II SA/Ke 82/15
WyrokWSA w Kielcach2015-05-21
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy służba w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) w latach 1945-1947, polegająca na udziale w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu utrwalania władzy ludowej?Ratio decidendi
Służba w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) w latach 1945-1947, polegająca na udziale w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym (takim jak Armia Krajowa, Narodowe Siły Zbrojne, Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość"), stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, nawet jeśli zostały one przyznane z innego tytułu (np. utrwalania władzy ludowej). KBW był częścią aparatu bezpieczeństwa publicznego, a jego działalność przeciwko organizacjom działającym na rzecz suwerenności i niepodległości Polski jest negatywnie oceniana w świetle ustawy o kombatantach.Stan faktyczny
Skarżący J.K. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ uznał, że służba skarżącego w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) w latach 1945-1947, polegająca na udziale w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym, stanowi podstawę do pozbawienia go tych uprawnień na mocy ustawy o kombatantach. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o kombatantach, niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych oraz sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat E.S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia z dnia [...]. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1206), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w której stroną jest J.K.- utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 17 listopada 2014r. o pozbawieniu J.K. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia 17 listopada 2014r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J.K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD, Zarząd Wojewódzki dnia 9 lipca 1976r. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 25 kwietnia 1945r. do 26 września 1947r. podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Po rozpoznaniu wniosku J.K. o ponowne rozpoznanie sprawy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (dalej ustawa o kombatantach) przewidują sytuacje, w których Szef Urzędu zobowiązany jest do pozbawienia uprawnień kombatanckich osoby, w stosunku do której wszczęto postępowanie weryfikacyjne. Jedną z takich sytuacji przewiduje art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, w myśl którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-1956: była zatrudniona, pełniła służby lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) tej ustawy odczytywanym samodzielnie osoba, której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać (zachować) uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.
Organ wskazał, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945r. do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego; do 1954r. podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270) wskazał: "służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2000r. (sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205) wskazał: "z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...) fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy indowej. Nie ma też znaczenia dla utraty uprawnień kombatanckich fakt, iż oddział, w którym służył skarżący, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z bandami o kryminalnym charakterze lub z oddziałami UPA".
W ocenie organu, analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż zainteresowany wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Nie budzi wątpliwości fakt udziału strony w walkach zbrojnych w ramach pełnienia służby w KBW. Z tego m.in. tytułu zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem b. ZBoWiD. Z zaświadczenia WKU Starachowice z 23 stycznia 1976r. wynika, że J.K. pełnił służbę wojskową w jednostce, która prowadziła walki z "bandami" na terenie województwa warszawskiego i białostockiego. W celu dokładnego ustalenia, z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczyła 1 brygada KBW [...], organ orzekający pismem z dnia 18 lipca 2014r. zwrócił się o dodatkowe informacje do Instytutu Pamięci Narodowej. IPN w odpowiedzi z dnia 10 września 2014r. wskazał, że 1 Brygada KBW [...], w okresie pełnienia w niej służby przez zainteresowanego brała udział w walkach zbrojnych z: Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Ruchem Oporu Armii Krajowej oraz wieloma ugrupowaniami m.in.: Śmiałego, Podchorążego, Siwego, Żbika. Organ podkreślił, iż sam zainteresowany w deklaracji członkowskiej ZBoWiD wskazał na swój osobisty udział w walce o utrwalanie władzy ludowej: "Od 20 kwietnia 1945r. odbywałem służbę wojskową w JW-KBW do września 1947r. w batalionie operacyjnym w [...]. Brałem czynny udział w walkach z bandami faszystowskimi na terenach rzeszowskich, białostockich, warszawskich i garwolińskich (...) ".
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lutego 2005r. (sygn. akt OSK 1126/04; Lex nr 165721) sformułował tezę: Zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie. Oznacza to, że wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu (odmowie przyznania, odmowie przywrócenia) uprawnień kombatanckich. Ten tok rozumowania został wyrażony nie tylko w przywołanym wyroku zawierającym niezwykle obszerne uzasadnienie zawierające przegląd poglądów prezentowanych w doktrynie i judykaturze w aspekcie wykładni analizowanego przepisu, lecz również w innych orzeczeniach: wyrok NSA z dnia 25.02.1999r., sygn. akt V SA 1663/98, Lex nr 49270; wyrok NSA z dnia 20.10.2000r., sygn. akt II SA/Gd 1115/99, niepubl.; wyrok NSA z dnia 15.06.2000r., sygn. akt II SA/Lu 540/99, niepubl.; wyrok NSA z dnia 9.04.2001r., sygn. akt V SA 2106/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 8.11.2000r., sygn. akt V SA 227/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 14.12.2000r., sygn. akt V SA 423/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 24.04.2001 sygn. akt SA/Rz 116/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 24.04.2001r., sygn. akt II SA/Ka 1480 /99, niepubl. Zamieszczony w omawianym przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne" nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Tym samym trzeba uznać, iż można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym sama współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi (wyrok TK z dnia 15 lutego 1994r.; sygn. akt K 15/93; OTK ZU 1994/1/4). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach stanowi barierę do zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu. Osoby, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy nie mogą skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego przez art. art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach.
Zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzącej do pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach wyłącza zastosowanie przesłanki pozytywnej przyznania uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie, nawet jeżeliby fakty i okoliczności uzasadniające nabycie uprawnień zostały udokumentowane. Osoba pozbawiona uprawnień kombatanckich z uwagi na wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.
Szef Urzędu dostrzegł, iż w aktach sprawy znajduje się "Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych" z 12 kwietnia 1996r. i uznał, że analiza jego treści każe uznać, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego. W omawianym dokumencie nie wskazano podstawy prawnej wydania rozstrzygnięcia. Wymieniony "Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych" może być co najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Można również za poglądami doktryny uznać, że dokument ten stanowi tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nie będącej nim. "Nieakt" nie jest w ogóle aktem administracyjnym i nie mają do niego zastosowania reguły dotyczące aktów wadliwych. "Nieakt" nie może więc być uchylony ani zmieniony, nie można też stwierdzić jego nieważności. Nie wywołuje on żadnych aktów prawnych (Marek Wierzbowski (red.): Prawo administracyjne, Warszawa 2001, s. 301).
Zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów wydane na podstawie "Protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych" obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Powyższy pogląd podzielił m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 17 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Ke 674/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 19 czerwca 2009r. sygn. akt IV SA/G1 994/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 6 lipca 2009r. sygn. akt II SA/Gd 159/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 czerwca 2008r. sygn. akt II SA/Kr 349/08. organ stwierdził zatem, że w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie weryfikacyjne zakończone decyzją Szefa Urzędu przyznającą uprawnienia kombatanckie.
Organ umożliwił stronie zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia [...] wniósł J.K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i uznanie go za kombatanta, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania albo uznania niezgodności decyzji z prawem.
Skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a.,
- naruszenie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach,
- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
- sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego służba nie była formą zatrudnienia lecz powołania, od którego nie było możliwe zwolnienie. Zarzucił, że Urząd nie ustalił zadań wykonywanych przez niego w wojsku, w którym odbywał służbę, jak również przez niego samego. Będąc żołnierzem wykonywał rozkazy przełożonych i nie stanowiło to udziału w działaniach zbrojnych prowadzonych przez zmilitaryzowane służby państwowe. Skarżący uważa, że udział w walkach przeciwko bandom UPA i organizacjom faszystowskim może stanowić odrębną podstawę przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy o kombatantach.
W ocenie skarżącego stwierdzenie w decyzji, że wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej pozbawione jest podstaw prawnych i faktycznych. Brak jest dowodów w postaci wykazów imiennych żołnierzy uczestników akcji. Stosowanie odpowiedzialności ogólnej jest sprzeczne z przepisami i zasadami, na które powołuje się Urząd.
Zdaniem skarżącego, Urząd bez podstaw prawnych pozbawia dokument pod nazwa Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych z dnia 12 kwietnia 1996r. waloru dowodowego; brak podstawy prawnej nie może być podstawą pozbawienia go dowodu w sprawie, a wywołuje skutki prawne w przeprowadzonym postępowaniu.
Skarżący powołał się na definicję kombatanta oraz jego działalności, określone w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości.
W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności.
Pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012r., poz. 400 ze zm.), zwanej daje ustawą o kombatantach. Przepis ten stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944 – 1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy osoba, której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać (zachować) uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.
Z akt sprawy wynika, czego skarżący nie kwestionuje, że brał udział w walkach zbrojnych w ramach pełnienia służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i z tego tytułu uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane mu orzeczeniem byłego ZBoWiD. Jak słusznie podkreślił organ, z zaświadczenia WKU Starachowice z 23 stycznia 1976r. wynika, że J.K. pełnił służbę wojskową w jednostce, która prowadziła walki z "bandami" na terenie województwa warszawskiego i białostockiego. Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 10 września 2014r. wskazał, że 1 Brygada KBW, w okresie pełnienia w niej służby przez skarżącego, brała udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Ruchem Oporu Armii Krajowej oraz wieloma ugrupowaniami m.in.: Śmiałego, Podchorążego, Siwego, Żbika. Należy zauważyć, że również skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD wskazał na swój osobisty udział w walce o utrwalanie władzy ludowej: "Od 20 kwietnia 1945r. odbywałem służbę wojskową w JW-KBW do września 1947r. w batalionie operacyjnym w [...]. Brałem czynny udział w walkach z bandami faszystowskimi na terenach rzeszowskich, białostockich, warszawskich i garwolińskich (...) ".
Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945r. do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego; do 1954r. podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego (wyrok Sądu Najwyższego w z dnia 7 maja 1991r., sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174).
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270) służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy podkreślić, że z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę o kombatantach nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim, powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000r., sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 165721). Nie ma też znaczenia dla utraty uprawnień kombatanckich fakt, czy skarżący brał osobiście udział w tych działaniach oraz czy oddział, w którym służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z "bandami faszystowskimi" lub z oddziałami UPA.
Sąd podziela stanowisko organu, że zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane skarżącemu dnia 10 lipca 1996r. (k. 30-32 akt adm.) przez Urząd do Spraw Kombatantów na podstawie "Protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych" z dnia 12 kwietnia 1996r. obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania, natomiast postępowanie w celu weryfikacji uprawnień kombatanckich zostało wszczęte w dniu 22 września 2014r. i zakończyło się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć. W stosunku do skarżącego nie było prowadzone wcześniej postępowanie weryfikacyjne, które zakończone byłoby decyzją organu przyznającą mu uprawnienia kombatanckie.
Należy podkreślić, że uprawnienia kombatanckie nie mają charakteru praw podmiotowych, są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę i są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, a przywileje przyznawane w związku z ich posiadaniem są ponadstandardowe w stosunku do świadczeń, do jakich mają prawo obywatele, którzy tych uprawnień nie posiadają. Nadanie tych uprawnień osobom działającym przeciwko polskim ruchom niepodległościowym byłoby sprzeczne z zapisami ustawy o kombatantach (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2009r., sygn. akt IV SA/Gl 994/)8).
Wolą ustawodawcy, wyrażoną w treści art. 25 ust. 2 ustawy, było uniemożliwienie uzyskania uprawnień kombatanckich przez osoby wymienione w jego art. 21 ust. 2. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 1994r. sygn. K 15/93 (OTK z 1994 r. poz. 4), przyjął, że zdaniem ustawodawcy zasługi związane z okresem wojny lub poniesione represje znajdujące wyraz w postaci społecznego uznania w formie szczególnych uprawnień mogą zostać przekreślone w wypadkach działania na szkodę interesów Narodu i Państwa Polskiego. To działanie mogło się przejawiać w różnorodnych formach określonych w art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach. Do tej grupy należy też przyczyna z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c, która występuje w niniejszej sprawie. Tytuł do uprawnień kombatanckich, jaki uzyskał skarżący został zniweczony poprzez zdarzenia ustalone w toku wszczętego postępowania. Zdarzenie te miały miejsce w latach 1945-1947 i zostały zasadnie uznane za zwalczanie przez skarżącego polskiego niepodległościowego podziemia.
Za nietrafne należy uznać pozostałe zarzuty skargi. Orzekający w sprawie organ zebrał w sposób prawidłowy materiał dowodowy, pozwalający na dokonanie kategorycznych ustaleń faktycznych. Materiał ten został następnie prawidłowo oceniony, a skarżący został powiadomiony o możliwości zapoznania się z tym materiałem. Został również poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do jego zawartości oraz o możliwości zgłoszenia ewentualnych żądań lub wniosków dowodowych.
Subiektywne odczucie skarżącego, iż został on pokrzywdzony wydaną w sprawie decyzją, nie mogło zostać wzięte pod uwagę. Należy powtórzyć, że uprawnienia wynikające z powoływanego wcześniej aktu prawnego nie mają charakteru praw podmiotowych, a są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Przyznanie uprawnień nie następuje w drodze decyzji o charakterze uznaniowym, lecz musi więc mieć za podstawę albo działalność, z którą ustawa łączy te uprawnienia, albo cierpienia zadane ofiarom represji w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2001r. sygn. akt V S.A. 214/01 publ. LEX 79620).
Mając na uwadze, że podniesione w skardze zarzuty nie moły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło