II SA/Ke 829/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2018r. sprawy ze skarg A. M. i S. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargi. Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia A.M. oraz S. N. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy C. z [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Kolegium podało, że powyższym postanowieniem organ I instancji ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w wysokości 3.863,80 zł. Jednocześnie zobowiązał właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do uiszczenia po połowie kosztów określonych w pkt 1, tj. S. N. właścicielkę nieruchomości nr działki [...] w kwocie 1.931,90 zł oraz A. M. właścicielkę nieruchomości nr działki [...] w kwocie 1.931,90 zł. Rozpatrując zażalenie od powyższego postanowienia organ II instancji zauważył, że będące przedmiotem niniejszej sprawy postępowanie toczyło się z wniosku S. N. , która wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości położonej w C. oznaczonej jako działka o nr ewid. [...] o pow. 5500 m2 z nieruchomością sąsiednią nr ewid. [...], wskazując, że od dłuższego czasu istnieje spór co do przebiegu granicy między powyższymi nieruchomościami. Organ II instancji podniósł, że w toku postępowania decyzją Burmistrza Miasta i Gminy C. z [...] została zatwierdzona ustalona na podstawie istniejących dokumentów granica nieruchomości położonej w obrębie wsi C. oznaczona nr geodezyjnym [...], do której prawo własności na podstawie aktu własności ziemi należy do S. N. , na odcinku z nieruchomością sąsiednią nr geodezyjny [...], stanowiącą własność A.M. Burmistrz był zatem uprawniony do obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ zarówno w interesie jednej, jak i drugiej strony leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości. Dalej Kolegium wskazało, że wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów dotyczy tylko tych kosztów, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Niewątpliwie kosztami takimi są koszty postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium stwierdziło, że w aktach znajduje się upoważnienie udzielone przez Burmistrza Miasta i Gminy C. geodecie uprawnionemu do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jak również wystawiona i zapłacona faktura za wykonane czynności przez geodetę na kwotę 3.751,50 zł brutto, dowody uiszczenia opłaty na rzecz Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za udostępnienie wypisu z rejestru ewidencji gruntów i kopii mapy ewidencyjnej oraz dowód ich zapłaty. Ponieważ kodeks postępowania administracyjnego nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania, stosuje się art. 262-265 kpa. Ponadto przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Zdaniem SKO w oparciu o art. 262 § 1 pkt 2 kpa organ powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia, poniesionych przez ten organ w postaci wynagrodzenia upoważnionego geodety (3.751,50 zł) oraz kosztach pozyskania wypisów z ewidencji gruntów i kopii mapy ewidencyjnej (112,25 zł) i obciążyć kosztami rozgraniczenia proporcjonalnie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach z art. 152 k.c. W odniesieniu do podniesionego przez A.M. w zażaleniu zarzutu, że w 2012 r. toczyło się postępowanie w przedmiocie wyznaczenia punktów granicznych określających granice nieruchomości nr [...] i [...] przed uprawnionym geodetą, Kolegium podniosło, że nie należy utożsamiać postępowania o rozgraniczenie nieruchomości z instytucją wznowienia granic. Wznowienie granic polega bowiem na odnalezieniu - na podstawie dowodów w postaci znaków i śladów granicznych oraz miarodajnych dokumentów - istniejącej i obowiązującej linii granicznej oraz zaznaczenie jej na gruncie stosownymi znakami granicznymi i jest to czynność techniczna, a nie postępowanie administracyjne. Kończąc organ dodał, że zażalenie S. N. w części dotyczącej "zaniechania pobierania" kosztów rozgraniczenia potraktowane zostało jako wniosek o zwolnienie od ich ponoszenia i przekazane według właściwości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie wniosły A.M. i S. N. . A.M. w swojej skardze wskazała, że rozgraniczenie nie było potrzebne, ponieważ S. N. nie chodzi o przebieg granicy, lecz aby ona oddała jej 4 metry ze swojej ziemi, nie wiadomo na jakiej podstawie. Skarżąca podniosła, że roszczenia S. N. są bezpodstawne i dlatego koszty wytyczeń geodezyjnych powinna ponosić osoba, która wnioskowała o rozgraniczenie działek. Z tych względów nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem. Nadto skarżąca przedstawiła sytuację finansową swojej rodziny i wskazała, że uiszczenie nakazanej sumy przekracza jej możliwości finansowe. Z kolei S. N. w swojej skardze zwróciła się o zwolnienie jej od uiszczenia kwoty 1931, 90 zł za wykonanie rozgraniczenia i przedstawiła dochód oraz wydatki swojej rodziny. Ponadto dodała, że to nie jest jej wina, że granica między działkami jest sporna, gdyż według wypisu z rejestru gruntów jej działka powinna mieć 5500 m 2. Jeśli tak nie jest to Urząd Gminy w C. u powinien na swój koszt takie rzeczy wyprostować, a nie zmuszać starszej osoby do płacenia za rozgraniczenie. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje fakt, że w związku z przeprowadzeniem na wniosek S. N. postępowania rozgraniczeniowego powstały koszty w łącznej wysokości 3863,80 zł, na którą to kwotę składa się wynagrodzenie geodety oraz opłaty związane z udostępnieniem dokumentacji z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony (pkt 1); zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowania (pkt 2). W niniejszej sprawie zastosowanie ma zacytowany wyżej przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Zawarte w skardze S. N. stwierdzenie, że to organ powinien ponieść koszty postępowania rozgraniczeniowego nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W szczególności podnoszona przez tę skarżącą okoliczność, że według wypisu z rejestru gruntów otrzymanego ze Starostwa Powiatowego wynika, że jej działka oraz działka A. M. powinny mieć po 5500 m2 powierzchni w żadnym razie nie może uzasadniać wniosku, że w związku z tym koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść Wójt Gminy C. Na sposób obciążenia stron postępowania rozgraniczeniowego kosztami związanymi z tym postępowaniem nie ma także wpływu to, czy okoliczność, że granica stała się sporna jest przez kogoś zawiniona czy też nie. Nadto trafnie Kolegium wskazało, że czym innym jest postępowanie rozgraniczeniowe, a czym innym wznowienie granicy na gruncie. Ta ostatnia czynność nie wyklucza ani nie zastępuje postępowania rozgraniczeniowego, którego celem jest ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. OPS 5/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości / art. 153 kc/ a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Niewątpliwie między stronami istnieje spór co do przebiegu granicy. W tej sytuacji, przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego jest w interesie każdego z właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Skład orzekający w całości podziela przytoczoną na wstępie uchwałę NSA z 11 grudnia 2006 r., która zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Natomiast zawarte w tej uchwale sformułowanie, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, wynika ze sformułowania pytania, na które odpowiadała. W uzasadnieniu uchwały już wprost NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażone w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r. sygn. I OSK 3039/15 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Dlatego też nie jest zasadny zawarty w skardze A.M. zarzut, że koszty postępowania powinna w całości ponieść S. N. O ile skarżące mają trudną sytuację materialną, która uniemożliwia im poniesienie tych kosztów, mogą zwrócić się do organu o zwolnienie od ich ponoszenia. W niniejszej sprawie Sąd nie ma kompetencji do orzekania w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze skargi jako niezasadne należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.