II SA/Ke 836/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K.K. od decyzji działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. Zastępcy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] K.K. zwróciła się do GOPS w P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dziadkiem – S. P., załączając zaświadczenie z dnia 24.02.2011r. potwierdzające, iż jest ona słuchaczem semestru 2 Policealnego Studium Farmaceutycznego Omega, semestr I wieczorowy. Ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W dniu [...] K. K. złożyła ponownie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dziadkiem – S. P.. Do wniosku załączyła oświadczenie, że jest uczennicą szkoły wieczorowej w roku szkolnym 2010/2011 i 2011/2012 oraz oświadczenia pozostałych członków rodziny S. P. zobowiązanych do alimentacji, z których wynika, że nie mogą sprawować nad nim opieki. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie, uznając, że zachodzi tożsamość sprawy ze sprawą rozstrzygniętą poprzednią decyzją z dnia [...] W odwołaniu K. K. podnosiła, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania, ze względu na odmienny stan faktyczny w obu sprawach. Jak wyjaśniła, w dniu składania pierwszego wniosku była studentką V roku studiów stacjonarnych na Uniwersytecie, natomiast obecnie jest osobą poszukującą pracy i uczy się w systemie wieczorowym w Policealnym Studium Farmaceutycznym. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą już inną decyzją administracyjną – decyzją z dnia [...] odmawiającą przyznania K. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dziadkiem – S. P. Stan ten uniemożliwia więc ponowne orzekanie co do istoty, z uwagi na ochronę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). W uzasadnieniu organ powołał się na stanowisko komentatorów wskazując, że istotne znaczenie ma ustalenie tożsamości obu spraw pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa dotyczy tych samych podmiotów. Tożsamość przedmiotowa natomiast oznacza tożsamość podstawy prawnej, stanu faktycznego oraz praw i obowiązków stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między tymi samymi stronami. W ocenie organu obie decyzje dotyczą tego samego podmiotu, który wystąpił z wnioskiem, ten sam organ wydawał decyzję, niezmienny pozostał również przedmiot sprawy obejmujący przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dziadkiem – S. P.. Występuje również taki sam stan faktyczny, gdyż nie wystąpiły żadne nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego zaistniałego w chwili wydawania pierwotnej decyzji. Powyższe okoliczności świadczą zatem, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z tożsamością sprawy. Kolegium za niemający znaczenia w sprawie uznało fakt, iż odwołująca obecnie nie studiuje dziennie. Jak bowiem podkreślił organ, zarówno w dacie podejmowania decyzji z dnia [...] jak i rozpatrywania wniosku K. K. z dnia [...] organ dysponował identycznymi dowodami w postaci informacji o uczęszczaniu przez stronę do Policealnego Studium i nauki w systemie zaocznym. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skoro w sprawie określonej wnioskiem K. K. z dnia [...] wydana została już ostateczna decyzja z dnia [...] to nie jest możliwe wydanie decyzji w tej samej sprawie, a związku z tym umorzenie niniejszego postępowania jest uzasadnione. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. K., kwestionując zasadność jej wydania. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 156 pkt 2 k.p.a. polegające na jej wydaniu bez podania właściwej podstawy prawnej, a także dokonanie ustaleń nie znajdujących potwierdzenia w materiale dowodowym. Zdaniem autorki skargi w sprawie nie występuje tożsamość w znaczeniu przedmiotowym. Decyduje o tym wystąpienie nowej okoliczności, a mianowicie w czasie wydawania decyzji wcześniejszej była ona studentką studiów dziennych, natomiast w trakcie wydawania zaskarżonej była słuchaczem Policealnego Studium w systemie zaocznym. Pobieranie nauki w systemie zaocznym, jak podkreśliła, stwarza znacznie większą możliwość sprawowania opieki nad dziadkiem, co powinno zostać rozważone w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie byłoby uzasadnione w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna (por. J.Borkowski, (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, k.p.a. Komentarz, 11 wydanie, Warszawa 2011, art. 156 Nb 37). Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, obie decyzje muszą dotyczyć tego samego podmiotu oraz tego samego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Stanowisko Kolegium, iż w rozpoznawanej sprawie występuje tożsamość ze sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] nie zasługuje na akceptację. Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w art. 17 ust. 1 określa przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W postępowaniu w sprawach świadczeń rodzinnych obowiązuje zasada przyznawania tych świadczeń na wniosek. Podstawowym warunkiem w procedowaniu organu w sprawie ustalenia prawa do świadczenia jest zatem wola strony w jego nabyciu. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 cyt. ustawy jest świadczeniem opiekuńczym przyznawanym w związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Świadczenie to nie jest jednak przyznawane osobie wymagającej opieki lecz jej opiekunowi – osobie, która mogłaby być aktywna zawodowo, ale rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym muszą zostać spełnione dwie przesłanki: 1) osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, 2) opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niezmienność pierwszej przesłanki można ustalić z pewnością – bezterminowo lub do końca ważności aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast druga przesłanka dotycząca sytuacji zawodowej wnioskodawcy, może ulec zmianie w każdej chwili. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona może zatem składać swój wniosek w dowolnym czasie. Brak również w tej ustawie regulacji wprowadzających ograniczenia co do możliwości rozpoznania wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że składając ponownie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] skarżąca wskazywała okoliczności mające wpływ na zmianę jej sytuacji zawodowej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż w porównaniu do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] skarżąca po pierwsze twierdziła, że w dniu składania wcześniejszego wniosku jako osoba ucząca się stacjonarnie, nie była osobą czynną na rynku pracy i z uwagi na ten fakt nie składała odwołania od decyzji z dnia [...]; po drugie wskazała, że obecnie zakończyła naukę w systemie stacjonarnym, jest osobą poszukującą pracy, podnosi swoje kwalifikacje ucząc się w systemie wieczorowym, w Policealnym Studium Farmaceutycznym. Nie budzi wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji obowiązkiem organu była ocena podnoszonych okoliczności w aspekcie przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od których spełnienia zależy ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu z uwagi na charakter sprawy i okoliczności Kolegium wadliwie uznało, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] Stanowisko Kolegium, zgodnie z którym tożsamość sprawy uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku i powoduje umorzenie postępowania, narusza art. 105 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności organ powinien dokonać oceny, czy w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniające przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wymienione wyżej naruszenie prawa procesowego, jako że miało wpływ na wynik sprawy, spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c " p.p.s.a. Ponieważ uchybienie to dotyczy także rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]