II SA/Ke 817/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 sprawy ze skargi J. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II SA / Ke 817/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 1 i 10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych w zw. z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ ten ustalił, że postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w sprawie rozpoznania u J.G. choroby zawodowej rozpoczęto przed wejściem w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. Nr 132 poz.1115/ a zatem decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydano w oparciu o Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. / Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm./. Powiatowy Inspektor Sanitarny podczas przeprowadzonego w dniu 29 sierpnia 2000 r. wywiadu o chorobie zawodowej ustalił, że J. G. w okresie od 1.09.1965 r. do 31.08.2000 r. pracował w Oddziale Modelarni Zakładów Urządzeń Chemicznych i Armatury Przemysłowej "A." SA w K.. Przez okres zatrudnienia obsługiwał frezarkę dolnowrzecionową oraz piłę tarczową do obróbki drewna i był narażony na pył drzewny oraz hałas o stężeniach przekraczających dopuszczalne normy. Postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej zostało przeprowadzone dwuinstancyjnie przez dwie uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł.. Pierwsza z tych jednostek po przeprowadzeniu specjalistycznych badań, wydała w dniu 18.08.2000 r. orzeczenie lekarskie numer [...] o braku podstaw do rozpoznania u J. G. choroby zawodowej, we wnioskach którego orzeczono, iż znaczna asymetria niedosłuchu oraz uszkodzenie słuchu w uchu lepiej słyszącym nie wykazuje klinicznych cech choroby zawodowej. Druga z tych jednostek służby zdrowia w dniu 18.10.2001 r. wydała ostateczne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż rozpoznany odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego nie spełnia warunków wymaganego kryterium do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie brak jest pozytywnego dla zainteresowanego orzeczenia lekarskiego, co wyklucza wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową a ponadto nie znajduje on uchybień prawnych i merytorycznych w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu. Decyzję tę zaskarżył J. G. zarzucając, że jest ona dla niego krzywdząca i domagając się przebadania go przez biegłych sądowych. W odpowiedzi na tę skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zmianami/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną /art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej uppsa /.Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w 2000r. a więc prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że mają do niego zastosowanie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych / Dz. U. Nr 83 poz.294 ze zm./. Zgodnie z § 4 tego Rozporządzenia zakład zatrudniający pracownika podejrzanego o chorobę zawodową jest obowiązany przesłać zakładowi służby zdrowia właściwemu do rozpoznania choroby zawodowej, dokumentację dotyczącą zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy zawodowej, natomiast jak wynika z § 5, lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy, zatrudniającym pracownika lub inspektor sanitarny na wniosek zakładu społecznej służby zdrowia, o którym mowa w § 7/ w razie gdy zakład pracy zatrudniający pracownika nie jest objęty opieką przemysłową służby zdrowia/, przeprowadza wywiad epidemiologiczny w środowisku pracy; wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy przesyła się do zakładu społecznej służby zdrowia właściwego do rozpoznania choroby zawodowej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydając orzeczenie lekarskie w dniu 18 sierpnia 2000 r. nie dysponował żadnymi dokumentami, o jakich mowa w § 4 i 5 Rozporządzenia. Dopiero w dniu 29 sierpnia 2000 r. został sporządzony dokument zatytułowany "wywiad o chorobie zawodowej," podpisany przez inspektora kadr, inspektora BHP oraz inspektora higieny. Wyłącznie na podstawie tych dwóch dowodów organ I instancji wydał swoją decyzję. Organ II instancji uzupełnił postępowanie przez dopuszczenie dowodu z orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 18 października 2001r. Inne dowody w tej sprawie nie zostały przeprowadzone. Tymczasem, zgodnie z § 10 Rozporządzenia inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8 oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Takie dochodzenie w sprawie w ogóle nie zostało przeprowadzozne. W wyroku z dnia 5 października 2001 r. w sprawie I SA 2239/00 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż tylko wyniki prawidłowo przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego mogą zapewnić właściwe rozpoznanie przez zakład społecznej służby zdrowia u chorego pracownika choroby zawodowej. Tak więc wydając swoje decyzje tylko w oparciu o orzeczenia lekarskie wydane przez zakłady służby zdrowia, które to zakłady nie dysponowały wywiadem z dochodzenia epidemiologicznego, organy obu instancji naruszyły przepisy § 10,6 i 5 Rozporządzenia Rady ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie jest to jedyna nieprawidłowość. W sprawie do końca nie jest wiadome, czy przedmiotem rozpoznania była tylko choroba narządu słuchu czy też jeszcze inna choroba, związana z ponadnormatywnym narażenie skarżącego na pył drzewny. Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wynika, iż ośrodek ten prowadził diagnostykę w kierunku choroby zawodowej / bez sprecyzowania, jakiej/ z rozpoznaniem "obustronny niedosłuch odbiorczy większy dla ucha lewego, skrzywienie przegrody nosa. Obserwacja w kierunku choroby zawodowej układu oddechowego - negatywna." W orzeczeniu tym następnie powołano rodzaj i wyniki przeprowadzonych badań pomocniczych / bez wyników badania słuchu/ po czym we wnioskach wskazano jedynie: "Znaczna asymetria niedosłuchu oraz uszkodzenie słuchu w uchu lepiej słyszącym / prawym nie spełnia wymaganych kryteriów orzeczniczych/ nie wykazuje klinicznych cech choroby zawodowej. Przeciwwskazania praca w hałasie i na wysokości". Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż jego decyzja dotyczy tylko choroby zawodowej narządu słuchu. Z kolei w orzeczeniu z dnia 18.10.2001 r. Instytutu Medycyny Pracy wskazano w rozpoznaniu: " obustronny odbiorczy ubytek słuchu większy w uchu lewym typu pozaślimakowego, obserwacja w kierunku astmy oskrzelowej ... Niewielkie zmiany okołooskrzelowe w częściach przywnękowych. Poza tym płuca w normie. Przepona, kąty wolne. Cień serca w granicach normy." We wnioskach wskazano iż "stopień i charakter ubytku słuchu nie spełnia warunków wymaganego kryterium do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Z powodu niezgłoszenia się pacjenta na badanie do Pracowni Badań Czynnościowych układu oddechowego nie ustalono ostatecznego rozpoznania przewlekłego schorzenia oskrzeli". Organ odwoławczy w swojej decyzji również odniósł się jedynie do choroby zawodowej narządu słuchu. Ponadto z zacytowanych wyżej prawie w całości orzeczeń wynika, iż są one bardzo enigmatyczne i nie spełniają wymogów, jakie powinna spełniać opinia biegłego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 19 lutego 1999r. / ONSA 2000/2/63/ wprawdzie w kpa nie określono wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, ale z samej istoty dowodu wynika, że oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę. Z żadnej opinii nie wynika, jak duży stopień uszkodzenia słuchu stwierdzono u skarżącego. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na tle przepisów Rozporządzenia z 1983r. brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia / por. m. in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. III RN 36/98 OSNP 1999/6/192, wyrok NSA z dnia 22.03.2001 ISA 1349/00/. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. ISA 224/00 NSA wskazał, iż wykonywanie przez około 18 lat pracy w warunkach ponadnormatywnego hałasu stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą słuchu a tymi warunkami / pracą/. Bez właściwie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, przy tak enigmatycznych opiniach, jakimi dysponowały organy obu instancji należy ocenić, iż decyzję te zostały wydane bez należytego wyjaśnienia sprawy a więc z naruszeniem zasad wynikających z art. 7 i 77§ 1 kpa / pomijając fakt, iż nie znajduje żadnego usprawiedliwienia to, iż od przekazania akt organowi odwoławczemu do wydania przez niego decyzji upłynęły prawie 4 lata /. Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c oraz art.135 uppsa. Odnoście wniosku skarżącego o przebadanie go przez biegłych sądowych, wniosek ten nie mógł być uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 106 §3 uppsa wojewódzki sąd administracyjny może tylko przeprowadzać dowody z dokumentów.