II SA/Ke 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu pisma I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, po rozpatrzeniu wniosku H. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu wnioskodawcy H. K. pisma w sprawie prowadzonych egzekucji komorniczych i dokonanych zajęć na nieruchomości z wniosku Gminy [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie własne. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia 21 stycznia 2015r. (data wpływu do organu) skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach H. K. zwrócił się o podjęcie przez Kolegium czynności w sprawie prowadzonych egzekucji na nieruchomości z wniosku Gminy [...]. Postanowieniem z dnia 31 marca 2015r., działając na podstawie art. 66 § 3 K.p.a., Kolegium zwróciło H. K. pismo w sprawie prowadzonych egzekucji komorniczych i dokonanych zajęć na nieruchomości z wniosku Gminy [...] podnosząc, że Kolegium nie posiada kompetencji do oceny prowadzonej egzekucji sądowej. Po rozpatrzeniu wniosku H. K. o ponownie rozpatrzenie sprawy, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniosło, że z podania H. K. wynika, że aktualnie prowadzone jest przez Komornika Sądowego postępowanie egzekucyjne [...]. Dla nieruchomości położonej we wsi [...] o powierzchni 5,20 ha, działki nr [...] założona jest księga wieczysta nr [...] w której jako właściciel wpisany jest H. K. W dziale III tej księgi wpisane są ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w sprawie o sygn. akt Km 172/10 na rzecz wierzycieli R. i E. R., przy czym do toczącej się egzekucji z nieruchomości przyłączyli się kolejni wierzyciele: Z. F. w sprawie Km 827/10, K. J. w sprawie Km 122/11, w sprawie Kms 74/10 na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego z dnia 21.05.2008r. sygn. akt I C 57/06. W dziale IV wpisane są następujące hipoteki: hipoteka przymusowa kaucyjna w kwocie 4.864,80 na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OB Kielce PT hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 1.681,40 zł na rzecz Gminy [...], hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 3.546,80 zł na rzecz Gminy [...], hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 20.490,60 zł na rzecz Gminy [...], hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 1.039,76 zł na rzecz Gminy [...]. Mając na uwadze powyższe Kolegium, powołując się na art. 1 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 ze zm.) stwierdziło, że nie posiada kompetencji do oceny prowadzonej egzekucji sądowej, a na czynności Komornika dokonane w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje skarga do sądu powszechnego. Reasumując Kolegium stwierdziło, że sprawa stanowiąca przedmiot podania jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym i należy do właściwości sądów powszechnych, co uzasadnia zwrot podania wnioskodawcy na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. K., kwestionując jednocześnie naliczenie mu przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] podatku rolnego za 24 ha gruntów - które stały się następnie przedmiotem egzekucji komorniczej. Skarżący szczegółowo opisał swoje wieloletnie spory z organem, wskazując m. in. na obciążenie – wbrew wcześniejszym zapewnieniom – podatkiem rolnym właśnie jego, a nie dzierżawców. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 1 grudnia 2015r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik H. K. uzupełnił zarzuty skargi, wskazując na naruszenie: - przepisów o właściwości organów podatkowych i postępowaniu w sprawach podatkowych, to jest art. 13 § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej, art.6a ust.4a ustawy z dnia 15.11.1984r. o podatku rolnym, art. 1 c w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych – poprzez nie uwzględnienie, że w sprawach dotyczących podatku rolnego i podatku od nieruchomości, których dotyczyło podanie skarżącego z dnia 21 stycznia 2015r. organem I stopnia jest Burmistrz Miasta i Gminy [...], a organem II stopnia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach; - art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 241 i art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 247 § 1 i 2 i art. 248 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenia postępowania podatkowego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w sposób, który nie budzi zaufania do organów podatkowych, bez udzielenia skarżącemu właściwych wyjaśnień oraz poprzez niepodjęcie przez ten organ niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym – co przejawia się poprzez uznanie się przez ten organ za niewłaściwy do załatwienia sprawy i brak ustalenia, jakich decyzji podatkowych dotyczy pismo skarżącego i czy ma ono charakter wniosku o wznowienie postępowania, w którym ostatnią decyzję wydał organ II instancji, czy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji oraz czy pismo to dotyczy podatku od nieruchomości czy podatku rolnego. - art. 66 § 1 i 3 K.p.a. poprzez uznanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego za organ niewłaściwy do załatwienia pisma skarżącego i dokonanie zwrotu pisma skarżącemu – podczas gdy organ ten jedynie częściowo był niewłaściwy do załatwienia sprawy w części dotyczącej oceny prowadzonej egzekucji sądowej, natomiast właściwy był w części dotyczącej podatku od nieruchomości lub podatku rolnego – wobec czego organ administracji powinien rozpoznać je w części dotyczącej podatku oraz poinformować skarżącego, że w części dotyczącej egzekucji sądowej właściwy jest sąd powszechny. Mając na względzie powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie postanowień oraz o przyznanie na swoją rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że żadne opłaty z tego tytułu nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r. poz. 270 ), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przez Kolegium art. 66 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze, utrzymujące w mocy postanowienie własne o zwrocie wnioskodawcy H. K. pisma "w sprawie prowadzonych egzekucji komorniczych i dokonanych zajęć na nieruchomości z wniosku Gminy [...]". W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia Kolegium powołało art. 66 § 3 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (zdanie drugie cyt. przepisu). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium ustaliło, że wniosek H. K. dotyczy podjęcia czynności przez Kolegium w sprawie prowadzonych egzekucji na nieruchomości z wniosku Gminy [...]. W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że sprawa stanowiąca przedmiot podania jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym i należy do właściwości sądów powszechnych. W ocenie Sądu, stanowiska Kolegium nie sposób zaaprobować. Analizując treść wniosku H. K. Kolegium nie dostrzegło, że w podaniu z dnia 21 stycznia 2015r. (K-I-1 - 2 akt administracyjnych) skarżący, niezależnie od zarzutów dotyczących zajęcia przez Komornika sądowego "domu, sprzętu rolniczego i konia", wniósł przede wszystkim "skargę na Urząd Gminy w Stopnicy i Starostwo", w tym zakresie wskazując, że "niesłusznie został naliczony podatek gruntowy w kwocie 3.000 zł rocznie". Okoliczności tych Kolegium nie dostrzegło, ograniczając i eksponując wyłącznie część wniosku strony skarżącej dotyczącą zarzutów dotyczących prowadzonych egzekucji przez Komornika sądowego. W tym stanie rzeczy zwrot pisma na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. stanowi naruszenie tego przepisu, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Artykuł 19 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Wniesienie podania nie powoduje zatem z mocy prawa wszczęcia postępowania przez organem, do którego zostało ono złożone. Po otrzymaniu podania organ winien zbadać zarówno swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Co istotne, przy ustalaniu właściwości rzeczowej niezbędne jest ustalenie rodzaju sprawy administracyjnej, której rozpoznania i rozstrzygnięcia żąda wnioskodawca. W razie gdy treść żądania nie daje podstaw do określenia rodzaju sprawy, organ obowiązany jest wezwać stronę do jednoznacznego określenia (sprecyzowania) żądania. Tylko ustalenie rodzaju sprawy daje podstawę do zbadania właściwości ( por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2014). Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 ze zm.) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz. 613, ze zm.), w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przepisy tej ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Przepis art. 13 § 1 Ordynacji podatkowej wśród organów podatkowych wymienia samorządowe kolegium odwoławcze – jako organ odwoławczy od decyzji wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa (pkt 3). Stosownie do art. 6a ust. 4a ustawy z dnia 15.11.1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013r. poz. 1381) organem podatkowym właściwym w sprawach podatku rolnego jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem Kolegium było w pierwszej kolejności jednoznaczne ustalenie rodzaju sprawy, której rozpoznania i rozstrzygnięcia żąda wnioskodawca. Treść podania strony wskazuje bowiem, że H. K. oprócz zarzutów dotyczących prowadzonych egzekucji komorniczych kwestionuje również wysokość "podatku gruntowego". Załatwienie sprawy administracyjnej w zgodzie z wymogami obowiązujących przepisów wymaga uprzedniego prawidłowego odczytania treści żądania strony, ustalenia stanu faktycznego i sprawdzenia, czy odpowiada on przesłankom wskazanym w odpowiednim przepisie mogącym mieć zastosowanie w takiej sprawie. Zgłoszone przez skarżącego żądanie winno być więc zweryfikowane przez Kolegium oraz - w zależności od poczynionych ustaleń - poddane prawnej ocenie. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium uwzględni przedstawione wyżej wywody, ustalając dokładnie treść żądania wnioskodawcy i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono w pkt II orzeczenia – na podstawie art. 250 § 1 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 490 ze zm.).