II SA/Ke 823/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2007r. sprawy ze skargi N.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. Z. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania N. M. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] nakazującą N. M. rozbiórkę samowolnie budowanego budynku mieszkalnego z poddaszem użytkowym o wymiarach 5,05m x 9,10m usytuowanego na działce w M., gmina S. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w dniu 3.08.2004r. oględzin ustalono, iż na nieruchomości położonej w M. gmina S. prowadzone są roboty budowlane przy budowie obiektu parterowego z poddaszem użytkowym o wymiarach 5,05m x 9,10m usytuowanego w odległościach 1,40m od granicy północnej działki i 1,85m od granicy południowej działki. Wykonano betonowe fundamenty, ściany murowane z pustaków betonowych, w trakcie realizacji była drewniana dwuspadowa konstrukcja dachu. Według twierdzeń inwestora i właściciela nieruchomości – N. M., inwestycja była prowadzona na podstawie dokonanego w dniu 14 kwietnia 2002r. zgłoszenia budowy budynku gospodarczego o wymiarach 4,5m x 7,0m . Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego z 1994r. ( zwanej dalej jako ustawa) nałożył na N. M. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 31.12.2004r. zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy o zgodności obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu, a nadto projektu budowlanego budynku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W wyznaczonym terminie N. M. nie przedłożyła wymaganych dokumentów w związku z tym organ I instancji na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy w zw. z ust. 4 tego art. nakazał rozbiórkę samowolnie rozpoczętej budowy budynku. W odwołaniu od decyzji N. M. podnosiła, że budowany przez nią budynek jest budynkiem gospodarczym realizowanym na podstawie dokonanego w Urzędzie Miasta i Gminy zgłoszenia a nie budynkiem mieszkalnym. W ocenie organu II instancji budynek z poddaszem użytkowym (nie parterowy) o innych wymiarach i z innym usytuowaniem nie odpowiada zakresowi robót określonych w zgłoszeniu z dnia 15.04.2002r. W tej sytuacji zakres wykonanych robót należy zakwalifikować jako samowolnie realizowaną budowę, wymagającą pozwolenia na budowę. Słusznie zatem organ I instancji podjął działania zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej, poprzez nałożenie na inwestora obowiązków postanowieniem wydanym w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Niewykonanie wymienionych w tym postanowieniu obowiązków przesądziło o konieczności orzeczenia rozbiórki obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy . Od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] N. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o stwierdzenie ich nieważności. Skarżąca zarzuciła, iż organ przyjął błędne ustalenia faktyczne i prawne, albowiem ona nie buduje budynków mieszkalnych lecz budynki gospodarcze, zamiar budowy budynku stanowiącego przedmiot skargi zgłosiła 15.04.2002r. w urzędzie Miasta i Gminy. Wybudowanie kominu miało służyć ogrzewaniu pomieszczenia w celu hodowli kur, natomiast poddasze użytkowe miało być przeznaczone na siano lub słomę z pola. Podniosła, że w dniu oględzin budynku była zdenerwowana i nie kojarzyła treści protokółu, który podpisała. Oświadczenie córki B. D. nie powinno być brane pod uwagę ponieważ sprawa nie dotyczy jej majątku. Dokumentem istotnym jest akt własności ziemi. Wyjaśniła, że ze względu na zły stan zdrowia nie mogła przygotować dokumentów wskazanych w postanowieniu z dnia 1.09.2004r. Odmawiając przedłużenia terminu do ich złożenia organ postąpił bezdusznie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie administracyjnej w dniu 8 grudnia 2006r. pełnomocnik skarżącej podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym nie brały udziału wszystkie strony, albowiem pominięto spadkobierców F. M. – męża skarżącej, który zmarł w 1995r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga znajduje uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa będące podstawą uchylenia obu decyzji administracyjnych polega na tym, że organy orzekające prowadziły sprawę z pominięciem osób, którym przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu. Niesporne jest to, że inwestorem przedmiotowego budynku jest N. M., w związku z tym organy do niej skierowały nakaz rozbiórki. Organy jednak nie uwzględniły faktu, że nieruchomość na której realizowana jest inwestycja stanowiła zgodnie z aktem własności ziemi nr [...] współwłasność N. M. i F. M.. Jak wynika z wyjaśnień złożonych na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006r. przez pełnomocnika skarżącej – córki B. D., F. M. zmarł w 1995r. i pozostawił jako spadkobierców poza żoną także dzieci. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji było ustalenie spadkobierców F. M., którzy powinni brać udział w postępowaniu w charakterze stron i zawiadomienie ich o wszczęciu postępowania. Stosownie bowiem do treści art. 28 kpa, stronami postępowania w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej są wszyscy właściciele, współwłaściciele, współużytkownicy wieczyści, zarządcy nieruchomości na której wzniesiono obiekt budowlany oraz nieruchomości sąsiednich. Przeprowadzenie postępowania bez udziału następców prawnych zmarłego współwłaściciela nieruchomości na której wzniesiono obiekt budowlany, co do którego toczy się postępowanie doprowadziło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 kpa gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Naruszenie prawa procesowego strony do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do żądania wznowienia postępowania przez następców prawnych ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa), niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Okoliczność braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez jej winy ma charakter formalny co przesądza o tym, że wojewódzki sąd administracyjny nie może merytorycznie ocenić zarzutów skargi, koniecznym jest zaś uchylenie decyzji organów orzekających celem przeprowadzenia ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony mają prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań. Z podniesionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b", art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).