II SA/Ke 832/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., po rozpatrzeniu odwołania A. B. utrzymało w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Wójta Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] odmawiającą przyznania A. B. prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci – N. B., P. B. i M. B. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia powołaną przez organ I instancji, tj. art. 1-6, art. 8, art. 12a, art. 20, art. 29 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Organ I instancji, wskazując na treść przepisów art. 5 ust. 1 i 4 ustawy wyjaśnił, że świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługują , jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504,00 zł miesięcznie. Dochód netto w rodzinie skarżącej za rok 2010 wynosi 37.098,36 zł, miesięcznie 3.091,53 zł, co na osobę w rodzinie stanowi kwotę 618,31 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe w wysokości 504 zł, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła A. B. zarzucając, że organ zaproponował jej prace społeczno - użyteczne twierdząc, iż dochód z tych prac nie będzie miał wpływu na jej przychód - dochód. Tymczasem okazało się, że wystawiono jej dokument PIT - 8C, z którego rozliczyła się z Urzędem Skarbowym. Kwota 2.148,00 zł, którą zarobiła spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego, uniemożliwiając uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego. Jednakże jest to głęboko sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej. Odwołująca wniosła o umożliwienie jej skorzystania z prawa do zasiłku rodzinnego, a do odwołania załączyła 8 kart kserokopii dokumentów tj. 2 zaświadczeń Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, decyzji organu I instancji, PIT-8C, 11 i 36 oraz fragmentu ustawy o pomocy społecznej. Dokonując na podstawie art. 138 k.p.a. prawnej i merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdziło, że rozstrzygnięcie nie narusza przepisów obowiązującego prawa, zaś różnice wynikające z wyliczeń dokonanych przez organ I instancji wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (poprzez wadliwe przyjęcie dochodu rodziny w kwocie 37.098,36 zł, zamiast w kwocie 34.978,68 zł), jako niemające wpływu na trafność podjętego rozstrzygnięcia, zostały wyeliminowane w decyzji organu odwoławczego. Na wstępie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zasady przyznawania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tych zasiłków regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), a nie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Przepisy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych formułują kryterium dochodowe, od spełnienia którego ustawodawca uzależnił prawo do zasiłku rodzinnego i tym samym dodatków do tego zasiłku. Przepisy te stanowią, iż zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504,00 zł, bądź 583,00 zł, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei z przepisów ust. 3 art. 5 ustawy wynika , iż w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje . Okresem zasiłkowym, stosownie do przepisów art. 3 pkt 10 ustawy jest okres od 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast dochodami stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych , są dochody z roku kalendarzowego , poprzedzającego okres zasiłkowy. Organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ A. B. ubiega się o świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2011/2012, dochodem na podstawie którego należy ocenić jej prawo do świadczeń, jest dochód jej rodziny z 2010 roku . Stosownie do przepisów § 2 pkt. 6 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 , poz. 881 ze zm.) do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć m.in. zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 22.09.2011r. o dochodach osiągniętych przez odwołującą i jej męża w 2010 r. wynika , że uzyskali oni dochód w wysokości 43.906,14 zł. Dochód ten pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie 5.302,99 zł oraz o składkę na ubezpieczenie zdrowotne, wykazaną w kwocie 2.586,68 zł, a wyliczoną dla celów świadczeń rodzinnych, zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia w kwocie 3.624,49 zł (45.574,86 zł - 5.302,68 zł = 40.272,18 x 9 % : 100 = 3.624,49 zł) wynosi 34.978,66 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 2.914,88 zł, na osobę w pięcioosobowej rodzinie - kwotę 582,97 zł. W ocenie organu odwoławczego kwota dochodu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe w wysokości 504 zł o kwotę 78,97 zł, czyli o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego w wysokości 68,00 zł. W tych warunkach nie jest możliwe przyznanie A. B. wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2011/2012. Tym samym rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, zgodne z obowiązującym stanem prawnym i zaistniałym w sprawie stanem faktycznym. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że dochody z prac społecznie użytecznych podlegają odliczeniu od dochodu na podstawie przepisów art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, dla celów ustalania prawa do świadczeń pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z przepisami art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych , ilekroć w tej ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Oznacza to, że w przypadku dochodu ustalanego dla celów świadczeń rodzinnych, przychody z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych wykazane przez organ podatkowy , nie podlegają odliczeniu . W zaświadczeniu z dnia 14.10.2011r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego potwierdza, że w 2010r. A. i S. B. osiągnęli przychody w wysokości 45.574,86 zł, a dochody w wysokości 43.906,14 zł oraz "w kwotach przychodu oraz dochodu zawarty jest przychód/dochód wykazany z tytułu prac społeczno użytecznych wykonanych dla Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w wysokości 2.148,00 zł potwierdzony dokumentem PIT -8C.". Oznacza to, że podstawą oceny prawa strony do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2011/2012 są dochody z 2010r. w kwocie 43.906,14 zł, w skład których wchodzą również dochody w wysokości 2.148,00 zł uzyskane w ramach prac społecznie użytecznych . Tych dochodów nie można, w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, odliczyć od dochodów stanowiących podstawę oceny prawa strony do świadczeń rodzinnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] złożyła A. B., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuty skargi sprowadzają się do nieuwzględnienia przez organ orzekający w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego jej wniosku o odliczenie od dochodu rodziny kwoty 2148 zł, którą zarobiła w roku 2010r. w ramach wykonywania prac społecznie użytecznych. Pomniejszenie dochodu o tę kwotę dałoby możliwość uzyskania zasiłku rodzinnego. Skarżąca podniosła także, że kierując ją do tych prac organ zapewniał, że otrzymany dochód nie zostanie zaliczony do dochodu rodziny przy obliczaniu zasiłku rodzinnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jej wydania stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasady przyznawania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tych zasiłków regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz przepisy obowiązującego w dacie orzekania przez organ rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Skarżąca wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego złożyła do organu w dniu 11 października 2011r. Okresem zasiłkowym jest więc okres od 1 listopada 2011r. do 31 października 2012r., w związku z czym organ prawidłowo za dochód rodziny, będący podstawą ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, przyjął dochód uzyskany w roku 2010. Dochód został wyliczony zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 ustawy, który stanowi, że dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z ustaleń organu wynika, że obliczony w ten sposób dochód rodziny skarżącej w 2010r. wyniósł 34 978,66 zł, miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 582,97 zł, przekraczając kwotę określoną w art. 5 ust. 1 ustawy (504,00 zł) o 78,97 zł. Jednak kwota dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit.a może być, zgodnie z ustawą, w określonych przypadkach pomniejszona. Przewiduje to przepis art. 5 w ust. 4, a w ust. 3 przewiduje wyjątek od ust. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo badało, czy w tej sytuacji zachodzi przewidziana w przepisie art. 5 ust 3 ustawy okoliczność. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w tym przepisie, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ uznał, że w sprawie niniejszej dochód rodziny skarżącej przekroczył w 2010r. kwotę 504,00 zł o kwotę wyższą niż wynosi najniższy zasiłek, tj. 68 zł. Należy jednak podzielić zarzut skarżącej, że organ przy ustalaniu dochodu na rodzinę nie wziął pod uwagę treści przepisu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który mówi o tym, że prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. A. B. zarobiła kwotę 2148 zł w okresie od 6 maja 2010r. do 31 grudnia 2010r. i został jej wystawiony PIT-8C przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, skierowany do Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca wykonywała prace społecznie użyteczne, nie odniósł się jednak do tego, czy uzyskany dochód z tych prac może być odliczony od dochodu rodziny na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy. Zgodnie z treścią § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Nie jest rolą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego w sprawie, ani dokonywanie subsumcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie przesądzając zatem o zasadności wniosku skarżącej o odliczenie od dochodu rodziny kwoty uzyskanej przez nią w 2010r. z tytułu prac społecznie użytecznych Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Rozpoznając ponownie sprawę organ rozpatrzy zarzut skarżącej dotyczący możliwości odliczenia od dochodu rodziny kwoty 2148 zł, w kontekście przepisu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także przepisów art. 3 pkt 23 i 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez ustalenia bowiem powyższej okoliczności nie jest możliwe stwierdzenie, że dochód miesięczny rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe.