II SA/Ke 835/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013r. sprawy ze skargi E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu we wznowionym postępowaniu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], po wznowieniu postępowania, uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] w sprawie zarejestrowania na rzecz E. samochodu osobowego marki [...] i odmówił rejestracji tego pojazdu oraz unieważnił dowód rejestracyjny serii [...] . W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz.1137 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał przebieg postępowania wyjaśniając, że po zarejestrowaniu w dniu 6 listopada 2012r ww. pojazdu na rzecz E., wyszły na jaw nowe okoliczności sprawy. W dniu 18 kwietnia 2013r. organ otrzymał bowiem pismo Syndyka W., zawierające wniosek o wpisanie tej firmy w upadłości likwidacyjnej jako właściciela ww. pojazdu i nie rejestrowanie go na inne podmioty. Do pisma dołączono wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 15 lipca 2010r. w sprawie o sygn. akt VII GC 35/10 stwierdzający bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży ww. pojazdu, zawartej w dniu 19 lutego 2009r. pomiędzy W. Do pisma dołączono również wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie -Wydział I Cywilny z dnia 13 marca 2013r. w sprawie sygn. akt. IACa 129/13 nakazujący E. wydanie Syndykowi Masy Upadłości ww. pojazdu. W związku z tym organ uznał, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji tego pojazdu i uchylenia decyzji o jego rejestracji na rzecz E. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podało, że jedna z przesłanek wznowienia postępowania dotyczy nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Koniecznie musiały one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz.1137 ze zm.), rejestracji pojazdów dokonuje się między innymi na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane, dowodu rejestracyjnego pojazdu jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy, dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub brak obowiązku, jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy oraz dowodu wpłaty, o którym mowa w ustawie o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W sprawie jednym z dokumentów niezbędnych do zarejestrowania ww. pojazdu była umowa jego sprzedaży z dnia 19 lutego 2009r. zawarta pomiędzy W., a W. W. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie (cyt.) "unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 19.02.2012r. powoduje brak skutecznego przeniesienia własności na wskazanego w niej kupującego, jak również na każdego kolejnego nabywcę. Dlatego też Starosta prawidłowo wznowił w dniu 22.04.2013r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu, a następnie zaskarżoną decyzją uchylił decyzję i odmówił jego zarejestrowania". Organ wskazał również, że dowód własności pojazdu, w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jednolity: Dz. U. z 2007r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.), jest jednym z niezbędnych dokumentów wymaganych do złożenia w organie w celu rejestracji. Rozstrzyganie sporu co do własności rejestrowanego pojazdu nie może być dokonywane przez organ administracji publicznej, gdyż zagadnienia te są zarezerwowane do właściwości sądów powszechnych. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się E., zwana dalej Spółką, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W skardze Spółka zarzuciła naruszenie: - prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wznowienie postępowania mimo braku ustawowych przesłanek tj. braku nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji organu I instancji rejestrującej przedmiotowy pojazd, albowiem nowe okoliczności na jakie powołują się organy obu instancji tj. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie został wydany w dniu 13 marca 2013r. i nie istniał w dniu wydania decyzji z 6 listopada 2012r. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 8 K.p.a., - prawa materialnego tj. art. 72 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity: Dz.U. z 2012r.,poz.1137 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła m.in., że zaskarżona decyzja narusza prawo, albowiem w obrocie prawnym nie istnieje wyrok, który unieważniałby umowę sprzedaży z dnia 31 sierpnia 2012r., zawartą pomiędzy E. jako sprzedającym przedmiotowy pojazd, a E. jako kupującym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2013r. Sąd dopuścił dowód z kserokopii postanowienia z 7 maja 2013r., sygn. akt V GUp 4/09 oraz odpisów wyroku z uzasadnieniem w sprawach: VII GC 35/10 i VII GC 140/12 Sądu Okręgowego w Kielcach oraz I ACa 1059/10 oraz I ACa 129/13 Sądu Apelacyjnego w Krakowie - na okoliczność oceny prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] , utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] , którą organ ten - po wznowieniu postępowania - uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 6 listopada 2012r. w sprawie zarejestrowania na rzecz E. samochodu osobowego marki [...] oraz unieważnił dowód rejestracyjny serii [...] Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu wymaga wskazania, iż instytucja wznowienia postępowania administracyjnego uregulowana została przepisami art. 145-153 K.p.a. Ma ona na celu usuwanie wad jakimi obarczone są ostateczne decyzje administracyjne, a wręcz wyeliminowanie z obrotu prawnego tych orzeczeń w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek takich rozstrzygnięć. Przesłanki pozytywne to rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną oraz zaistnienie jednej z podstaw prawnych wznowienia wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a. Do przesłanek negatywnych należy zaliczyć przesłankę terminu, określoną w art. 146§ 1 i art. 145a § 2 K.p.a. oraz przesłankę przewidywanej możliwości wydania w wyniku wznowienia postępowania wyłącznie decyzji, która w swej istocie odpowiadałaby decyzji dotychczasowej. Stosownie do art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Organy orzekające obu instancji powołały się w swoich decyzjach na przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W świetle tego przepisu wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wypada podkreślić, że przez nową okoliczność oraz nowy dowód istotny dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność lub dowód, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, przy czym okoliczności te i dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. W doktrynie podkreśla się, że przez nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody należy rozumieć zarówno okoliczności i dowody nowo odkryte, jak i te, które zostały po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. W ślad za stanowiskiem orzecznictwa sądowego należy przyjąć, że ze względu na alternatywę użytą w treści ww. przepisu, ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nieznanych organowi w momencie podejmowania tej decyzji ( por. wyrok SN z 6.03.2002r., III RN 75/01, OSNAP 2002,Nr 17, poz. 401). W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że została spełniona przesłanka o której mowa w art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 15 lipca 2010r. w sprawie o sygn. akt VII GC 35/10 stwierdzający bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży ww. pojazdu, zawartej w dniu 19 lutego 2009r. pomiędzy W. a W. W. oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - Wydział I Cywilny z dnia 13 marca 2013r. w sprawie sygn. akt I ACa 129/13 nakazujący E. wydanie Syndykowi Masy Upadłości ww. pojazdu. Organ odwoławczy podzielając ustalenia i argumentację prawną organu I-szej instancji podkreślił, że jednym z dokumentów niezbędnych do zarejestrowania ww. pojazdu była umowa z dnia 19 lutego 2009r. zawarta pomiędzy W., a W. W.. Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie (cyt.) "unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 19.02.2012r. powoduje brak skutecznego przeniesienia własności na wskazanego w niej kupującego, jak również na każdego kolejnego nabywcę. Dlatego też Starosta prawidłowo wznowił w dniu 22.04.2013r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu, a następnie zaskarżoną decyzją uchylił decyzję i odmówił jego zarejestrowania". Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Zdaniem Sądu, w świetle materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych oraz dowodów dopuszczonych przez Sąd w oparciu o art. 106 § 3 P.p.s.a. (k.42- 76 akt sądowych), ustalenia organów i wywiedzione z tych ustaleń stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest błędne. Otóż, wbrew stanowisku Kolegium brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających (cyt:) "unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 19.02.2012r., a w konsekwencji brak skutecznego przeniesienia własności na wskazanego w niej kupującego, jak również na każdego kolejnego nabywcę". W związku z powyższym dla oceny, czy w sprawie niniejszej zaistniała przesłanka o której mowa w art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na powoływane przez organy wyroki: - Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 15 lipca 2010r. w sprawie o sygn. akt VII GC 35/10 stwierdzający bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży ww. pojazdu, zawartej w dniu 19 lutego 2009r. pomiędzy W., a W. W. oraz - wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - Wydział I Cywilny z dnia 13 marca 2013r. w sprawie sygn. akt. I A Ca 129/13 nakazujący E. wydanie Syndykowi Masy Upadłości ww. samochodu - należy rozważyć, czy skutki stwierdzenia bezskuteczności czynności umowy sprzedaży zawartej pomiędzy W., a W. W. względem masy upadłości są tożsame z utratą własności. Rozpocząć należy od wskazania, że art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) stanowi o bezskuteczności czynności prawnej upadłego w stosunku do masy upadłości. Przepis ten reguluje instytucję tzw. bezskuteczności względnej, której istota polega na uchyleniu skuteczności czynności prawnej względem określonego podmiotu z jednoczesnym pozostawieniem pełnej skuteczności względem innych podmiotów. Konstrukcja ta nie podważa ważności czynności prawnej a jedynie skuteczność w stosunku do oznaczonych podmiotów. Względność bezskuteczności czynności prawnej oznacza, że pozostaje ważna, lecz w stosunku do masy upadłości traktowana jest jako czynność nie powodująca określonych skutków tak, jakby nie została dokonana (vide: wyrok SN z dnia 29.09.2000r., sygn. akt V CKN 93/00, LEX nr 52588, wyrok SN z dnia 22.06.2007r., sygn. akt VCSK 106/07, LEX nr 442543). Wymaga podkreślenia, że orzeczenie o bezskuteczności czynności powoduje, że przedmiot czynności prawnej uzyskuje status składnika majątkowego masy upadłości. Stan taki jest wynikiem ogłoszenia upadłości i istnieje tylko w czasie postępowania upadłościowego i na jego potrzeby. Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wbrew stanowisku organów obu instancji orzeczenie Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 15 lipca 2010r. w sprawie o sygn. akt VII GC 35/10 stwierdzające bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu, zawartej w dniu 19 lutego 2009r. pomiędzy W., a W. W. nie podważa ważności umowy przeniesienia własności pojazdu zawartej przez firmę W., a W. W., czynność pozostaje ważna. Należy również podnieść, że orzeczenie o bezskuteczności pozwala tylko wierzycielom na zaspokojenie się z rzeczy jako składnika masy upadłości. Tylko nieważność czynności prawnej, a nie jej bezskuteczność powoduje, że czynność traktowana jest od początku jako niebyła, co oznacza, że w jej wyniku własność rzeczy nie została przeniesiona. Z uwagi na powyższe, brak podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia, że doszło do "unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 19.02.2012r.". To zaś oznacza, że organy dokonały błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nieprawidłowej oceny skutków orzeczenia przez sąd o bezskuteczności czynności prawnej wobec masy upadłości. Odnosząc się z kolei do wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie - Wydział I Cywilny z dnia 13 marca 2013r. w sprawie sygn. akt. I A Ca 129/13 nakazującego E. wydanie Syndykowi Masy Upadłości ww. pojazdu należy wskazać, że w ocenie Sądu wyrok ten nie podważa ważności tytułu prawnego skarżącej Spółki do przedmiotowego pojazdu, na co wskazuje nie tylko sentencja tego wyroku ale również jego uzasadnienie ( por. k.73-76 akt sądowych). Odnotować również należy, że organy obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych i oceny skutków tego wyroku w kontekście spełnienia w sprawie niniejszej przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Stwierdzając zatem naruszenie przepisów postępowania (tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wyda stosowne rozstrzygnięcie.