieniu, pomimo że zawarte w niej zarzuty są niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Postanowieniem z 13 stycznia 2017 r. organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na powzięcie wiadomości o tym, że skarżąca przed wydaniem decyzji przyznającej jej świadczenie w postaci zasiłku okresowego podjęła zatrudnienie i uzyskała dochód w wysokości powodującej przekroczenie kryterium dochodowego, od którego uzależnione było przyznanie jej świadczenia. Jak wynika z prawidłowych w świetle akt administracyjnych ustaleń, skarżąca nie poinformowała o podjęciu 2 czerwca 2016 r. pracy w Międzywojewódzkiej Usługowej Spółce Inwalidów ani w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia, to jest 21 lipca 2016 r., ani też 9 sierpnia 2016 r. w czasie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769), dalej ustawa o pomocy społecznej, użyte w niej określenie "świadczenie nienależnie pobrane" oznacza świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Z kolei w myśl art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Stosownie do art. 14 w sprawach nieuregulowanych w ustawie o pomocy społecznej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższych regulacji wynika, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa albowiem procedura związana z uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w przypadku pobrania nienależnego świadczenia, została w sposób odrębny uregulowana w ustawie o pomocy społecznej. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do wydania postanowienia i decyzji o innej treści i na innej podstawie, niż decyzja, jaka w sprawie powinna zapaść. Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji oraz postanowienie o wznowieniu podstępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy winien wyeliminować wskazaną wyżej nieprawidłowość i przeprowadzić postępowanie przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi stwierdzić należy, że prawidłowo organ wskazał, że kwestie związane z trudną sytuacją materialną i związaną z tym niemożnością zwrotu pobranego świadczenia mogą być przedmiotem rozważań dopiero na kolejnym etapie postępowania, a mianowicie przy wydawaniu decyzji, o jakiej mowa w art. 104 ust. 4 ustawy. Jeśli zaś chodzi o kwestie związane z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego to w niniejszej sprawie pozostają one bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem powodem uchylenia przez organ decyzji o przyznaniu zasiłku celowego nie było uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, ale niepoinformowanie przez skarżącą w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy o wcześniejszym podjęciu zatrudnienia i uzyskaniu z tego tytułu dochodu.